www.schwiebus.pl

:: Archeologia okolic
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-06-11 13:23:43)

Badania cmentarzyska sprzed 2000 lat w Jordanowie
Sonda穎we rozpoznanie archeologiczne...
Indianie spod starego Sulechowa
"Dialog" a badania archeologiczne.
Unikalne Cmentarzyska.

Archeologia okolic


Gazeta Lubuska
21 Kwietnia 2001
Ziemia prawd im powie

Ostatnie badania archeologiczne w Zielonej G鏎ze prowadzono w 1998 r. Przynios造 zaskakuj帷e wyniki. W centrum miasta odkryto 鈔edniowieczne piwnice, sklepienia i fragmenty mur闚 ceglanych. Tymczasem w literaturze historycznej dominuje pogl康, 瞠 budynki mieszkalne w Zielonej G鏎ze by造 a do po這wy XVII w. wy陰cznie drewniane. Odkrycie gotyckich mur闚 ca趾owicie temu zaprzecza.

Czy 鈔edniowieczna Zielona G鏎a mia豉 zamek Gdzie mo積a znale潭 郵ady pierwszej osady Wkr鏒ce zagadki mog by rozwi您ane - w planach zielonog鏎skiego muzeum s badania archeologiczne.
Niekt鏎zy wierz, 瞠 w XIV w. w Zielonej G鏎ze wybudowano zamek. Od po這wy tego wieku miasto sta這 si siedzib ksi捫璚 - Henryk V 疾lazny mia tu rezydencj, a Henryk VIII w 1381 r. tytu這wa si ksi璚iem zielonog鏎skim. Gdzie w takim razie mieszkali 鑼鏚豉 pisane podaj, 瞠 zamek ksi捫璚y spalono w XV w. i nigdy nie zosta odbudowany. Je郵i rzeczywi軼ie istnia, to gdzie by usytuowany Tradycja m闚i, 瞠 na niewielkim wzniesieniu w odleg這軼i ok. 300 m na p馧nocny zach鏚 od dawnych mur闚 przy zbiegu dzisiejszych ulic Zamkowej, Wandy i Krakusa. Legendy jednak cz瘰to zawodz.
Historycy uwa瘸j, 瞠 to miejsce jest zbyt oddalone od centrum miasta. Na oko p馧 kilometra. A przecie we wszystkich innych miastach, np. G這gowie, Szprotawie, 畝ganiu czy 畝rach, system obronny zamku jest bezpo鈔ednio sprz篹ony z systemem miasta. Cz瘰to te najpierw stawiano zamek, a dopiero do niego dobudowywano miasto. Zielona G鏎a jest wyj徠kiem
Wiele wi璚 wskazuje na to, 瞠 je郵i ksi捫 co tu wybudowa, to najprawdopodobniej nie by豉 to budowla strategiczna, a jedynie prywatna siedziba, do kt鏎ej czasami zagl康a, np. odwiedzaj帷... narzeczon.
Jest i druga teoria. M闚i, 瞠 zamiast zamku Henryk VIII postawi dla siebie dw鏎 my郵iwski. Podobno ksi捫 lubi polowa. Ta teoria wyja郾ia豉by, dlaczego nie zachowa造 si 瘸dne 郵ady po zamku. Po prostu dw鏎 by drewniany i ca趾owicie sp這n掖.

Pozosta tylko mur

Tajemnic otoczona jest tak瞠 kwestia pierwszej osady przedlokacyjnej, czyli takiej, kt鏎a t皻ni豉 篡ciem, zanim za這穎no Zielon G鏎. Osiedle najprawdopodobniej le瘸這 na wzniesieniu u podn騜a tzw. G鏎y Ceglanej (st康 s這wo g鏎a w p騧niejszej nazwie), w miejscu przeci璚ia si dw鏂h wa積ych szlak闚 handlowych. Starszy bieg z po逝dnia przez Wroc豉w, G這g闚 do Krosna. M這dszy prowadzi z p馧nocy przez Mi璠zyrzecz, 安iebodzin, Sulech闚 do Wroc豉wia. Kiedy powsta這, nie wiadomo. Co prawda lokalni kronikarze i tradycja m闚i nawet o X w., ale dop鏦i nie ma na to namacalnych dowod闚, trudno spraw przes康za.
Co do lokalizacji osady, to wiele wskazuje na to, 瞠 zosta豉 dobrze wskazana. Po pierwsze, na skrzy穎waniu wspomnianych trakt闚 sta kiedy drewniany ko軼i馧 鈍. Jana, kt鏎y sp這n掖 podczas po瘸ru miasta w 1582 r. Ko軼i馧 obs逝giwa osad oraz nieco p騧niej powsta貫 tu obok miasto. Gdy si spali, zosta po nim tylko cmentarz zaznaczony jeszcze na planie miasta z 1784 r.
Samo miasto za這穎no najprawdopodobniej w XIII w. na zach鏚 od pierwotnej osady, na lewym brzegu Z這tej ㄠczy. Niemcy przyj瘭i nawet hipotetyczny 1222 r. jako dat prawnej lokacji Zielonej G鏎y, cho wiadomo, 瞠 dokument lokacyjny nie zachowa si. Centralnym punktem miasta oczywi軼ie by ratusz, stroj帷y dok豉dnie w tym samym miejscu co dzi.

Chyba jednak osada

- Muzeum to o鈔odek, kt鏎ego celem jest tak瞠 badanie dziej闚 Zielonej G鏎y - m闚i dyrektor Muzeum Ziemi Lubuskiej Andrzej Toczewski. - Wydajemy naukowe pozycje, pracujemy nad kronik miasta, zbieramy bibliografi. Teraz chcemy zaj望 si badaniami archeologicznymi.
Ale przebadanie ca貫go miasta nie jest mo磧iwe zar闚no z powod闚 organizacyjnych (g瘰ta zabudowa) jak i finansowych. Czego w takim razie szuka w pierwszej kolejno軼i - Najpierw pomy郵eli鄉y o zamku - m闚i zielonog鏎ski historyk Stanis豉w Kowalski. - Wiemy jednak, 瞠 to bardzo ryzykowne przedsi瞝zi璚ie, bior帷 pod uwag mgliste za這瞠nia co do jego lokalizacji. Mamy dylemat i coraz bardziej przekonujemy si do pomys逝 szukania pierwszej osady.
Ze wst瘼nych ustale wynika, 瞠 najciekawszym terenem do bada mo瞠 by ziemia u zbiegu pl. Matejki i ul. Kupieckiej. To w tym rejonie sta ko軼i馧 鈍. Jana. Tu tak瞠 by kiedy cmentarz. Najprawdopodobniej fragment jego muru nadal mo積a zobaczy - jest obecnie cz窷ci ogrodzenia prywatnej posesji.
- K這pot w tym, 瞠 jest to zabudowana okolica - m闚i S. Kowalski. - Obejrza貫m j dok豉dnie i okaza這 si, 瞠 przy budynkach zachowa造 si niewielkie ogr鏚ki. W豉軼iciela jednego z nich zapyta貫m, czy pozwoli豚y na badania archeologiczne na swoim terenie. Zapewni, 瞠 tak, bo sam jest ciekawy, co mo積a tam znale潭.
- Teraz musimy zdoby pieni康ze - dodaje A. Toczewski. Mo瞠 miasto si do這篡.
- To bardzo dobry pomys - uwa瘸 prezydent Zielonej G鏎y Zygmunt Listowski. - Zw豉szcza 瞠 s szanse na znalezienie czego interesuj帷ego z punktu widzenia historii miasta. Znalezisko mo積a potem wykorzysta do cel闚 turystycznych. My郵, 瞠 wy這瞠nie pieni璠zy z kasy miasta jest mo磧iwe.

