www.schwiebus.pl

:: Los si鏀tr z plac闚ki Schwiebus
Artyku dodany przez: schwiebu (2012-05-12 15:40:42)

Relacja s. Petrussy Richter
z lat 1944 – 1946
Los si鏀tr z plac闚ki Schwiebus
Spisane w pa寮zierniku 1968 r.

Schwiebus (obecnie 安iebodzin), miasteczko po這穎ne przy linii kolejowej Berlin – Posen (obecnie Pozna), stanowi w latach wojennych 1939/45 miejsce dobroczynnej dzia豉lno軼i naszych plac闚ek jak i okropnych wydarze. Wiele dobra czyni造 siostry Boromeuszki.

Szpital ze 130 堯磬ami
Dom dziecka ze 100 miejscami
Przedszkole i 鈍ietlica z 140 dzie熤i
Dom spokojnej staro軼i z 12 mieszka鎍ami
Internat z 12 dziewcz皻ami
Opieka ambulatoryjna, k徙iele medyczne, pos逝ga w ko軼iele, 10-morgowy ogr鏚, stajnie, to stanowi這 miejsce dzia豉lno軼i naszego konwentu. Nowy budynek szpitala 陰czy stary budynek z zamkiem, kt鏎y s逝篡 jako mieszkanie si鏀tr.

Nag造 koniec przynios造 zamieszki tzw. III Rzeszy pod rz康ami Hitlera. Poprzez zarz康zenie Wehrmachtu dzieci zosta造 przewiezione do Strau綌ergu, chorzy do Zllichau (obecnie Sulech闚), przedszkole zosta這 przeniesione do ulic Gerberstra絽 (obecnie ulica Garbarska) a wszystkie pomieszczenia zosta造 przygotowane dla rannych, w kt鏎ych znalaz這 si oko這 300 堯瞠k (lazaret g堯wny). Poniewa nie wystarczy這 tych miejsc, w 3 pobliskich szko豉ch urz康zono lazarety cz窷ciowe. Oficerowie Wehrmachtu zaj瘭i will na Schlo腠tra絽 (obecnie ulica Zamkowa). Nasze siostry pozosta造 w zamku i przej窸y odpowiedzialno嗆 za opiek w lazaretach. Mo積a by這 odt康 umie軼i 1000 os鏏. Naczelnym lekarzem by lekarz wojskowy Oberfeldarzt dr Masso, siostr prze這穎n s. M. Engelharda, naczeln siostr ekonomistk M. Effigenia. Wszystkie siostry zajmuj帷e si dzie熤i przeszkolono podczas intensywnych kurs闚 jako opiekunki i zatrudniono w domu g堯wnym. W lazaretach cz窷ciowych by personel 鈍iecki. Szko豉mi kierowa造 za s. M. Aphrodisia i s. M. Petrussa. Kapelanem wojskowym by ksi康z Fuhrmann ze Schwiebus.

Nadesz造 鈍i皻a Bo瞠go Narodzenia 1944r. W oddali grzmia造 dzia豉. Przybywaj帷y ranni opowiadali po kryjomu o za豉maniu si frontu; lekko rannych 穎軟ierzy przewo穎no do lazaret闚 domowych. W dzie i w nocy alarm powietrzny, zamieszki w鈔鏚 ludno軼i cywilnej, przera瘸j帷e wie軼i od rannych, kt鏎zy jako kamufla odk豉dali sobie pranie a nast瘼nie u篡wali go jako okrycie na 郾iegu. Wszystkich podejrzanych 穎軟ierzy, kt鏎zy zbiegli z frontu, rozstrzeliwano z zimn krwi. Dow鏚ztwo mia teraz dr Kondayne.

Nadszed dzie 22 stycznia. Przygotowano pierwsze transporty w g陰b kraju. Na 篡czenie lekarza wojskowego m這dsze siostry mia造 towarzyszy tym transportom. Jednak...

