www.schwiebus.pl

:: Bohaterowie naszych ulic
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-09-01 23:05:23)


安iebodzi雟ka Gazeta Powiatowa
Wydanie 6 [114] czerwiec 2001
Bohaterowie naszych ulic

奸edz z zaciekawieniem dyskusj wok馧 nazw ulic i ich ewentualnych zmian. Spr鏏uj do niej dorzuci kilka dodatkowych uwag.

Wygl康a na to, 瞠 wi瘯szo嗆 obecnych nazw wprowadzono jeszcze w latach 40-tych, skoro ju w 1946 istnia豉 kontrowersyjna dzi ulica 砰mierskiego, obok - a jak瞠 - ulicy Stalina. By豉 r闚nie ul. 1 Maja. Kro郾ie雟ka (?). 30 Stycznia, ㄆgowska (!) oraz np. Mi豉 (ob. 安ierczewskiego) i oczywi軼ie Rynek. Cz窷 nazw to zwyk貫 kalki z j瞛yka niemieckiego, np. ulice Studencka, Wiejska, G這gowska, Ko軼ielna, Kolejowa, Kawaleryjska i Plac Browarniany. Nie by這 jeszcze wtedy ulicy K. 安ierczewskiego ustalonej prawdopodobnie po jego 鄉ierci w roku 1947. Zdaje si, 瞠 przy okre郵aniu polskich nazw ulic w mie軼ie kierowano si, przynajmniej cz窷ciowo, dyrektywami ludowego czy mo瞠 socjalistycznego ich charakteru. Utrwalano r闚nie elementy kultu jednostki, jak to wyra幡ie wida na przyk豉dach ulic Stalina czy 砰mierskiego. Mo瞠 w ostatnim przypadku by豉 to inicjatywa miejscowych kombatant闚?

Dzi wiemy ju du穎 wi璚ej np. o zbrodniach Stalina, meandrach 篡cia gen. 砰mierskiego, o „zas逝gach" i 鄉ierci K. 安ierczewskiego, koncepcjach ruchu obro鎍闚 pokoju czy roli Zwi您ku Walki M這dych, kt鏎y dal pocz徠ek ul. Walki M這dych.

Gen. Karol 安ierczewski-Walter by przedwojennym komunist zas逝穎nym w walkach Brygad Mi璠zynarodowych podczas wojny domowej w Hiszpanii, gdzie sta si przypadkowym 鈍iadkiem porachunk闚 NKWD ze swoimi wrogami wewn皻rznymi. Jako aktywista Kominternu i oficer sowiecki szkoli w latach 30-tych dywersant闚 do dzia豉 w Polsce. W czasie okupacji przebywa w ZSRR jako instruktor w sowieckich obozach szkoleniowych. W po這wie 1943 roku zosta zast瘼c gen. Berlinga do spraw liniowych w 1 Korpusie Polskich Si Zbrojnych w ZSRR, a w pocz徠kach 1944 roku by jednym z wsp馧tw鏎c闚 Centralnego Biura Komunist闚 Polskich. Po wkroczeniu oddzia堯w Berlina na terytorium polski, wyznaczono go na dow鏚c 2 Armii WP z kt鏎 przeszed ca造 jej szlak bojowy. W roku 1945, z chwil uznania przez Angli Tymczasowego Rz康u Jedno軼i Narodowej, mia zosta szefem misji wojskowej maj帷ej na celu sprowadzenie 穎軟ierzy PSZ na Zachodzie do kraju, na co ostatecznie nie zgodzili si Brytyjczycy, akceptuj帷 na tym stanowisku gen. l. Modelskiego. Jego 鄉ier (安ierczewskiego) jako drugiego wiceministra obrony narodowej 28.III.1947 roku podczas inspekcji oddzia堯w w Bieszczadach owiana jest nimbem tajemniczo軼i. Atakuj帷a grupa ukrai雟ka by豉 niewielka, dobrze zorientowana w ruchach wojsk rz康owych (pods逝ch telefoniczny), a obrona polska chaotyczna. Istnia這 przypuszczenie, 瞠 ca造 incydent odpowiednio zaaran穎wano, bo 安ierczewski w jaki spos鏏 narazi si NKWD.

0 wysokiej randze ewentualnej decyzji likwidacji genera豉 鈍iadcz dalsze tragiczne losy 郵edztwa w tej sprawie w pocz徠kach lat 70-tych. Po w豉maniu do mieszkania min. Naszkowskiego, prowadz帷ego t spraw i zabraniu ca貫j dokumentacji zosta zamordowany p趾 J. Gerhard, bezpo鈔edni 鈍iadek 鄉ierci 安ierczewskiego.