 

Sylwia Malcher-Nowak

 



Gazeta Lubuska
28 kwietnia 2003
Rusz wykopaliska archeologiczne

Muzeum regionalne zwr鏂i這 si do konserwatora zabytk闚 o 20 tys. z na prace archeologiczne na cmentarzysku Got闚.

W Jordanowie znajduje si jedyne jak dot康 w woj. lubuskim stanowisko archeologiczne kultury wielbarskiej - nawi您uj帷e do w璠r闚ki Got闚 przez ziemie polskie w czasach rzymskich. Wi璚ej takich stanowisk jest w Wielkopolsce.

Bi簑teria i szkielety

Cmentarzysko w Jordanowie odkryto przypadkowo w 1996 r. Przy pracach ziemnych na tamtejszej 篤irowni natrafiono na grzebienie i zapinki pochodz帷e z II-III w. n.e. Ozdoby okaza造 si wyposa瞠niem grob闚. W okolicy znaleziono ponad sto miejsc poch闚ku.
Dwa lata p騧niej do wsi zjechali archeolodzy. Znale幢i liczne fragmenty urn, popielnic grobowych, bi簑teri (paciorki srebrne i szklane), sprz帷zki szat itp. Odkryli te groby szkieletowe, a w nich szcz徠ki co najmniej 135 os鏏.
- To stanowisko jest o tyle wa積e, 瞠 wyznacza niejako zasi璕 osadnictwa Got闚 - m闚i dyrektor muzeum Marek Nowacki. - Jest cmentarzyskiem wysuni皻ym najdalej na po逝dniowy zach鏚. Mo積a s康zi, 瞠 lud ten przebywa w okolicach Jordanowa nawet przez dwa-trzy pokolenia, zanim zn闚 ruszy na po逝dnie.

B璠 kopa

Z逝pili Rzym
Goci - koczowniczy lud z p責. Skandynawii. Tysi帷 lat p.n.e przedostali si przez Ba速yk do Europy 字odkowej. Niekt鏎e grupy w璠rowa造 przez ziemie polskie z p軟. na p責.-wsch. w kierunku morza Czarnego, gdzie dotarli w II w. n. e. Potem podzielili si na dwa od豉my Ostrogot闚 i Wizygot闚. Ci drudzy w IV w. najechali Itali i w 410 r. pod wodz Alaryka z逝pili Rzym, przyczyniaj帷 si do ostatecznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.

荑czesne prace archeologiczne zako鎍zy造 si po kilku miesi帷ach. Zabezpieczony teren obj皻o ochron konserwatorsk. Nie odkryto jednak wszystkiego. "Wielko嗆 i zasi璕 cmentarzyska w Jordanowie w chwili obecnej pozostaj nieznane - czytamy w opracowaniu szefa tamtej ekipy archeologicznej Piotra Wawrzyniaka z Poznania. - Pewne przes豉nki wskazuj, 瞠 prawdopodobnie pochowano tutaj nawet kilkuset osobnik闚 na powierzchni kilku hektar闚.&Po latach przerwy teren ma by dalej penetrowany. Ju w tym sezonie. - Potrzebujemy ok. 20 tys. z i o tyle wyst徙ili鄉y do konserwatora - m闚i M. Nowacki. - Ale nawet za mniejsz sum mo積a by powi瘯szy zasi璕 wykopalisk. Dla nas to o tyle wa積e, 瞠 wszystkie wykopane eksponaty, po opracowaniu naukowym, trafiaj do tutejszego muzeum.
- Wniosek 鈍iebodzi雟kiego muzeum o dofinansowanie zosta wst瘼nie uwzgl璠niony - informuje p.o. wojew鏚zkiego konserwatora zabytk闚 Ewa Garbacz. - Obecnie trafi do wojewody.

 

Micha Iwanowski

 



Gazeta Lubuska
27 wrze郾ia 2003
Po 郵adach Got闚

W najbli窺zych dniach zaczn si prace archeologiczne w Gli雟ku i Jordanowie. Muzeum regionalne dosta這 na nie 15 tys. z.

Prace maj by kontynuacj wykopalisk rozpocz皻ych pod koniec lat 90. i wkr鏒ce potem przerwanych z powodu braku pieni璠zy.

Z逝pili Rzym

Podczas rob鏒 ziemnych na jednej z tamtejszych 篤irowni koparka trafi豉 na ko軼i i fragmenty ceramiki. Okaza這 si, 瞠 to elementy pochodz帷e z czas闚 tzw. kultury wielbarskiej (pocz徠ek naszej ery). W okolicy trafiono na liczne bogato wyposa穎ne grobowce. Opr鏂z szcz徠k闚 ludzkich wydobyto gliniane naczynia, elementy bi簑terii i odzie篡 oraz grzebienie.
Cmentarzysko powsta這 w okresie, gdy przez 鈔odkow Europ na po逝dnie w璠rowa造 koczownicze ludy Got闚. Odbywa這 si to w latach 100-400 naszej ery. Pochodz帷y z teren闚 po逝dniowej Skandynawii Goci dotarli do wybrze篡 Morza Czarnego. Potem udali si na zach鏚 i z逝pili Rzym, przyczyniaj帷 si do ostatecznego upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego.