Cz窷 ludno軼i zbieg豉 na pieszo przez Lago (najprawdopodobniej chodzi o dzisiejszy ζg闚 - przyp. t逝m.). Poci庵 z rannymi i uciekinierami zosta zbombardowany za miastem Schwiebus (ob. 安iebodzin), wszyscy zgin瘭i - w tym kilku oficer闚, kt鏎zy chcieli zbiec po kryjomu. Lekarze jednak zostali przy rannych, kt鏎ych liczba stale wzrasta豉. 27 stycznia odjecha ostatni transport, w kt鏎ym uciek豉 nasza siostra piekarz, kt鏎a nie mog豉 znie嗆 l瘯闚 ostatnich dni. Teraz przebywa ona w domu spokojnej staro軼i w Neisse-Neuland (obecnie Nysa). 28 stycznia opr騜niono wszystkie szko造 a rannych przeniesiono do lazaretu g堯wnego. Najci篹sza praca nocna dla naszych si鏀tr. Naj鈍i皻szy Sakrament z ko軼io豉 i kaplicy przeniesiono do schronu przeciwlotniczego. Przewielebny ksi康z proboszcz dr Mller po raz ostatni odprawi Msz 鈍. w schronie i przechowa ostatnie konsekrowane hostie w tylnej wn璚e schronu przeciwlotniczego. Tylko siostry wiedzia造 o tym. W ko軼iele i kaplicy zgas這 wieczne 鈍iat這!

Wielu mieszka鎍闚 miasta szuka這 odt康 schronienia w schronie u si鏀tr. Wsp鏊nie odmawiano tam r騜aniec, podczas gdy na zewn徠rz rozlega si huk armat. Niekt鏎e siostry na zmian opiekowa造 si rannymi Niemcami, Belgami, W這chami, Francuzami i dezerterami. Wszyscy zerwali z mundur闚 odznaki rang, karabiny wyrzucono na ulic przed domem g堯wnym.

28 stycznia uciekli wszyscy oficerowie, pozosta tylko lekarz. Jeszcze raz zasugerowano siostrom, aby na pieszo ucieka造 do Lago. Starsze siostry p豉ka造, poniewa by這 to dla nich niemo磧iwe. Jednomy郵nie postanowiono, 瞠 pozosta powinny tak瞠 m這dsze siostry, kt鏎e te tego chcia造. Z tajnej radiostacji odzywa si g這s ojca Odilo: "Niemcy, wytrzymajcie, Rosjanin przychodzi jako przyjaciel, Stalin obiecuje wam wszelk ochron!" Wierzyli鄉y w to wtedy. Dzisiaj wiemy, 瞠 ten komunikat by k豉mstwem. Na pro軸 ludno軼i cywilnej s. Aphrodisia i s. Petrussa odwa篡造 si p鎩嗆 do dowodz帷ego oficera SS, kt鏎y potajemnie przebywa w willi na Schlo腠tra絽 (ob. ul. Zamkowa). Ten omawia - pochylony nad map - nowy atak. Przedstawi造鄉y mu z貫 po這瞠nie ludno軼i cywilnej, kt鏎a nie otrzyma豉 wezwania do opuszczenia. Na nasz wypowied z這穎n pod przysi璕 odpowiedzia on tylko: "czeka"!

Nadesz豉 noc i przynios豉 nam straszne wie軼i i prac. Oficer wraz z ostatnimi oddzia豉mi desperacko zaryzykowa prze豉manie obl篹enia. Pod Mhlbock (obecnie O這bok) wpadli oni w blokuj帷e 豉鎍uchy. Ostatnia walka dostarczy豉 nam wielu ci篹ko rannych. Przyjaciele i wrogowie, umieraj帷y i martwi. Cz窷ciowo zw這ki le瘸造 podw鎩nie jedne na drugich. Do pobliskiego rowu strzeleckiego mog造鄉y uk豉da je tylko potr鎩nie, warstwa 郾iegu sta豉 si ca逝nem. Od rana do wieczora dw鏂h duchownych bezustannie udziela這 umieraj帷ym 鈍i皻ego namaszczenia. M這dy, 16-letni 穎軟ierz straszliwie wo豉 swojej matki. Mog造鄉y tylko zamkn望 mu martwe oczy.