Jeszcze barwniejsz by豉 posta gen. Micha豉 Roli-砰mierskiego. Urodzony w roku 1890 砰mierski by oficerem legion闚, a w kampanii polsko-bolszewickiej dowodzi brygad. W roku 1927, za nadu篡cia finansowe w Ministerstwie Spraw Wojskowych (afera 豉p闚karska z zakupem masek gazowych), zosta zdegradowany i skazany na 5-cio letni wyrok ci篹kiego wi瞛ienia. W roku 1932 wyjecha do Francji, gdzie jako cz這nek KPP zosta zwerbowany przez wywiad sowiecki. Sze嗆 Sal p騧niej wr鏂i do Polski i w czasie okupacji zwi您a si ostatecznie z PPR, szukaj帷 wcze郾iej kontaktu i nie zdobywaj帷 zaufania AK BCh i NSZ. Ponownie jako genera by dow鏚c krajowej partyzanckiej Armii Ludowej, tak瞠 cz這nkiem KRN i g堯wnym reprezentantem 鈔odowiska komunistycznego z teren闚 okupowanych w rozmowach ze Stalinem przed utworzeniem PKWN (zgoda na lini Curzona). W ramach PKWN, jako zaufany B. Bieruta, obj掖 resort obrony narodowej i zosta naczelnym dow鏚c WP w stopniu genera豉 broni. W lipcu 1944 roku by zaanga穎wany w aresztowanie komendy lwowskiej AK i jej deportacj do obozu w Diagilewie. Prawdopodobnie z inspiracji Rokossowskiego dyskredytowa AK, okre郵aj帷 jej dzia豉lno嗆 jako akcje terrorystyczne (VIII 1944), atakowa r闚nie gen. Bora, co wywo豉這 powszechne oburzenie (tzw. „List otwarty"). W maju 1945 r. w wyniku sugestii Stalina, otrzyma stopie marsza趾a Polski i wyst瘼owa odt康 jako bezpartyjny ale ca趾owicie dyspozycyjny wobec PPR w kolejnych rz康ach powojennych, m.in. w TRJN i rz康zie J. Cyrankiewicza w pocz徠kach 1947 roku. O jego dyspozycyjno軼i 鈍iadczy cz瘰te uczestnictwo w obradach KC PPR, ataki na tradycje przedwojenne i tolerowanie wp造w闚 sowieckich w armii. Od po這wy 1944 r. przydzieli resortowi bezpiecze雟twa Batalion Szturmowy, w pa寮zierniku podpisa dekret o ochronie Pa雟twa, a w pocz徠kach 1946 r. stan掖 na czele Pa雟twowego Komitetu Bezpiecze雟twa do walki z „bandytami". Mimo dobrych prywatnych kontakt闚 ze Stanis豉wem Miko豉jczykiem, w roku 1946 uczestniczy w atakach politycznych na niego. Na osobisty wniosek Roli-砰mierskiego w pocz徠kach 1945 r. pozbawiono obywatelstwa polskiego kilkudziesi璚iu wysokich oficer闚 PSZ na Zachodzie, m.in. gen. Andersa. Od roku 1949 nie by ju ministrem obrony, a wy陰cznie cz這nkiem Rady Pa雟twa. Wiosn 1953 r. zosta aresztowany i oskar穎ny o wsp馧prac z wywiadem zachodnim. Pp趾 J. 安iat這 oskar瘸 go o wystawny tryb 篡cia, grabie瞠 na Ziemiach Zachodnich i wsp馧prac z Gestapo.

Skoro ju bli瞠j przyjrzeli鄉y si postaciom 安ierczewskiego i 砰mierskiego mo瞠 jeszcze kilka zda na temat ZWM i tzw. „obro鎍闚 pokoju". Zwi您ek Walki M這dych by w czasie okupacji m這dzie穎wa przybud闚k PPR, szczeg鏊nie zas逝穎n w utrwalaniu w豉dzy ludowej w okresie lubelskim. Po wojnie ZWM przeprowadza spektakularne akcje propagandowe (grupy operacyjne), r闚nie w鈔鏚 student闚, nara瘸j帷 swoich aktywist闚 na liczne ataki zbrojne opozycji. Ruch „obro鎍闚 pokoju" by inspirowan z Moskwy, pr鏏 rozmi瘯czenia 鈔odowisk intelektualnych na Zachodzie na tali popularnych w闚czas idei pacyfistycznych.

Niewiele to mia這 wsp鏊nego z obron pokoju; by這 raczej frontem walki ideologicznej nastawionym na swoist dywersj w kr璕ach opiniotw鏎czych. Komitety obro鎍闚 pokoju (w Polsce od 1949 r.) organizowa造 protesty, podpisywa造 apele, ale wy陰cznie przeciwko zbrojeniom ameryka雟kim. Wymownym przyk豉dem jest tu Kongres Intelektualist闚 we Wroc豉wiu w VIII 1948 r.

My郵 瞠 warto si zastanowi, czy tacy ludzie i takie sprawy, cho熲y ze wzgl璠闚 wychowawczych, zas逝guj na wyr騜nienie bycia patronami naszych ulic.

Bo瞠na Sieciechowicz

PS. Ciekawe, kiedy do Rady, Zarz康u i burmistrza dotr argumenty o zmianie nazw ulic - bo jak dot康 burmistrz szermuje o鈍iadczenie, 瞠: „komu przeszkadza nazwa Plac Obro鎍闚 Pokoju? - przecie o pok鎩 trzeba walczy zawsze."
Z tych s堯w, utrzymanych w ironiczno-kpiarskim tonie, jasno wynika, 瞠 burmistrz ma conajmniej w nosie 膨dania partii politycznych miasta i du瞠j cz窷ci spo貫cze雟twa (z wyj徠kiem oczywi軼ie, zatwardzia貫j cz窷ci pezetpeerowskiego „betonu" i by造ch komunistycznych prominent闚).
Ci庵n帷 temat dalej - „Gazeta Powiatowa" w dalszym ci庵u podtrzymuje propozycj sonda簑 w鈔鏚 mieszka鎍闚 安iebodzina w temacie zasadno軼i zmiany nazw ulic.




adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=79