Zdobyli pieni康ze

Wed逝g szacunk闚 dyrektora 鈍iebodzi雟kiego muzeum Marka Nowackiego odkryte w okolicach Jordanowa cmentarzyska mog 鈍iadczy, 瞠 Goci osiedli na tych terenach nawet na kilka pokole, zanim zn闚 ruszyli na po逝dnie. &Wiosn muzeum wyst徙i這 o dofinansowanie do wojew鏚zkiego oddzia逝 Pa雟twowej S逝瘺y Ochrony Zabytk闚. We wrze郾iu przyznano 15 tys. z i w najbli窺zych dniach rusz prace pod kierunkiem pozna雟kiego archeologa Piotra Wawrzyniaka.
&Archeolodzy b璠 pracowa ok. dwu miesi璚y, a do ko鎍a listopada ma by gotowa dokumentacja bada. Wszystkie wydobyte eksponaty trafi do 鈍iebodzi雟kiego muzeum.

 

Micha Iwanowski

 



Gazeta Lubuska
30 wrze郾ia 2003
Dawno tu nie kopali

Rozmowa z Marlen Magd-Nawrock archeologiem z Muzeum Archeologicznego 字odkowego Nadodrza kt鏎a bada cmentarzysko na pl. Prusa

- Z kt鏎ego wieku pochodz poch闚ki odkryte na placu?
- Cmentarzysko jest wielopoziomowe. Najg喚bsza warstwa pochodzi z ok. XVIII w. W豉郾ie na jednej z najg喚bszych warstw le瘸豉 trumna z ludzkimi szcz徠kami.

- Czy trumna jest cennym odkryciem?
- Dot康 trafiali鄉y na same szcz徠ki. Pierwszy raz mamy do czynienia z zachowan trumn. Wida w niej szcz徠ki osoby mieszkaj帷ej prawdopodobnie w Kro郾ie Odrza雟kim z r瘯oma zgi皻ymi w 這kciach. Znale幢i鄉y r闚nie ozdoby i spinki do w這s闚 oraz ko軼iane guziki.

- Czy u這瞠nie r彗 zmar貫go mia這 wtedy jakie znaczenie?
- Nie. Chowano ludzi z r瘯oma zgi皻ymi lub wyprostowanymi. My郵, 瞠 wynika這 to z wielko軼i trumny.

- Cmentarzysko s逝篡這 miastu?
- Na podstawie bada mo積a wnioskowa, 瞠 jest to cmentarz miejski. Znale幢i鄉y na nim groby dzieci, kobiet i m篹czyzn. Z dokument闚 wynika, 瞠 pl. Prusa przed wiekami by wysp. Gdzie w tym miejscu sta podobno klasztor franciszkan闚. Mo磧iwe, 瞠 na cmentarzu byli chowani tak瞠 zakonnicy.
- Obecno軼i franciszka雟kiego zakonu na razie nie mo積a potwierdzi.
- Niestety, nie trafili鄉y jeszcze na 瘸den gr鏏 zakonnika. Mo磧iwe, 瞠 s pochowani g喚biej. Ma nadziej, 瞠 trafi na gr鏏 zakonny w g喚bszej warstwie.

- Co sprawia, 瞠 Krosno Odrza雟kie obfituje w cenne dla archeolog闚 znaleziska?
- Po pierwsze, d逝go nie prowadzono tu 瘸dnych prac archeologicznych. Po drugie, nie by這 tutaj za wielu inwestycji zwi您anych z kopaniem w ziemi. Po trzecie, miasto nie rozrasta這 si, przez wiele wiek闚 miejscowo嗆 rozwija豉 si tylko pod g鏎, a 篡cie toczy這 si niemal w tych samych miejscach. Dobrze, 瞠 prace w ko鎍u ruszy造.

- Gdzie w wojew鏚ztwie mo積a trafi na archeologiczne znaleziska?
- Na pewno w Sulechowie. Jest to miasto od dawana niebadane przez archeolog闚. Wiele z prac budowlanych prowadzonych jest bez archeologicznego nadzoru i na pewno du穎 cennych znalezisk umyka nam &

- Dzi瘯uj.

 

Piotr J璠zura

 



Gazeta Lubuska
13 grudnia 2003
安iebodzin przed Rzymem

Zanim Goci &

To ju niemal pewne dzi瘯i zako鎍zonym w豉郾ie pracom pozna雟kich archeolog闚.

Listopad 2003

Cmentarzysko ko這 Jordanowa (pow. 鈍iebodzi雟ki) okaza這 si bardzo obszerne. Archeolodzy doliczyli si szcz徠k闚 kilkuset zw這k, tak瞠 dzieci. &Opr鏂z bogato wyposa穎nych w bi簑teri grobowc闚 archeolodzy odkryli stos grobowy z paleniskiem. Goci palili zw這ki, a zmar造ch chowali w popielnicach razem z ich najcenniejszymi przedmiotami. Dzi瘯i temu mo積a ich dzi zidentyfikowa. Mimo 瞠 byli ludem wojowniczym, w grobowcach nie ma broni. S za to ko軼iane grzebienie, 瞠lazne spinki szat, guziki, okucia, gliniane naczynia... Ku zdumieniu archeolog闚, wykopano tam tak瞠 kamienne groty, z ok. 10 tys. lat p.n.e. Wygl康a na to, 瞠 to 篡zne wzg鏎ze, otoczone w闚czas rozlewiskami, by這 od tysi璚y lat przyjazne dla osadnictwa. - W przysz造m roku rusza tu budowa autostrady i w豉郾ie w miejscu naszych wykopalisk ma powsta zjazd &

Lato 1998

Pozna雟ki archeolog Piotr Wawrzyniak prowadzi badania w klasztorze w Parady簑. Pewnego dnia do klasztoru trafi 篤ir z pobliskiej kopalni ko這 Jordanowa. Uwag archeologa zwr鏂i造 zawarte w nim gliniane elementy. Poszed do 篤irowni. Nabra pewno軼i, 瞠 kilka metr闚 pod jego stopami rozci庵a si wa積e stanowisko archeologiczne. Wybieranie 篤iru szybko przerwano. Na kilka miesi璚y zjechali tu archeolodzy, z Wawrzyniakiem i Miros豉wem Ciesielskim na czele. Okaza這 si, 瞠 to jedyne &Wykopano liczne eksponaty, ale archeolodzy nie dotarli do granic cmentarzyska. Po pierwsze &

Lata 150-400 naszej ery

Klimat by wtedy przyjazny. Podobnie jak we wczesnym 鈔edniowieczu tysi帷 lat p騧niej, w po逝dniowej Polsce kwit造 winoro郵e. W po逝dniowej Skandynawii zimy by造 jednak uci捫liwe. Plemiona Got闚 coraz cz窷ciej i liczniej przekracza造 w御kie cie郾iny i wyspy dzisiejszej Danii. W bezchmurne dni wida by這 przeciwleg貫 brzegi. Na kontynencie zdecydowali si ruszy na wsch鏚, szli wzd逝 ba速yckiego wybrze瘸. Niekt鏎e grupy posz造 potem na po逝dnie w okolicach uj軼ia Odry, inne &Je郵i zagrzali gdzie miejsce, to najwy瞠j na dwa pokolenia, potem &Czy prochy kt鏎ego z przodk闚 Alaryka spocz窸y pod Jordanowem? To ca趾iem prawdopodobne.