Teraz we wszystkich oknach pokaza造鄉y bia貫 chusty. Oczekiwa造鄉y nieprzyjaciela. Ksi康z proboszcz udzieli nam jeszcze raz komunii 鈍i皻ej i absolucji. W mie軼ie na rynku widziano, jak pierwszy Rosjanin pistoletem maszynowym strzela w wi篥b dachow gospody "Unter den Lauben", kr鏒ko po czym wybuch ogie. Po瘸ry by造 tak瞠 wok馧 miasta. 1 lutego do domu wtargn窸a rosyjska horda i za膨da豉 rozmawia z prze這穎n. Rosyjski genera, kt鏎y dobrze m闚i po niemiecku, poleci, aby siostry posz造 do kasyna. Pe軟e trwogi sta造鄉y tam wszystkie. Zapyta si nas, czy by造by鄉y sk這nne opiekowa si rannymi Rosjanami. Obieca nam swoj ochron w zamian za nasz zgod. Ju toczy造 si czo貪i i ambulanse. Wszystkie pokoje, wszystkie korytarze, wszystkie k徠y zajmowali ci篹ko ranni. Niekt鏎zy byli okropnie okaleczeni i krzyczeli - brakowa這 lekarstw i materia堯w opatrunkowych. T逝macz poinstruowa nas, 瞠 wszystko sz這 pozornie dobrze. M這dsze siostry opiekowa造 si rannymi, przyjaci馧mi i wrogami, starsze troszczy造 si o kuchni i dom. Jeszcze by造鄉y wszystkie siostry razem. Nie by這 tylko s. Hireny, kt鏎a uciek豉 do swoich krewnych w Gr輐itz (obecnie Grodziszcze). Jednak tam te sz這 jej bardzo 幢e.

Nadszed dzie 2 lutego - ostatnia Msza 鈍.! W po逝dnie przyby dziki oddzia Rosjan. Wyp璠zi nas z domu, nie wolno nam by這 wi璚ej opiekowa si rannymi, tylko jedna siostra mog豉 pe軟i nocny dy簑r. S. Petrussa znajdowa豉 si pod opiek t逝macza. Siostry uciek造 do pobliskich dom闚 i na plebani; cz窷 do pobliskiej willi do dr Wulko, cz窷 do przedszkola na Gerberstra絽 (obecnie ulica Garbarska), cz窷 do budynku gospodarczego. Czo貪i toczy造 si a nad dachami hucza造 samoloty szturmowe. S造cha by這 krzyki kobiet m璚zonych przez Rosjan. Skulone modli造鄉y si cicho na r騜a鎍u i czeka造鄉y na nasz koniec. Przyszed wtedy goniec z wiadomo軼i: "U dr Wulko le篡 rozstrzelana s. Libia". Rosjanie wdarli si, chcieli zgwa販i 10-letni c鏎eczk, siostra chcia豉 j chroni i musia豉 przy tym umrze. Rodzina lekarza uciek豉, martwa siostra le瘸豉 w pokoju opatrunkowym. Oko這 godz. 16.00 s. Edmara chcia豉 zanie嗆 podr璚zniki do pobliskiego przedszkola. Oddzia Rosjan stan掖 w klatce schodowej, pobieg za siostr a dw鏂h Rosjan zaci庵n窸o j na le瘸nk i chcia這 j zgwa販i. Siostra broni豉 si i krzycza豉: "Nie, nie, lepiej umrze!" S. Priska i s. Barnaba, kt鏎e by造 w pokoju obok, us造sza造 to i przysz造. W ten samej chwili 2 Rosjan rzuci這 si obok nich do wyj軼ia. S. Petrussa, przeczuwaj帷 niebezpiecze雟two, pospieszy豉 szybko z pomoc, ksi康z proboszcz Mller za ni. Dobra siostra Edmara mia豉 2 strza造 w g這w a ma造 palec u d這ni, kt鏎 odpiera豉 Rosjan, by od po這wy oderwany. Siostra jeszcze 篡豉, ale nie mog豉 nic powiedzie. 安iadomo嗆 jeszcze by豉. Podczas udzielania 鈍. namaszczenia pr鏏owa豉 uczyni znak krzy瘸, po這篡豉 swoj rann g這w w ramiona s. Petrussy i tak cicho umar豉 po 10 minutach. Banda gazowy zakry ran g這wy a du篡 welon z gazy owin掖 pi瘯ne rozpromienione oblicze. Na noszach wyniesiono j do szopy. W ogrodzie parafialnym przy 軼ianie plebanii wykopano jej gr鏏 i pochowano o zmierzchu. Le瘸豉 jak oblubienica w habicie na noszach. Ksi康z proboszcz pob這gos豉wi gr鏏 i powiedzia: "Tutaj w tym miejscu nie potrzebujemy modli si za zmar陰, dobra siostra modli sie za nami!" R.I.P. Kilka desek nad siostr, ziemia i warstwa 郾iegu zas這ni造 gr鏏.

