www.schwiebus.pl

:: wiebodzin 1945. Podsumowanie
Artyku dodany przez: schwiebu (2006-04-13 14:55:01)


Okolice Najblisze
Wydanie Nr 02[108] luty 2006

wiebodzin 1945 - Podsumowanie

wiebodzin nie naley do miast, ktre posiadaj wyjtkowo burzliw histori. Jednak jego dzieje stanowi niewielk, aczkolwiek integraln cz historii Polski i Ziemi Lubuskiej. Przeszo wiebodzina dotd nie skonia historykw do powicenia miastu wikszej uwagi i przedstawienia peniejszej jego historii o charakterze monografii. Odnosi si to gwnie do histografii polskiej, niezalenie od epoki historycznej. Dlatego wanie rok 1945 w historii wiebodzina by niezwyky. Miasto zaledwie w cigu trzech miesicy byo administrowane przez trzy odmienne rodzaje wadzy. Przy czym ostatnie z nich, polskie, rozpoczy w jego dziejach nowy etap. Pocztkowo sytuacja bya nietypowa, bowiem trwaa wojna, miasto pozostawao do poowy kwietnia w strefie przyfrontowej, ludno niemiecka czciowo wrcia do swych domostw, do ustalenia ostatecznej linii granicznej na zachodzie byo daleko, a tymczasem wadze Rzeczypospolitej Polskiej wydaway odgrne zarzdzenia i instrukcje dotyczce obejmowania ziem midzy Nys uyck, Odr i Batykiem.

Jeszcze w kocu marca w miecie zorganizowano instytucje pastwowe i samorzdowe. Obok nich powstaway partie i stronnictwa oraz wszelkiego rodzaju placwki i zrzeszenia spoeczne.

Miasto poddane zostao moliwie szybkiej reanimacji ycia gospodarczego oraz polonizacji i repolonizacji. Uruchomiono drobn wytwrczo rzemielnicz i przemysow, z czasem przejto od komendantury pozostaoci po infrastrukturze rednich i duych obiektw przemysowych i komunalnych. Do miasta zaczli napywa nowi, polscy mieszkacy, dla ktrych zorganizowano szkolnictwo i koci katolicki. Pospiesznie usuwano napisy i szyldy, zmieniono nazw miasta i ulic wiadczce o przynalenoci wiebodzina do Niemiec.

Tym procesem organizowania polskiego ycia towarzyszyy wielorakie problemy: dewastacja i zniszczenie przemysu oraz urzdze komunalnych, istnienie obozu przejciowego, konieczno transferu ludnoci pochodzenia niemieckiego, funkcjonowanie komendy wojennej, za sytuacja ywnociowa, brak poczucia bezpieczestwa i stabilizacji oraz problemy akcji osiedleczej.

W realizacji przeobrae i pokonywaniu przeszkd bray udzia zorganizowane instytucje i urzdy oraz ludno wiebodzina, ktra wiadomie lub nie, z patriotycznego obowizku lub przymusu pastwa stawaa si inicjatorem i budowniczym polskiego ycia.

Pene przedstawienie i ocena polskiego dorobku w wiebodzinie w 1945 r. nie s atwe. Mona jednak wyrazi pogld, e w tym roku zostay pooone podwaliny pod budow normalnego, spoecznego ycia. Dziki zaangaowaniu i ofiarnoci mieszkacw przywrcono miastu podstawowe funkcje, na bazie ktrych rozwijao si w kolejnych latach.

Po przeczytaniu i dokonaniu analizy prezentowanych zagadnie czytelnik moe odnie wraenie niedosytu i nie wyczerpania wobec prezentowanych treci. Gwnie dotycz one ludnoci pochodzenia niemieckiego, ycia politycznego oraz aparatu bezpieczestwa. Obszary te wymagay bardziej szczegowych bada i studiw oraz moliwoci dotarcia do miejsc, gdzie znajduj si odpowiednie materiay oraz uzyskania dostpu do nich. Wykorzystanie najnowszych dziejw miasta do powstania tego cyklu podyktowane byo kilkoma wzgldami. Po pierwsze, temat jest niejako rozwiniciem problemu dotyczcego dziaalnoci radzieckiej komendantury wojennej w wiebodzinie, ktry autor podj wczeniej. Po drugie, podstawowym i nadrzdnym celem bya analiza procesu ksztatowania si polskiego ycia w 1945 r. oraz towarzyszcych temu przemianom spoeczno - politycznym i gospodarczym. Po czci te autorem kierowaa ciekawo i ch poznania czstki dziejw swego rodzinnego miasta.

Z tych powodw jego zadaniem byo odtworzenie ostatnich dni niemieckiego wiebodzina, okolicznoci zajcia i zarzdu miasta przez Armi Czerwon, procesu powstawania polskiej administracji, zmian demograficznych oraz zjawisk reaktywacji ycia gospodarczego i rozwoju polskich instytucji. W tych okolicznociach realnego znaczenia nabiera stwierdzenie, e rok 1945 by przeomowym dla ziem przejtych przez Polsk po II Wojnie wiatowej. Take dla wiebodzina.

Waldemar Wachowski



adres tego artykuu: www.schwiebus.pl/articles.php?id=157