 

Micha Iwanowski
Piotr J璠zura

 



Gazeta Lubuska
29 maja 2004
Rze bez 郵adu

 

Rze bez 郵adu
Pole bitwy ma kilkaset hektar闚 powierzchni, nam uda這 si spenetrowa zaledwie jego fragment. Na zdj璚iu Pawe ㄆkasiewicz z wykrywaczem metalu.
fot. Katarzyna Ch康zy雟ka

Przed dwoma wiekami na nadodrza雟kich bagnach poleg這 prawie 7 tys. 穎軟ierzy. O 郵adach tej rzezi wszyscy dzi m闚i, ale nikt ich nie widzia. Zacz瘭i鄉y szuka sami.

Podr璚zniki historii lakonicznie wzmiankuj o bitwie z 1759 r., jaka rozegra豉 si na polach pod Kijami (pow. zielonog鏎ski). Uczestniczy這 w niej ponad 70 tys. 穎軟ierzy pruskich i rosyjskich. W obu armiach byli Polacy. Dzi ju niewa積e, 瞠 zwyci篹yli Rosjanie. Zmala這 te znaczenie bitwy. Na pewno nie by豉 warta swych ofiar. Jednego dnia poleg這 ponad 6.500 ludzi. T statystyk przykrywa dzi gruba warstwa ziemi.

Lipiec 1759 r.

Trwa wojna siedmioletnia mi璠zy Rosj a Prusami. Wojska rosyjskie w liczbie 50 tysi璚y wyruszy造 z Babimostu. Kawaleria konna ci庵n帷a 300 dzia, 穎軟ierze uzbrojeni w muszkiety i szrapnele - po dniu marszu ulokowali si na zach鏚 od Jeziora Wojnowskiego. W tym samym czasie mniej liczne wojska pruskie wyruszy造 spod Mi璠zyrzecza. Przekroczy造 dawn granic 郵御k w Parady簑 i 21 lipca stan窸y w okolicach Kalska. Chcia造 przeszkodzi Rosjanom w sforsowaniu Odry i marszrucie w kierunku Krosna. 23 lipca Rosjanie ustawili si w szyku liniowym, z artyleri na przedzie, gotowi do obrony. Nad nadodrza雟kimi mokrad豉mi zawis豉 burza. Pierwsze ataki Prusak闚 od strony Kij闚 by造 nieudane. Pu趾i ust徙i造 pod silnym ostrza貫m. Dopiero trzeci szturm pozwoli przedrze si na pierwsz lini rosyjskiego frontu nieopodal Pa販ka. Dosz這 do krwawej walki na kolby i bagnety. 皋軟ierze gin瘭i setkami. Po kilku godzinach Prusacy musieli si wycofa, bo zabrak這 im amunicji. Wtedy nast徙i豉 b造skawiczna szar瘸 Kozak闚. Trup s豉 si g瘰to a do wieczora. Pada造 te konie. Ucich這 przed zmierzchem. Zdziesi徠kowane oddzia造 pruskie wycofa造 si w pop這chu do Cigacic. Na bagnistych terenach mi璠zy Pa販kiem a Kijami zosta這 prawie 7 tys. zw這k...

Czerwiec 2001 r.

Prokuratura w 安iebodzinie zosta豉 powiadomiona o wykopaniu szkieletu na podw鏎zu posesji w Pa販ku. Natrafi na Jerzy Ga趾a podczas kopania rowu pod rury centralnego ogrzewania przy 軼ianie swego domu. Wizja lokalna w asy軼ie prokuratora i bieg貫go patologa ustali豉, 瞠 to szkielet du瞠go zwierz璚ia, zapewne konia. Bieg造 patolog Hubertus Gabriel stwierdzi, 瞠 to ko軼i bardzo stare, przynajmniej stuletnie. - Nie ma sensu docieka, co to jest, bo nikt nie b璠zie p豉ci za ekspertyzy - powiedzia w闚czas. Ga趾owie kopali dalej. Im dalej, tym wi璚ej by這 piszczeli, kr璕闚, fragment闚 czaszki i szcz瘯i. Sprawa zainteresowa豉 dyrektora muzeum regionalnego w 安iebodzinie Marka Nowackiego. Zacz掖 podejrzewa, 瞠 mo瞠 to by pozosta這嗆 po bitwie sprzed 250 lat. Ko軼i z Pa販ka trafi造 do biura wojew鏚zkiego konserwatora zabytk闚. Archeolog Ewa Garbacz mia豉 w徠pliwo軼i co do ich bitewnego pochodzenia. - Bo razem z ko嗆mi w豉軼iciele domu wykopali te fragment ceramiki, tzn. tr鎩noga z XIX w., kt鏎y omy趾owo wzi瘭i za cz窷 szkieletu - t逝maczy豉. Lasy wok馧 Pa販ka od dawna by造 penetrowane przez student闚 archeologii. Znajdowali o這wiane kule od muszkiet闚, fragmenty szrapneli armatnich, okucia i epolety mundur闚. Nikt nigdy nie znalaz mogi 穎軟ierskich. - A musz gdzie tam by - zapewnia Marek Nowacki. Prawo 穎軟ierskie nakazywa這 w闚czas, 瞠 ci, co ocaleli, musieli pochowa poleg造ch. Tak te si sta這 pod Kijami. Zwyci瘰ka armia pochowa豉 trupy. Ale dzi problemem jest podmok造 i piaszczysty teren, kt鏎y utrudnia poszukiwania.

Maj 2004 r.