Przed nami by jeszcze ci篹ki wiecz鏎. Dziki, rosyjski oficer wyda rozkaz: zanie嗆 na podw鏎ko wszystkich schwytanych, niemieckich rannych, za豉dowa na samochody ci篹arowe; ci biedni 穎軟ierze zostali przetransportowani do Imperium Rosyjskiego. Biedni patrzyli na nas b豉galnym wzrokiem, ale my nie mog造鄉y im pom鏂, 造k wody by ostatni pos逝g mi這軼i. Ale mia這 by jeszcze gorzej. Szala豉 wichura i pada 郾ieg. Siedzia造鄉y na sianie na plebani. 2 Rosjan i 1 Ukrainka dziko zapukali do drzwi, za膨dali od ksi璠za proboszcza Mllera 4 si鏀tr do opieki na terenie walki. Poniewa ksi康z proboszcz nie chcia spe軟i tego 篡czenia, zosta straszliwie pobity kolb karabinu, musia造鄉y si temu przygl康a. S. Petrussa chcia豉 sprowadzi na pomoc komendanta z pobliskiego domu g堯wnego, skorzysta豉 z drogi przez ma貫 okienko w spi瘸rni, wspi窸a si na wysoki mur i posz豉 stamt康 do domu g堯wnego. Komendant obieca pomoc, chcia jednak jeszcze co za豉twi. Droga powrotna siostry wiod豉 znowu przez mur, przez okienko na plebani, gdzie by straszny krzyk i p豉cz. Obaj Rosjanie wyszukali 4 m這de siostry, kt鏎e w t burzliw noc mia造 jecha do opieki. Po 2 godzinach mia造 si zmieni i 4 inne siostry mia造 by gotowe. W tym zamieszaniu s. Ernesta i s. Permenia zdo豉造 uciec przez okno do ogrodu. Brakowa這 teraz 2 wybranych si鏀tr, kt鏎e musia造 by zast徙ione przez 2 inne. S. Orlanda, dusza pe軟a zado嗆uczynienia, kt鏎a w dobrych dniach kl璚za豉 cz瘰to przy Naj鈍i皻szym Sakramencie, poprosi豉 chor s. Leutbergis, kt鏎a ukry豉 si na drugim pi皻rze, aby ta jednak posz豉 razem z ni. Ze 透ami w oczach po瞠gna造 si z nami. Ksi康z proboszcz udzieli im jeszcze kap豉雟kiego b這gos豉wie雟twa. W wichurze i zamieci 郾ie積ej zaterkota造 samochody ci篹arowe przed drzwiami. To by造 ambitne, gotowe do po鈍i璚e siostry. Ja mog tylko powiedzie, 瞠 s. Speziosa by豉 do ko鎍a wierna swojemu postanowieniu z nowicjatu: nigdy nie rozmawia o b喚dach wsp馧si鏀tr. Jej ostatnie s這wa to: "Chcemy z這篡 ofiar, ale pewnie ju wi璚ej nie wr鏂imy!", ostatnie skini璚ie, rozbrzmia造 rozkazy, samoch鏚 ci篹arowy ruszy z miejsca i odjecha w ciemn noc. Te siostry nie wr鏂i造 z powrotem. Noc min窸a na modlitwie i strachu. W dotkliwym zimnie ka盥a z si鏀tr ukry豉 si gdzie na dworze. Nast瘼nego dnia posz造鄉y szuka 4 si鏀tr, nigdzie ani 郵adu. Komendant w domu g堯wnym powiedzia: "Dlaczego posz造 z nimi, 幢e!" Oko這 po逝dnia s. Petrussa znalaz豉 na Salkauer Stra絽 (obecnie ulica 安ierczewskiego) w sklepie papierniczym, w kt鏎ym pracowa豉 ta Ukrainka, ogromn ka逝輳 krwi i cz窷 du瞠go r騜a鎍a nale膨cego do s. Speziosy. Tak瞠 cz窷 fartucha siostry. Du瞠 zamieszanie, ksi捫ki, czasopisma, karty. Ka盥e poszukiwania by造 bardzo niebezpieczne, nie wolno by這 popada niepotrzebnie w niebezpiecze雟two. Jeden Rosjanin stan掖 w drzwiach i nie mo積a ju by這 zobaczy tylnego pokoju, wi璚 odesz豉m szybko. Ca貫 dalsze szukanie i pytanie by這 daremne. Po tygodniach us造sza造鄉y od kobiet oddzia逝 porz康kowego, 瞠 znalaz造 co strasznego: na Salkauer Stra絽 (obecnie ulica 安ierczewskiego) w 2 domach po 2 siostry, strasznie okaleczone, odzie rozerwana i pe軟o krwi, one musia造 zagrzeba zw這ki w rowie strzeleckim. To by造 dobre siostry, kt鏎e odda造 swoje 篡cie za innych. S. Libia jeszcze niepochowana le瘸豉 w domu dra Wulko. To by這 niebezpieczne, ale tak musia這 by. Zaopatrzona w czekan i 這pat s. Petrussa wykopa豉 w zmro穎nej ziemi pod逝積 dziur, z pomoc Rosjanina zaci庵n窸a martw siostr z pokoju opatrunkowego do drzewa owocowego w ogrodzie doktora. 