www.schwiebus.pl

:: Cmentarz miejski
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-12-04 22:35:06)


Cmentarz miejski



www.swiebodzin.com

Cmentarz miejski w wiebodzinie ma ju 400 lat. W 1602 roku waciciel wczesnego terenu Walenty Heine podarowa miastu swoje winnice z przeznaczeniem na cmentarz ewangelicki.

Blisko p tysica lat temu klimat jaki panowa na dzisiejszych terenach Ziemi Lubuskiej pozwala na utrzymanie winnych latoroli. Zmieniajce si warunki klimatyczne a take wzrastajce potrzeby komunalne mieszkacw przeobraziy nieodwracalnie krajobraz miasta..

Do niedawna cmentarz poniemiecki w wiebodzinie by jednym z najwikszych na zachodnich ziemiach. Brak konserwacji zabytkowych murw i celowa dewastacja uczyniy z tych monumentalnych okazw starej, wiekowej tradycji grzebania zmarych, rumowiska.

Tu po wojnie, oprcz grabiey dokonywanych w miecie, dopuszczano si kradziey w miejscach kultu. W tym rwnie na cmentarzu. Wycinano pyty marmurowe, demontowano ogrodzenia. Dzi, przechodzc nieopodal ciany przeznaczonej dla uczczenia pamici oficerw zamordowanych w Katyniu, atwo zauway brak wyobrani i szacunku dla zmarych. I czy lecy tam czowiek to Niemiec czy yd, to chyba nie ma wikszego znaczenia. Wrzucanie pod krypty wykorzystanych lampionw czy wstg razi i to bardzo. A mietnik stojcy na miejscu czyjego wiecznego spoczynku nie jest chyba powodem do dumy.

Aktualny administrator cmentarza komunalnego w wiebodzinie, Stanisaw Matwiejczyk, poinformowa mnie o staraniach jakie podj w zwizku z ca spraw. Skierowa on w cigu trzech ostatnich lat kilka listw, zarwno do Urzdu Miasta jak i Wojewdzkiego Konserwatora Zabytkw w Zielonej Grze. Ten ostatni stwierdzi, i rzeczywicie teren cmentarza w wiebodzinie oraz wiele znajdujcych si tam obiektw to zabytkowe budowle posiadajce wysokie walory.

Zarwno konserwator zabytkw Iwona Peryt-Gierasimczuk, jak szereg innych specjalistw, zgadzaj si z jednym – trzeba przeprowadzi prace konserwacyjne. Jednak, jak na wszystko, wci brakuje funduszy. Koszt remontu jednego segmentu, czyli caego grobowca, oblicza si na kwot 15-25 tys. zotych. A wic sumy niebagatelne.

Sprawa bulwersuje. Tym bardziej, e po drugiej stronie ulicy gowskiej, na powstaym okoo 1811 roku cmentarzu Luizy (nieistniejcym ju dzisiaj), odbywaj si imprezy kulturalne typu akinada czy festyny. Do niedawna i tam istniay poniemieckie grobowce. Dzi to place zabaw lub chodniki prowadzce na osiedle akw. Grobowce su zachowaniu pamici o zmarych, tak jest w tradycjach wszystkich narodw. U nas mimo gboko zakorzenionej tradycji czczenia pamici o drugim czowieku, nie uwzgldnia si jak wida mioci do bliniego swego. Bo jeli wiara chrzecijaska zakada, e pochodzimy od jednego Boga, to chyba tak faktycznie jest. My Polacy jak zwykle potrafimy interpretowa wszystko tak jak chcemy.

Prawo inaczej i zasady inaczej. A szkoda, bo przydaoby si troch moralnego wyczucia w nas samych, a to z kolei ma swoje przeoenie w innych sprawach zwykej codziennoci.

Tomasz Domaski




Zaduma nad miejscem zadumy - Cmentarne przyjcia



Dzie za Dniem
Wydanie Nr 32[195] z dnia 17 sierpnia 2005 r.