Brukowana droga prowadzi na rozleg貫 pole mi璠zy Pa販kiem a Kijami. - W 1759 r. szli t璠y rosyjscy 穎軟ierze, omijaj帷 bagniska - opowiada M. Nowacki. - Innej drogi nie by這, dooko豉 tylko woda i bagna. Razem z ekip "GL&P. ㄆkasiewicz przeczesuje chaszcze wykrywaczem. Po kilkunastu minutach - sygna. Ale to tylko kawa貫k drutu. P騧niej co chwil trafiamy na podobne 鄉ieci. Po 40 minutach zn闚 d逝gi sygna spod ziemi. W ruch idzie 這pata. Tym razem kopa trzeba du穎 g喚biej. Wyci庵amy dziwny, po造skliwy przedmiot. Przypomina fragment muszkietu lub cz窷 jakiego archaicznego urz康zenia. - To na pewno nie pochodzi z naszych czas闚 - ocenia Nowacki. Potem wykopali鄉y jeszcze kilka kutych gwo寮zi i klin闚. 畝dnego 郵adu ko軼i. Pobojowisko sprzed wiek闚 zapad這 si pod ziemi. Ale archeologowie s zgodni: wielkie odkrycia lubi ujawnia si przypadkiem. Mo瞠 ko軼i 穎軟ierzy poleg造ch pod Kijami odkryj kiedy robotnicy np. przy okazji budowy drogi szybkiego ruchu S3 ze Szczecina do Sulechowa...

 

Micha Iwanowski
Piotr J璠zura

 



Dzie za Dniem
Wydanie 43 [156] z dnia 3 listopada 2004
安iebodzin. 安iat pradawnych ㄆ篡czan i Got闚
Historyczne cmentarzyska

 

Historyczne cmentarzysko

Od lipca do pa寮ziernika Muzeum Regionalne w swoich murach go軼i這 niecodzienn wystaw archeologiczn. Jest to efekt sze軼iu lat bada, miedzy innymi Piotra Wawrzyniaka, archeologa z Poznania. Dzi瘯i wsp馧pracy uda這 si ods這ni bardzo interesuj帷e cmentarzysko kultury wielbarskiej w Jordanowe, stanowi帷e wi瘯sz cz窷 wystawy.

Mniejsza, to cmentarzysko dosy popularnej kultury 逝篡ckiej odkryte w Gli雟ku. Uroczystego zamkni璚ia tej瞠 wystawy dokonano w pi徠ek 22 pa寮ziernika. Poprzedzi je wyk豉d P. Wawrzyniaka na temat istoty wykopaliska.

- Dla nas jest ono o tyle wa積e, i daje nam mo磧iwo嗆 prowadzenia ciekawych bada archeologicznych a materia造 uzyskane w ten spos鏏 trafiaj do 鈍iebodzi雟kiego muzeum - podkre郵i dyrektor muzeum Marek Nowacki.

Badania kontynuowane s ju sz鏀ty sezon z roczn przerw. Cmentarzysko w Jordanowie jest jednym z wi瘯szych dotycz帷ych kultury wielbarskiej. Natrafiono na nie przy pracach ziemnych w tamtejszej 篤irowni. W efekcie przekopano p馧tora hektara powierzchni, znaleziono 400 obiekt闚 i 140 grob闚 interesuj帷ej kultury. Za這穎no, 瞠 odkopane zostanie oko這 500 grob闚, niestety, znaczna ich cz窷 uleg豉 zniszczeniu przez niekontrolowan eksploatacj piasku przez jedn z miejscowych firm.

Kultura wielbarska

Nazwa wielbarska pochodzi od cmentarzyska, kt鏎e zosta這 odkryte w miejscowo軼i Wielbark, obecnie Malbork. Wszystkie groby ludno軼i wielbarskiej wyposa穎ne by造 w dary grobowe. Najcz窷ciej na drog w za鈍iaty dawano zmar貫mu naczynia gliniane jak r闚nie po篡wienie mi瘰ne. Wk豉dano mu do grobu przedmioty nale膨ce do niego za 篡cia. By造 to prawie wy陰cznie elementy stroju lub ozdoby. Podczas czteromiesi璚znej wystawy w muzeum mo積a by這 ogl康a: bransolety, kolczyki, kolie, wisiorki i zapinki. Ponadto grzebienie ko軼iane, metalowe okucia drewnianych szkatu貫k i br您owe ostrogi. - Wiele naczy wydobyto w ca這軼i, jednak w kontakcie z ludzkimi d這闓i, ulega造 kruszeniu - ubolewa Piotr Wawrzyniak.

奸ady ㄆ篡czan w Gli雟ku

Trzy lata po odkryciach jordanowskich szcz窷liwym trafem ekipa archeolog闚 dowiedzia豉 si o cmentarzysku w Gli雟ku. Pewna rodzina wykopa豉 dziur potrzebuj帷 piasek na budow domu. Okaza這 si, 瞠 ukrytych by這 oko這 400 grob闚. Rozpocz皻o prace. Wykopalisko jest 鈍iadkiem zachowku po kulturze 逝篡ckiej, z epoki br您u, mniej wi璚ej z czas闚 Biskupina. Wi瘯szo嗆 grob闚 zalega豉 na g喚boko軼i 30 - 40 cm. - Nie kojarzmy archeologii, z g喚boko軼iami przys逝guj帷ymi g喚bokim kopalinom w璕la brunatnego - 瘸rtuje Wawrzyniak.

Reprezentanci kultury 逝篡ckiej w wi瘯szo軼i przypadk闚 palili swoich zmar造ch na stosie, poch闚ki szkieletowe by造 stosunkowo rzadkie. Palenie zw這k odbywa這 si najcz窷ciej na terenie samego cmentarzyska. Szcz徠ki umieszczano w glinianych naczyniach nazywanych popielnicami, inaczej urnami. Wraz z ko嗆mi sk豉dano przedmioty, kt鏎e towarzyszy造 zmar貫mu na stosie, niekiedy by造 one nadpalone, b康 podtopione. Z regu造 by造 to ozdoby, po篡wienie mi瘰ne przechowywane w glinianych naczyniach podobnie jak w kulturze wielbarskiej. Naczynia te z dum prezentowa g堯wny archeolog. W gablotach umieszczono mniejsze znaleziska, takie ja bi簑teria, czy te mniejsze naczynia.

Klamr zamykaj帷 bardzo ciekaw"podr騜" przez wieki by apel Piotra Wawrzyniaka: - Prosz wszystkich, kt鏎zy natkn si na tego typu odkrycie, b康 jakiekolwiek wydaj帷e si znamiennym dla historii, aby zg這sili si z natychmiastow informacj do Muzeum Regionalnego.

 

Kama

 



Gazeta.pl
8 czerwca 2005
Archeologia "obwodnicowa"

S na Ziemi lubuskiej okolice, kt鏎e nale膨 do naj篡幡iejszych archeologicznie miejsc w Polsce.

Zgrabne cacko z tej "kaczuszki", cho ma obt逝czony dziobek i n騜ki.

- Pochodzi z osady 逝篡ckiej - opowiada Tadeusz ζszkiewicz, kustosz Dzia逝 Archeologicznego mi璠zyrzeckiego muzeum. - Podobne figurki zwi您ane s z kultem, bo spotyka si je na cmentarzach, a prawie nigdy w osadach.