6 Rosjan pomog這 i siostra zosta豉 zagrzebana w tej dziurze 郾ie積ej. Krzy篡k z ga喚zi jab這nki wskazywa miejsce, gdzie le瘸豉. W mi璠zyczasie po kilku dniach nadesz豉 wiadomo嗆, 瞠 tak瞠 s. Philomena podczas opieki nad chorymi na tyfus zarazi豉 si chorob i szybko zmar豉. Nie by這 lekarstw, wody, 鈍iat豉. W ci庵u pary dni zmar這 7 si鏀tr. Ofiara czysto軼i i ofiara mi這軼i s逝膨cej. Wywieziono ksi璠za proboszcza Mllera i ksi璠za Fuhrmanna. Od tej chwili by造鄉y bez ksi璠za i bez lekarza. Droga cierpienia bieg豉 dalej. W ci庵u dnia i szczeg鏊nie nocami Rosjanie nie dawali nam spokoju. W przenikliwym zimnie b陰ka造鄉y si cz瘰to po kryj闚kach ogrodu parafialnego. Ma這 篡wno軼i, woda ze 郾iegu i ziemniaki by造 jedynym po篡wieniem. 4 siostry wozem i naszym jedynym koniem, kt鏎y pochodzi jeszcze z gospodarki uciek造 do Bomst (obecnie Babimost). P騧niej dowiedzia造鄉y si, 瞠 Rosjanie zabrali im konia. Dalej musia造 i嗆 na pieszo. S. Aphrodisia uciek豉 do Rinnersdorf (obecnie Rusin闚) i opiekowa豉 si tam chorymi kobietami. Gosposia na plebanii i jej ojciec pope軟ili samob鎩stwo. Pochowa造鄉y ich w ogrodzie szkolnym. W podw鏎zu le瘸造 porozrywane paramenty i sprz皻y ko軼ielne. Rosyjskie kobiety biega造 w kapach. Polacy przybywali do miasta jako zwyci瘰cy i pl康rowali, woko這 pali造 si wioski. W tym zamieszaniu rozbrzmia豉 komenda "Wszyscy ludzie ze Schwiebus, ale szybko, szybko, maj by o 2.00 w szkole!" Wzi窸y鄉y si w gar嗆, zorganizowa造鄉y produkty spo篡wcze i ma貫 w霩ki i uda造鄉y si przez spalone wioski do Keltschen (obecnie Kie販ze). Po drodze Polacy odebrali nam wszystko i wyszydzili nas. Starsze siostry nie mog造 ju wi璚ej i嗆 w 郾ie篡cy, coraz bardziej pozostawa造 w tyle a do Keltschen ostatecznie dosz這 tylko 14 si鏀tr. Niekt鏎zy pracownicy byli jeszcze u nas. Wszystkich innych straci造鄉y, ale gdzie? Znalaz造鄉y ich tak po 4 tygodniach. W Schmarsen (obecnie Smardzewo), w Jeser (obecnie Jeziory), w Zllichau (obecnie Sulech闚). Pierwszych 4 zbieg闚 przyby這 do Bomst (obecnie Babimost). Od tej pory rozpocz窸a si walka z g這dem i z czerwonk, polowanie z Rosjanami i z Polakami. Miejsce walki oddzia堯w znajdowa這 si pomi璠zy Berlinem a Frankfurtem nad Odr. Byli鄉y odci璚i od 鈍iata zewn皻rznego. Znowu zorganizowa造鄉y sobie produkty 篡wno軼iowe i odzie i opiekowa造鄉y si chorymi zbiegami. 2 siostry, kt鏎e potrafi造 doi, po kryjomu przynosi造 nam w du篡m koszu na ziemniaki podst瘼nie zdobyte mleko, na spodzie garnek wype軟iony mlekiem, na nim koc z drewnem. Po kryjomu 郵edzono ka盥 kur, kt鏎a gdaka豉. W ko鎍u Rosjanie dali nam mi瘰o z konia jako podzi瘯owanie za opiek. Kilka razy odwa篡造鄉y si do Zllichau (ob. Sulech闚), gdzie si ukrywa niemiecki ksi康z, kt鏎y udzieli nam komunii 鈍. Przebrane za pracownice na polu, z czekanem i 這pat na ramieniu, odwiedzi造鄉y ju raz siostry w innych wioskach. Polska ludno嗆 sta豉 si przyja幡iejsza. Rosjanie mieli by w Berlinie, tak s造sza造鄉y. Nast瘼ne oddzia造 rabowa造 jednak i pl康rowa造, ile dusza zapragnie. Niemieccy, starsi, pozbawieni ojczyzny m篹czy幡i musieli wykonywa najci篹sze prace na roli. Wielu z nich nie sprosta這 wymaganiom i le瘸這 martwych na skraju drogi. By造 przy nich r闚nie dzieci w wieku od 12 do 14 lat. Rosjanie traktowali kobiety jako zdobycz. My siostry zosta造鄉y wyznaczone do pracy w oborze, niekt鏎e musia造 przynosi zmar造ch z lasu i pola. Na taczkach wozi造鄉y ich na cmentarz i chowa造鄉y ich w d逝gim grobie zbiorowym. O zmierzchu odmawia造鄉y modlitw za tych wielu bezimiennych zmar造ch. Gr鏏 pozostawa otwarty na nast瘼ny dzie.

