www.schwiebus.pl

:: Polscy robotnicy przymusowi
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-06-26 13:11:10)

Polscy robotnicy przymusowi

Pod koniec lata 1939 roku niemieccy m篹czy幡i czasowo s werbowani do Wehrmachtu co powoduje pogorszenie si i tak ju niezadowalaj帷ej sytuacji gospodarczej na terenie Ziemi 安iebodzi雟kiej. W zwi您ku z tym niemieckie w豉dze rozpocz窸y tzw. „ kampani werbunkow” maj帷 na celu pozyskiwanie i zach璚anie ludno軼i do wyjazdu na roboty do III Rzeszy. Gdy zabiegi te nie przynios造 rezultatu rz康 przyst徙i do wykonywania planu „B” czyli przymusowego pozyskiwania si造 roboczej.
Tzw. Arbeitsamty czyli urz璠y pracy zacz窸y kierowa ludzi do przymusowej pracy. Zwerbowani robotnicy zacz瘭i pracowa w gospodarstwach, maj徠kach ziemskich, przemy郵e, na budowach itp.
W豉dz zwierzchni kieruj帷 transportami robotnik闚 piastowa豉 rejencja we Frankfurcie nad odr.

Robotnicy przymusowi musieli by oznakowani w zwi您ku z tym 08-03-1940 roku Reichsfuhrer SS i szef hitlerowskiej policji w III Rzeszy Heinrich Himmler podpisa dokument okre郵aj帷y podstaw prawn oznakowania robotnik闚 przymusowych.

„Wszyscy robotnicy i robotnice narodowo軼i polskiej musz zawsze nosi na piersi po prawej stronie na ka盥ej sztuce odzie篡 oznaczenie ...”

Oznaczenie to przedstawia kwadrat stoj帷y na jednym z naro積ik闚 ukazuj帷y w fioletowym obramowaniu na 鄴速ym tle fioletowe „P” (Pole-Polak).
D逝go嗆 boku kwadratu wynosi豉 50 mm, szeroko嗆 obramowania 5 mm a wysoko嗆 litery „P” posiada豉 25 mm.
Oznaki te by造 zamawiane w firmie Berliner Fahnenfabrik Geitel w Berlinie przy ulicy Wallstrasse 16.
Ka盥y robotnik i robotnica dostawali a raczej byli zmuszani do kupienia 5 szt. oznak w cenie 10 fenig闚.
奸edz帷 ilo嗆 zamawianych oznak mo瞠my wyobrazi sobie ilo嗆 robotnik闚 przymusowych na ziemi 鈍iebodzi雟kiej.
29-11-1940 roku burmistrz miasta zwraca si do landrata w Sulechowie z pro軸 o przes豉nie mu 200 oznak „P”.


dnia 22-07-1941  zamawia – 300 szt.
dnia 27-08-1941  zamawia – 200 szt.
dnia 18-03-1942  zamawia – 200 szt.
dnia 10-09-1942  zamawia – 500 szt.

08-03-1940 roku biuro Himmlera wydaje jeszcze jedno zarz康zenie, dotycz帷e traktowania zatrudnionych w Rzeszy robotnik闚 i robotnic cywilnych narodowo軼i polskiej.
Zarz康zenie to by這 zbiorem zakaz闚 za nieprzestrzeganie niekt鏎ych z nich przewidziana by豉 nawet kara 鄉ierci.
Niemcy zakazywali polskim robotnicom i robotnikom dos這wnie wszystkiego. Przyk豉dem tu mo瞠 by pismo z dat 04-03-1941 frankfurckiego Gestapo dotycz帷e ogranicze kultu religijnego.

„Nabo瞠雟twa dla Polak闚 mog造 si odbywa tylko 1 raz w miesi帷u. Polacy musieli posiada przy sobie specjalne zezwolenie policyjne.”