"Zaminowane" 3 km

Muzea nie maj pieni璠zy na wykopaliska, ale maj szcz窷cie: budowa dr鏬 wymaga "wyprzedzaj帷ych bada ratowniczych" na koszt inwestora. Jest okazja zbada, co si w takich miejscach dzia這 przed tysi帷ami lat.

- Obwodnica mi璠zyrzecka przebiega mi璠zy Mi璠zyrzeczem i wsi 安i皻y Wojciech - opowiada Tadeusz ζszkiewicz. - Ma 6,5 km d逝go軼i, z czego 3 km okaza造 si by "zaminowane" archeologicznie.

Bada dokona這 konsorcjum, kt鏎emu przewodzi豉 Alina Jaszewska z 畝r. Przez kilka miesi璚y na 15 stanowiskach, w o鄉iu grupach badawczych pracowa這 20 archeolog闚 i student闚 archeologii oraz 100 robotnik闚.

Nie kopali g喚boko: zwykle p馧 metra warstwy ornej i p馧 metra warstwy kulturowej. Punktowo nieco g喚biej. (Wykopy w miastach si璕aj ponad 10 m).

Odkryto wy陰cznie stanowiska osadowe. W dolinie Obry i Paklicy strach skopa ogr鏚ek, bo mo積a si potkn望 o prehistori. - Decydowa這 o tym bogactwo osadnicze - uwa瘸 kustosz ζszkiewicz. - Gleby by造 dobre. Osady wznoszono na suchym l康zie, ale blisko wody.

Ka盥a epoka mia豉 dobre warunki: od schy趾owego paleolitu (10-12 tys. lat temu) przez osady pierwszych S這wian (6-7 w.n.e.) po czasy nowo篡tne.

"Kaczuszka" by豉 sensacj obwodnicy. Archeolodzy z s御iednich stanowisk przychodzili, 瞠by j obejrze. A znaleziona zosta豉 na dawnej kraw璠zi doliny Obry.

Mo積a sobie wyobrazi rze嬌iarza lepi帷ego figurk: siedzi na brzegu i popatruje na wod, w kt鏎ej pluskaj si kaczki... Po tysi帷ach lat, nieopodal "miejsca narodzin" trafia na ni 這pata archeologa. - Mo積a powiedzie, 瞠 kaczuszka by豉 u siebie- 鄉ieje si ζszkiewicz.

Dolina krzemieniowa

Na pewno "u siebie" by specjalnie przygotowany kawa貫k krzemienia. ㄆpano z niego wi鏎ki, z kt鏎ych wyrabiane by造 narz璠zia: no瞠, groty strza itp. Zosta znaleziony na miejscu przysz貫j obwodnicy Gorzowa.

- Ka盥a rodzina mia豉 warsztat obr鏏ki krzemienia - wyja郾ia dr Tadeusz Szczurek, kierownik Dzia逝 Historii gorzowskiego muzeum. - Wsz璠zie tu wyst瘼uje "krzemie ba速ycki", przywleczony przez lodowiec skandynawski. To nie jest dobry surowiec. Wyrwany z pierwotnych z堯, zwietrza造. Krzemienne bu造 ("konkrecje") by造 niedu瞠. Robione z nich siekierki by造 mniejsze i brzydsze od opatowskich.

Badania obj窸y obszar o wymiarach 60 na 200 m po zachodniej stronie miasta. Znaleziska si璕a造 do 2,4 m g喚boko軼i. Pochodz od czas闚 這wc闚 renifer闚 do 鈔edniowiecza.

O rzut kamieniem znajduje si 鈔edniowieczne grodzisko, kt鏎e pewnie podlega這 pod gr鏚 w Santoku. - Najwi璚ej jest pozosta這軼i wczesno鈔edniowiecznych - m闚i dr Szczurek. - Dowodz, 瞠 Brandenburczycy nie zbudowali Landsbergu (Gorzowa) na "go造m korzeniu". Poza tym w Gorzowie przy ul. Mostowej, w obr瑿ie mur闚 brandenburskich, znaleziono ceramik s這wia雟k.

O bogactwie znalezisk zdecydowa造 te same czynniki, co w okolicy Mi璠zyrzecza. - Teren zosta ukszta速owany przez trzeci lodowiec - wyja郾ia Tadeusz Szczurek. - Miejsce by這 dogodne, na terenie niezalewowym, bo nieregulowana rzeka mia豉 si gdzie rozla. A skoro tak, to osadzie nie zagra瘸造 powodzie.

Mi璠zy stanowiskami od co najmniej 10 tys. lat p造nie strumie. Rozlewiska obfitowa造 w ryby, ptactwo wodne i zwierz皻a, kt鏎e przychodzi造 do wodopoju. ζtwo by這 o pokarm.

Brzegi Noteci i Warty na odcinku od Drezdenka do Kostrzyna to jeden wielki ci庵 osad. ㄠczy造 je 軼ie磬i, z czasem drogi. Nie mog造 wychodzi za bardzo na p馧noc (bo wzg鏎za) ani na po逝dnie (bo mokrad豉). Na powstaj帷ych w pobli簑 obwodnicach nie mo積a by這 nic nie znale潭.

- To jeden z naj篡幡iejszych obszar闚 archeologicznych w Polsce - uwa瘸 dr Szczurek.

Kopalnia urn

Do "篡znego" obszaru nale篡 podgorzowska Witnica. Tu, na pasie przysz貫j obwodnicy, archeolodzy trafili na 逝篡ckie cmentarzysko. Znale幢i na nim kamienne k馧ka. Maj ok. 5 cm 鈔ednicy i mog造 by cz窷ci "w霩ka kultowego". - Jak archeolog nie wie, co to jest, to m闚i, 瞠 jest to przedmiot kultowy - 鄉ieje si Stanis豉w Sinkowski, kierownik Dzia逝 Archeologicznego gorzowskiego muzeum. - Czy to k馧ka od zabawki? Ich wykonanie wymaga這 zbyt wielkiej pracy.

Przedmiotem kultowym by豉 miniatura popielnicy z otworem w dnie, umieszczona w popielnicy "w豉軼iwej". Gliniana grzechotka te. Ceramika wskazuje, 瞠 cmentarzysko by這 czynne przez kilkaset lat: od 1100-1000 do ok. 500 r. przed nasz er. - Dlatego bardzo si zapali貫m do tego stanowiska - m闚i Stanis豉w Sinkowski. - Cmentarzysko mog這 by u篡tkowane przez kilka osad. Mog這 by dla nich miejscem integruj帷ym.

Spopielone zw這ki by造 chowane w glinianych naczyniach-popielnicach.