Nie mia造鄉y wi璚ej habit闚. Z wymierzonym pistoletem zmuszono nas do zdj璚ia ich jako "mundur闚 hitlerowskich". W opuszczonych domach znalaz造鄉y ukryte ubranie, kt鏎e odt康 u篡wa造鄉y. Worek s逝篡 jako fartuch. Jako jedyne po篡wienie przez 3 tygodnie: pierwsze 郾iadanie: ziemniaki gotowane w mundurkach, obiad: ziemniaki gotowane w mundurkach, kolacja: ziemniaki gotowane w mundurkach, nic wi璚ej. P騧niej; rano, w po逝dnie i wieczorami p璚zak, woda ze stawu w wiosce, bez 鈍iat豉, bez wody, tylko od godz. 4.00 z rana praca w oborze, na polu i grzebanie zmar造ch. Spa造鄉y na sianie w stodole, ale tam te nie by造鄉y bezpieczne. Dwa razy sta造鄉y osiem si鏀tr i ludzie cywilni pod murem, by造鄉y podejrzane jako "siostry hitlerowskie" i mia造鄉y by rozstrzelane. W ko鎍u sko鎍zy這 si na kilku uderzeniach kolb, potrzebowano nas jako si喚 robocz. Jak przyby這 kilka rodzin polskich, nasza sytuacja si polepszy豉. Dosta造鄉y teraz troch chleba, m彗i i mleka. Podczas przechadzki do s御iedniej wioski dowiedzia造鄉y si, 瞠 droga do Schwiebus (ob. 安iebodzin) jest wolna. Od tej chwili zacz窸a si powrotna w璠r闚ka. Na rozkaz rosyjskiego lekarza 2 siostry musia造 zosta. Dobrowolnie zg這si造 si s. Parmenia i s. Petrussa. Z chusteczek wyczarowa造鄉y sobie czepek, umie軼i造鄉y na nim czerwony krzy a opaska na ramieniu zapewnia豉 nam ochron rosyjskiego lekarza, kt鏎y w nagrod za nasz opiek chcia nas p騧niej zabra do Rosji. Dosta造鄉y ma造 pok鎩 i dobre wy篡wienie. Mog造鄉y uczyni du穎 dobrego dla niemieckiej i polskiej ludno軼i. Komendant wystawi rosyjskie i polskie listy ochronne, dzi瘯i kt鏎ym mog造鄉y przej嗆 przez zamkni皻e ulice a po drodze stale towarzyszyli nam uzbrojeni Polacy. Podst瘼nie uda這 nam si du瞠 dzie這. Posz造鄉y do rosyjskiego komendanta i poprosi造鄉y o za鈍iadczenie dla doktora o ochronnie i zezwoleniu na przej軼ie do naszych chorych. Poda造鄉y nazwisko: dr Mller, Schwiebus. To by jednak ksi康z z Schwiebus (ob. 安iebodzin), doktor teologii, proboszcz Ottfried Mller. Podst瘼 uda si, dosta造鄉y nawet furmank i milicj do ochrony. Dr Mller je寮zi odt康 wraz z nami i wojskow ochron do chorych w 4 wioskach. 2 siostry je寮zi造 wraz z nim. Jedna przygotowywa豉 wszystko do Mszy 鈍., spowiedzi i przyjmowania komunii 鈍. Druga siostra sprowadza豉 wszystkich zbieg闚 i chorych. Przy陰cza造 si dyskretne, uczciwe polskie rodziny. Podczas, gdy jedna siostra opatrywa豉 i opiekowa豉 si chorymi, w tylnym pokoju doktor spe軟ia sw鎩 kap豉雟ki urz康: s逝cha spowiedzi, udziela chrztu polskim dzieciom, b這gos豉wi zwi您ki ma鹵e雟kie i udziela komunii 鈍. W ten spos鏏 po d逝gim czasie mog造鄉y po鈔edniczy w dawaniu setkom biednych otuchy sakramentami. Z powodu braku czasu udzielana by豉 absolucja generalna. Przed drzwiami czuwa豉 milicja, kt鏎ej skraca造鄉y czas za pomoc kieliszka w鏚ki. Przez tylne drzwi i stodo喚 przychodzili wszyscy zbiegowie oraz Polacy i pe軟i rado軼i, p豉cz帷 i znowu pokrzepieni wracali do swojej n璠zy. P騧niej byli鄉y ju bardziej 鄉iali, kiedy dostali鄉y do ochrony wierz帷ych Polak闚. 14 dni trwa造 te wizyty, kt鏎e przypomina造 czas katakumb. Drogi sta造 si teraz troch bezpieczniejsze a my odwa篡li鄉y si do Zllichau (ob. Sulech闚) i Schwiebus (ob. 安iebodzin). W Schwiebus zosta豉 odprawiona Msza 鈍. za zamkni皻ymi drzwiami ko軼ielnymi. W Zllichau w szafce nocnej ksi璠za przechowywany by Naj鈍i皻szy Sakrament, o czym wiedzia造 tylko niekt鏎e siostry. Ksi篹a z Liebenau (obecnie Lubrza), Rentschen (obecnie Radoszyn), Rinnersdorf (obecnie Rusin闚) i Leimnitz (obecnie Gli雟k) zostali zabici lub rozstrzelani przez Rosjan. Inni ksi篹a z powiatu zostali wywiezieni.