Za nieprzestrzeganie tego zakazu grozi豉 powa積a grzywna pieni篹na. Opr鏂z kar pieni篹nych i cielesnych Niemcy stosowali wobec Polak闚 tzw. Wochenendarrest, czyli osadzenie w areszcie na koniec tygodnia (na sobotnie popo逝dnie lub wiecz鏎 i niedziel).
Ja郵i tego typu kary nie przynios造 skutku niesfornych Polak闚 osadzano w wi瞛ieniach i wychowawczych obozach pracy.
Do wi瞛ienia mo積a by這 trafi na dos這wnie najmniejsze przewinienie i tak m.in.:

-	za odmow pracy
-	za niech耩 do pracy
-	za 豉manie umowy o prac
-	za obraz
-	za fa連zowanie dokument闚
-	za brak oznaki „P”

14-05-1942 roku zostaje wydane zarz康zenie szefa SS Himmlera dotycz帷e racji 篡wno軼iowych jakie wi篥niowie powinni dostawa i tak:

-	 280 g mi瘰a z przydzia堯w (by這 to najcz窷ciej mi瘰o zwierz徠 chorych na gru幢ic b康 konina)
-	 170 g t逝szczu
-	  40 g t逝szczu wieprzowego lub 32 g smalcu
-	2500 g chleba
-	  75 g m彗i 篡tniej
-	  50 g m彗i chlebowej

Zar闚no skromne racje 篡wno軼iowe, jak i szereg zakaz闚 wywo造wa造 w Polakach wielk niech耩 do pracy. Wielu z nich mimo nadzoru wyspecjalizowanego aparatu takiego kt鏎ego zadaniem by這 kierowanie akcj wy豉pywania zbieg闚, mimo 軼is貫j izolacji, zakaz闚 i kar porzucali swoje stanowiska pracy, uciekaj帷 prze zielon granic.
Dla wielu Polak闚 ucieczka z przymusowych rob鏒 ko鎍zy豉 si szcz窷liwie. Jednak wi瘯szo嗆 wpada豉 w r璚e Niemc闚. Zbiedzy tacy osadzani byli w obozach karnych przymusowej pracy.

Od roku 1943 sytuacja robotnik闚 jeszcze bardziej si pogorszy豉. Do wi瞛ie Polacy trafiali nawet za drobne uchybienia. Niemcowi wystarczy這 to 瞠 Polak 幢e na niego spojrza i by natychmiast osadzany w areszcie. Co za tym idzie areszty bardzo szybko si zape軟i造, wi篥ni闚 wi璚 zacz皻o wysy豉 do oboz闚 pracy.
Pierwszy taki ob霩 przeznaczony g堯wnie dla Polak闚 zorganizowano w Mi璠zyrzeczu. Uciekinier闚 kierowano tam na okres przej軼iowy, by po odpowiednim przeszkoleniu wys豉 ich ponownie do by造ch pracodawc闚.

Jednym z takich oboz闚 pocz徠kowo przej軼iowych by ob霩 „Bratz” pod Br鎩cami. Ob霩 powsta w pa寮zierniku 1940 roku i by obozem w kt鏎ym umieszczano g堯wnie Polak闚, kt鏎zy byli niepos逝szni ustalonym zasadom.
W pocz徠kach jego istnienia przebywaj帷y w nim wi篥niowie g堯wnie 砰dzi pod nadzorem cywilnych Niemc闚 pracowali przy budowie autostrady, prowadz帷ej z Berlina do Poznania.
Od 02 do 09-1941 roku w obozie trwa造 prace przy rozbudowie obozu. Opr鏂z 砰d闚 zacz皻o tu osadza obywateli r騜nych narodowo軼i.
Ob霩 by w kszta販ie czworoboku z usytuowanymi na rogach wie篡czkami stra積iczymi, na kt鏎ych pe軟ili wart uzbrojeni Niemcy. Ca這嗆 obozu otoczona by豉 drutem kolczastym. Bratz by obozem karnym w kt鏎ym osadzano zar闚no m篹czyzn jak i kobiety.
Do obozu mo積a by這 trafi m.in. za:

-	ucieczk z rob鏒 przymusowych
-	odmow wykonania pracy na rzecz Niemc闚
-	udzielanie pomocy ukrywaj帷ym si Polakom lub partyzantom
-	pobicie Niemca
-	sabotowanie produkcji
-	kradzie瞠

Najwi瘯sz grup wi篥ni闚 stanowili jednak robotnicy uciekaj帷y z rob鏒 przymusowych w Niemczech.