Archeolodzy wykopali ich oko這 setki i wci捫 znajduj nast瘼ne. Wi瘯szo嗆 jest kompletna. Szczeg鏊nie ciekawe urny pochodz z okresu halsztackiego. S w wi瘯szo嗆 czarne, wypolerowane, g豉dzone i bogato zdobione. Wykazuj cechy dobrego warsztatu. Wyposa瞠niem poch闚ku s przystawki ceramiczne, bardzo skromne. Trafiaj si te nieliczne br您y, przetopione w czasie spopielania zw這k.

"Lubuska archeologia obwodnicowa" to ksi璕a otwarta. Na gorzowskiej obwodnicy prace wci捫 trwaj. W Witnicy bywa, 瞠 na jednym ko鎍u pasa kopi archeolodzy, a na drugiej, przebadanej, koparki.

Z bada powierzchniowych wynika, 瞠 w pobli簑 le瘸豉 osada, do kt鏎ej nale瘸這 cmentarzysko. Niestety, zasi璕 "wyprzedzaj帷ych bada ratowniczych" okre郵a nie nauka, ale rozmiar inwestycji.

- To jest problem - przyznaje mi璠zyrzecki archeolog Tadeusz ζszkiewicz. - Pracowali鄉y na pasie drogowym szeroko軼i 20 m. Czasami wiedzieli鄉y, 瞠 wi瘯sza cz窷 stanowiska jest obok, a musieli鄉y kopa "zgrabki". Ale nied逝go mo瞠 tam wr鏂imy, bo przy obwodnicy zosta zaplanowany Mi璠zyrzecki Park Przemys這wy. Trzeba uzbroi teren - i tu inwestorzy potkn si o archeologi. Mia貫m ju telefon z biura, kt鏎e przygotowuje wycen dzia貫k.

- O co pytali?

- Ile kosztuje stanowisko archeologiczne. Nie mog貫m poda ceny. Stanowiska s r騜ne. W gr wchodzi ich wielokulturowo嗆, z這穎no嗆 badawcza, powierzchnia itp. Nie wiadomo, ile b璠 wymaga造 ekspertyz i "obr鏏ki". Bo kopanie to nie wszystko. Trzeba jeszcze opracowa materia造. Wyniki dotychczasowych bada opublikujemy w ksi捫ce. Um闚ili鄉y si ju, 瞠 "kaczuszka" p鎩dzie na ok豉dk.

Opuszczam mi璠zyrzeckie muzeum przez most na Paklicy. Nieopodal p造wa w wodzie stadko krzy鄴wek. Ej, czy to nie wasza prababka pozowa豉 tw鏎cy glinianej "kaczuszki"?

 

W豉dys豉w Wr鏏lewski

 



Gazeta.pl
23-06-2005
Odkrycia archeologiczne pod Sulechowem

Gr鏏 z 3500 r. p.n.e., piece metalurgiczne, jama dziegciarska z wczesnego 鈔edniowiecza i tajemniczy krzy - to cenne znaleziska spod Sulechowa. Mo磧iwe, 瞠 kroi nam si sensacja archeologiczna.

Prace przy budowie obwodnicy Sulechowa trwaj od pocz徠ku roku. Przy okazji takich rob鏒 teren musz sprawdzi archeologowie. Nadz鏎 nad eksploracj stanowisk prowadz Stowarzyszenie Naukowe Archeolog闚 Polskich (oddzia Lubuski), Muzeum Archeologiczne w 安idnicy oraz Pracownia Archeologiczno - Architektoniczna z 畝r.

- Natrafili鄉y na obiekty datowane od mezolitu, przez wczesne 鈔edniowiecze, do nowo篡tno軼i - m闚i Piotr Wolanin, archeolog z 畝r. Do najcenniejszych odkry zalicza gr鏏 z prze這mu p騧nego neolitu i wczesnego br您u (ok. 3500 r. p.n.e.), drewnian studni z okresu wp造wu Cesarstwa Rzymskiego, dwa piece metalurgiczne, ch這dni i jam dziegciarsk z wczesnego 鈔edniowiecza. - Dziegie by wtedy uniwersalnym produktem - t逝maczy archeolog. - To smolista substancja otrzymywana g堯wnie z drewna brzozowego. Dziegie u篡wano z powodzeniem w medycynie jako lek, w sukiennictwie s逝篡 do konserwacji tkanin, w budownictwie do impregnacji drewna.

Najbardziej kontrowersyjnym znaleziskiem jest 瞠lazny, kuty krzy znaleziony w jamie z X wieku. - Musimy wstrzyma si z ocenami do momentu dokonania ostatecznej ekspertyzy - twierdzi Wolanin. - Je郵i oka瞠 si, 瞠 krzy pochodzi z pocz徠k闚 chrze軼ija雟twa w Polsce, to by豉by sensacja archeologiczna na skal krajow.

Odkrycia dokonano w miejscowo軼i Kruszyna. - We wczesnym 鈔edniowieczu by豉 tu niewielka osada bez obronnej palisady. Dom闚 mog這 by ok. 300. W ka盥ym z nich wielodzietna rodzina wraz z dziadkami, czasem krowa jako "kaloryfer" w zimie - opowiada kierownik stanowiska Tomasz Borkowski. - Ich 篡cie koncentrowa這 si raczej na zaj璚iach poza domem. Do pomieszcze wracali na sen, bo nawet paleniska by造 na zewn徠rz. Mieszka鎍y nie byli bogaci, powiedzia豚ym wr璚z - indianie. 砰li z upraw, hodowli i rzemios豉. Stopniowy zanik osady nast徙i w XII w. Mo瞠 przenie郵i si do Sulechowa ?

Prace potrwaj do ko鎍a czerwca. Eksponaty trafi do Muzeum w 安idnicy, gdzie jesieni zostan pokazane na specjalnej wystawie.

Jakub ㄊsakowski


Gazeta.pl
12-08-2005
Archeolodzy na placu zabaw

Przy ul. Kopernika spod warstw ziemi wy豉niaj si fragmenty tajemniczych budowli. Odkopana arkada mog豉 wspiera stary most.

- Tu mamy prawdopodobnie pozosta這軼i wozowni, tutaj studni, a tu bardzo 豉dn arkad - - niemal jedno na drugim. A pod spodem rozlewisko Z這tej ㄠczy - wylicza Marlena Magda-Nawrocka, prowadz帷a badania.

Wykopaliska prowadzone s w zwi您ku z programem badawczym nad najstarsz histori miasta. Inicjatywa pochodzi od dyrekcji Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej G鏎ze.