8 maja nast徙i這 zawieszenie broni. Rosjanie i Polacy obejmowali si na otwartej ulicy. My Niemcy mogli鄉y bez zagro瞠nia uda si do wszystkich miejscowo軼i. Ko軼io造 zosta造 ponownie otwarte, o ile jeszcze by造 zachowane. Polacy przywie幢i swoich duchownych. Siostry w Schwiebus (ob. 安iebodzin) usuwa造 鄉ieci z zamku. Tak瞠 szpital m鏬 by znowu do pewnego stopnia zamieszkany. Siostry gotowa造 dla polskich chorych i 篡wi造 nas. Niekt鏎e siostry, w鈔鏚 nich siostra prze這穎na Engelharda, zosta造 w wioskach poza miastem i opiekowa造 si Polakami chorymi na tyfus. Zdawa這 si, 瞠 znowu zago軼i spok鎩, odetchn窸y鄉y z ulg. Ale 10 czerwca 1945r. nadszed rozkaz: "Wszyscy Niemcy za 2 dni za Odr!" Pakowano si po酥iesznie. Zorganizowa造鄉y w霩ki i posz造鄉y na plac zbi鏎ki. Du瞠 zamieszanie. Ludzie spakowali wiele niepotrzebnych rzeczy, kt鏎ych nie mogli nie嗆, teraz wszystko le瘸這 na poboczu drogi. Wyruszy造鄉y wraz z kilkoma naszymi pracownikami i reszt naszego konwentu - razem 26 osoby. Jako prowiant dla tak wielu os鏏 tylko 3 funty chleba i woreczek m彗i. Polacy zabrali nam klucz od spi瘸rni. Mieli鄉y 3 w霩ki. W jednym z nich na garnku kuchennym siedzia豉 w kucki ci篹ko chora s. Helene; jeden w霩ek z naczyniami do gotowania i drewnem i jeden dla naszych n璠znych ubra. D逝ga, d逝ga kolumna porusza豉 si przez lasy i pola w kierunku Frankfurtu nad Odr. Polacy z osadzonym bagnetem jako ochrona. Nocowali鄉y w domach podziurawionych pociskami. Jako po篡wienie przynosili鄉y z p鏊 ziemniaki a z lasu grzyby. Kolumna stawa豉 si coraz mniejsza. Na skraju drogi siedzieli wyczerpani, starzy ludzie i dzieci - umierali, zostawali na miejscu. Niekt鏎zy zostawali w ostrzelanych miejscowo軼iach. Tak瞠 3 z naszych si鏀tr pozosta造. S. Tertiana w Chociebu簑, s. Juventia w Besko a s. Eusebia we Frankfurcie nad Odr. S. Helene bardzo cierpia豉 na w霩ku drewnianym, poniewa dyszel si po豉ma i mog造鄉y teraz ju tylko pcha. Gdzie tylko mog造鄉y, 瞠bra造鄉y o chleb. Zjad造鄉y ostatni kawa貫k. 3 tygodnie potrzebowali鄉y do Frankfurtu nad Odr. Wreszcie byli鄉y na miejscu. Polacy poszli z powrotem, a my przez most miejski. Tam na plebanii dosta造鄉y w ma貫j miseczce po 1 talerzu ciep貫j zupy i troch chleba. Zosta造鄉y przez 2 dni i musia造鄉y dalej, w kierunku Wittichenau.