W obozie wi篥niowie przebywali przez okres od 2 tygodni do 1 roku. Wi篥niowie zwalniani z obozu byli odsy豉ni do uprzedniego miejsca pracy, albo odsy豉ni do innych wi瞛ie.
Po wywiezieniu 砰d闚 najliczniejsz grup narodowo軼iow stanowili Polacy. Osadzani tu byli r闚nie: Rosjanie, Ukrai鎍y, Czesi, Francuzi, W這si, Jugos這wianie, Grecy, Holendrzy.
Ob霩 by administrowany przez SS. Komendantem by oficer SS kapitan Erich Faupel.

Wi篥niowie mieszkali w barakach bez sufit闚, ka盥y wi瞛ie mia jeden koc. W barakach by這 brudno, dokucza這 robactwo.
Racje 篡wno軼iowe jakie otrzymywa wi瞛ie to:

-	郾iadanie: 0,5 l czarnej gorzkiej kawy zbo穎wej i kawa貫k chleba
-	obiad: zupa z brukwi
-	kolacja: czarna kawa zbo穎wa i kawa貫k chleba

Wi篥niowie obozu w dzie pracowali w r騜nych miejscach i tak:

-	u gospodarzy niemieckich w polu
-	w firmie Herberta Lindemanna w Fabryce Gumy „Rekord” w 安iebodzinie
-	przy budowie obiekt闚 wojskowych w Trzcielu

Traktowanie wi篥ni闚 w obozie by這 przera瘸j帷e. Od pocz徠ku do ko鎍a pobytu wi篥ni闚 w obozie byli oni prze郵adowani, a zw豉szcza bici przy ka盥ej nada瘸j帷ej si okazji bez 瘸dnych powod闚. By造 r闚nie przypadki dokonywania zab鎩stw pojedynczych wi篥ni闚, oraz zbrodnie masowe.
W lesie niedaleko obozu ustawiona by豉 szubienica, na kt鏎ej co pewien czas wisia造 zw這ki obozowicza.

Zdarza造 si r闚nie przypadki wywo瞠nia wi篥ni闚 do oboz闚 zag豉dy i tak w dniu 18-08-1943 roku z obozu Bratz do Auschwitz wywieziono 18 篡d闚. Wg ocala造ch dokument闚 do oboz闚 鄉ierci w latach 1941-1945 odtransportowano oko這 1000 os鏏 r騜nej narodowo軼i.
Deportacje do oboz闚 zag豉dy stanowi mia造 jeszcze jedn z form ucisku i grozy. Transporty zmierza造 m.in. do

-	Auschwitz
-	Buchenwald
-	Rarensbruk

R闚nie choroby nie dawa造 spokoju przebywaj帷ym w obozie osadzonym. Latem 1944 roku w obozie wybuch豉 epidemia tyfusa, kt鏎a poci庵n窸a za sob kilkaset ofiar.
Zw這ki wi篥ni闚 chowano bez ubra, bez trumien, bez jakiegokolwiek oznaczenia miejsca zakopania.

Likwidacja obozu nast徙i豉 przed wkroczeniem wojsk radzieckich na Ziemi 安iebodzi雟k w styczniu 1945 roku.
Wi篥ni闚 w wi瘯szo軼i za豉dowano na wagony towarowe i wywieziono do Frankfurtu. Tu cz窷 wi篥ni闚 zwolniona a pozosta造ch eksportowano do Sachsenhausen.

Bart這miej Gordzelewski
安iebodzin, 26 czerwca 2005 r.



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=57