奸ad闚 przesz這軼i archeolodzy szukali ju w okolicach ul. Lisowskiego, gdzie pr鏏owali znale潭 relikty zamku oraz przy ul. Kupieckiej - tam szukano pozosta這軼i po pierwszej zielonog鏎skiej osadzie. Teraz przyszed czas na ul. Kopernika.

- Postawi豉m sobie za cel zbadanie mur闚 miejskich - m闚i Magda-Nawrocka - W徠pliwa jest dla mnie teoria, 瞠 mury przy ko軼iele 鈍. Jadwigi by造 inne, ni wok馧 miasta. Przecie powsta造 w tym samym okresie - dodaje.

Miejskie fortyfikacje 鈍iadczy造 o zamo積o軼i mieszka鎍闚 i opiece w豉dcy. Stanowi造 te spory wydatek, niekt鏎e miasta czeka造 na nie ca貫 dziesi璚iolecia. W Zielonej G鏎ze powsta造 stosunkowo p騧no, bo w XV wieku, na miejscu poprzedniego wa逝. Dwa stulecia p騧niej, w zwi您ku z rozwojem artylerii, przesta造 pe軟i swoj pierwotn funkcj. Na tzw. planie Bittnera z 1784 r. widoczny jest ju jedynie zarys mur闚 oraz bramy miejskie Zielonej G鏎y.

Widoczna z wykopu ceglana arkada wygl康a jak 逝k mostu. Bruk, kt鏎ego kostki s idealnie do siebie dopasowane, ma 郵ady po przeje盥瘸j帷ych tamt璠y wozach. By mo瞠 mury miejskie i ko軼ielne by造 wsp鏊ne, mia造 jednak osobne wjazdy. Furta w obecnym budynku parafialnym istnia豉 przecie jeszcze w latach 60-tych.

Archeolodzy dokopali si do ceramiki, co 鈍iadczy o do嗆 wysokim statusie materialnym dawnych zielonog鏎zan. Znalaz豉 si te ostroga. Wst瘼ne wyniki bada poznamy ju w przysz造m miesi帷u.

Na dok豉dne analizy trzeba b璠zie poczeka nawet rok. Po zako鎍zeniu prac archeologicznych wykop zostanie zasypany, grunt wyr闚nany. - Musimy pozostawi teren w stanie, w jakim go zastali鄉y - t逝maczy Magda-Nawrocka

Jakub ㄊsakowski


Gazeta Lubuska
23 Listopada 2005
Dziura z przesz這軼i

Zielonog鏎zanka Martyna Paczkowska chcia豉 wczoraj wyjecha do pracy s逝瘺owym autem. Przeszkodzi jej wykop z ludzkimi szcz徠kami na dnie.

- Jestem przedstawicielem handlowym - opowiada mieszkanka zielonog鏎skiej ul. Jedno軼i. - Samoch鏚 to moje narz璠zie pracy, a od poniedzia趾u nie mog wyjecha s逝瘺owym autem z podw鏎ka. Wyjazd przecina ogromna dziura. A w niej podobno jakie szkielety.

Innej drogi wyjazdowej z podw鏎ka przy ul. Jedno軼i nie ma. M. Paczkowska i dwoje w豉軼icieli innych aut skazani byli wi璚 na czekanie, a zako鎍z si prace archeologiczne. A te pocz徠kowo mia造 trwa do poniedzia趾u, ale teraz zapowiadaj si na d逝瞠j. - A ja nie mog pracowa bez auta - m闚i zielonog鏎zanka. - Dlaczego nikt nie ostrzeg nas przed takim k這potem?

Ewa Przechrzta, archeolog z muzeum w 安iednicy, m闚i, 瞠 odkry豉 szcz徠ki czterech os鏏. To potwierdzenie 廝鏚e pisanych, wed逝g kt鏎ych w miejscu tym by cmentarz od XVII wieku.

- Jest te mn鏀two ceramiki... - dodaje. - Nie wiemy, co b璠zie w g喚bszych warstwach. Badania by造 zaplanowane.

Kto wi璚 zapomnia ostrzec mieszka鎍闚, 瞠 na wyje寮zie b璠zie wielka dziura?

Winowajca zg這si si sam. Jak tylko zapytali鄉y urz璠nik闚 miejskich o inwestora, zadzwoni do redakcji Juliusz Paw這wski. - S康 okr璕owy prowadzi tam prace zwi您ane z kanalizacj deszczow - m闚i kierownik inwestycji s康u. - Wody opadowe zalewa造 poblisk kancelari prawn, st康 ta inwestycja.

Jak zapewnia przed rozpocz璚iem rob鏒 sprawdzono, czy wszyscy maj doj軼ie do ulicy i czy na podw鏎ku s gara瞠. - Nie by這, a autami wjechano na podw鏎ko ju po rozpocz璚iu prac - zapewnia. Ju godzin p騧niej J. Paw這wski ustali nazwiska wszystkich w豉軼icieli "zaaresztowanych&

Auta zaparkuj na ulicy i b璠zie czas, by zbada szcz徠ki sprzed wiek闚.

(bat)


Gazeta.pl
23-11-2005
Zagadkowe ludzkie szcz徠ki

Kilka szkielet闚 znale幢i zielonog鏎scy robotnicy przy ulicy Jedno軼i i Placu S這wia雟kiego

Na pierwsze szcz徠ki robotnicy natrafili w poniedzia貫k podczas zak豉dania nowej studzienki kanalizacyjnej za budynkiem S康u Okr璕owego. Ziemia w wykopanej niszy ods這ni豉 ko軼i miednicy i n鏬. - By mo瞠 to gr鏏 zbiorowy, bo szcz徠ki s wymieszane, nie le膨 w 瘸dnym porz康ku, ale wszystkie s zwr鏂one g這wami na p馧noc - m闚i Ewa Przechrzta z Muzeum Archeologicznego w 安idnicy.

W 鈔od archeolodzy natrafili na kolejne 郵ady. Na g喚boko軼i oko這 dw鏂h i p馧 metra od ulicy, odkopali fragmenty dzieci璚ej czaszki. - Niestety, uda這 si dotrze tylko do cz窷ci szkielet闚. Reszta musi by gdzie pod ulic - opowiada Ewa Przechrzta i dodaje, 瞠 szcz徠ki s zniszczone, a pogoda przeszkadza w pracach archeologicznych. Na razie trudno powiedzie, z jakiego okresu pochodz, ustal to dopiero badania, tak瞠 antropologiczne. Wszystkie ko軼i s ju w Muzeum Archeologicznym w 安idnicy. Tam zostan umyte i opisane. Antropolog zajmie si ustaleniem daty znaleziska - m闚i Przechrzta.

Marta Cal



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=37