Nasza s. Hirena z lito軼i do pewnej matki zaopiekowa豉 si 5 dzieci. Matka umar豉 na skraju drogi na tyfus. W ten spos鏏 siostra nagle przysz豉 z 4 dzie熤i i 1 niemowl璚iem. Nikt jej ich nie odebra. Biedna siostra radzi豉 sobie jako tako i z humorem, ona potrafi豉 doi a bezpa雟kie krowy i kozy biega造 dooko豉. Kiedy us造sza豉, 瞠 ojciec dzieci dosta si do niewoli w Berlinie. Chcia豉 tam pojecha. W m這dych latach zawsze mia豉 marzenie, 瞠by tylko raz pojecha do stolicy Rzeszy. A teraz tam pojecha豉: Na g這wie szeroki kapelusz s這miany, obdarty fartuch, boso w pantoflach filcowych, chwiej帷y si w霩ek dzieci璚y z niemowl璚iem w 鈔odku, po bokach 4 dzieci w wieku szkolnym z g這dnymi 穎陰dkami. Wbrew przewidywaniom znalaz si ojciec, kt鏎y serdecznie poprosi siostr, aby ta zatrzyma豉 dzieci. Dobry ksi康z jednak zatroszczy si o ojca i o dzieci a ojciec Rondholz, kt鏎y zosta zawiadomiony, wystara si dla siostry o miejsce w szpitalu 鈍. Jadwigi. Dobra siostra by豉 u kresu swoich si. Po drodze s. Priska, s. Barnaba, s. Gilberta, s. Lea i s. Helene zosta造 umieszczone na ci篹ar闚ce i dowiezione do Berlina i Poczdamu do Si鏀tr Boromeuszek z Trewiru. S. Hirena trafi豉 p騧niej ze szpitala 鈍. Jadwigi do Stralsundu do naszych si鏀tr. O swoim uroczystym przybyciu do stolicy Rzeszy 瘸rtowa豉 p騧niej na 這簑 鄉ierci.

Pieszy oddzia poszed przez Chociebu do Wittichenau. Kiedy s. prze這穎na Oswalda zobaczy豉, jak idzie karawana: welony z chusteczek, kolorowe ubrania, podarte buty, niekt鏎zy na boso, g這dni i spragnieni, rozp豉ka豉 si bardzo i da豉 nam: str鎩 zakonny, buty, prowiant i w ko鎍u wod do mycia. By造鄉y znowu w naszym zgromadzeniu a uporz康kowane 篡cie mog這 si rozpocz望. W mi璠zyczasie przyby造 czcigodne prze這穎ne a dzisiaj mo瞠my powiedzie: "Wiele cierpienia przysz這 na nas, ale tak瞠 i wiele 豉ski, a tym, kt鏎zy kochaj Boga, wszystkie te rzeczy przynosz dobro!”


Czytaj wi璚ej:
安iebodzi雟ka legenda
Od legendy do fakt闚
Boromeuszki cd...
Odkrywane tajemnice
Los Si鏀tr cd...
inne:
Zabytkowy k這pot



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=246