Jestemy przyzwyczajeni, e w okresie wita Zmarych oczy wszystkich zwrcone s w stron cmentarzy i miejsc pamici. Ale nie musi tak by. Wanie teraz, gdy mamy troch wolnego czasu z racji urlopw i wakacji, warto pokusi si o chwil zadumy nad wiebodziskim cmentarzem komunalnym.

Zajmuje on jakie 12 hektarw, w wikszoci jest pooony w otoczeniu zieleni. Znajduje si na nim okoo 10 tys. mogi. To miejsce odwiedzane przez setki osb, ktre pochoway swych bliskich i przyjaci. To miejsce do refleksji i zadumy. Okazuje si jednak, e nie tylko.

Bardzo czstymi gomi cmentarza s ludzie szukajcy rozrywki i miejsca do spoywania alkoholu. Cho suby porzdkowe dwoj si i troj, to po takich cmentarnych "przyjciach" mona znale puszki po piwie i butelki po rnego rodzaju alkoholach (najczciej potuczone). Gocie ci odwiedzaj to miejsce szczeglnie czsto w miesicach letnich, czyni to nocami. Okazuje si, e nie ma, jak na razie, siy na takie chuligaskie libacje. O takich incydentach regularnie zawiadamiana jest policja, lecz nie reaguje - tumaczc si, e wezwania powinny mie miejsce w czasie ich trwania. Niestety, w porze nocnej nikt nie pilnuje terenu, a kierownictwo cmentarza nie moe przej na siebie obowizkw policji. Zapewne mona by zminimalizowa odwiedziny takich niepodanych goci, zamykajc na noc bramy. Tak decyzj moe jednak podj Urzd Miasta w wiebodzinie.

W dzie cmentarz jest bezpiecznym miejscem, o czym moe wiadczy fakt, e wielu rodzicw pozwala bawi si tutaj dzieciom. Cho trudno w to uwierzy, ale miejsce to stao si placem zabaw. Zwaszcza mieszkacy pobliskiego osiedla akw przymykaj oczy na fakt, e ich pociechy zakcaj w ten sposb powag tego miejsca i godz w uczucia rodzin zmarych.

Prawdziwym utrapieniem s rowerzyci. Biegnce przez cmentarz asfaltowe alejki zamienili w tor wycigowy oraz drog na skrty. W regulaminie cmentarza widnieje wyrany zakaz jazdy na rowerach na jego terenie. Zachowanie takie zdradza brak szacunku dla tego miejsca i wiadczy o braku rozsdku, gdy jazda na rowerze stanowi w tym miejscu powane zagroenie. Wiele osb odwiedzajcych groby przyjeda jednak na rowerach i z tym wie si kolejny problem. Nie maj ich gdzie zostawi. Niedawno na terenie miasta postawiono kilka piknych, bogato wykonanych stojakw, mona by podobne umieci przy bramach lub w gbi cmentarza. Przyjedajcy nie musieli by lawirowa jednoladami midzy grobami i mogli je zostawi w bezpiecznym miejscu.

Podczas otwarcia Cmentarza Orlt Lwowskich, Prezydent Wiktor Juszczenko powiedzia: "Trzeba byo duo cierpliwoci i mdroci, by ta uroczysto w kocu si odbya". Nam te potrzeba cierpliwoci i mdroci, by nasz cmentarz przypomina w kocu godne miejsce pamici o naszych bliskich.

Artur Judkowiak




Lekcja historii

Dzie za Dniem
Wydanie Nr 208 z dnia 16 listopada 2005 r.
wiebodzin. Pomnik nekropolii kresowych w nowej szacie

Tu przed witem Zmarych na cmentarzu zamontowane zostay granitowe pyty na Pomniku Nekropolii Kresowych. Na frontowej cianie pojawiy si napisy z nazwami miejscowoci nie tylko kresowych, ale i wielu innych, gdzie zostay prochy Polakw.

W wito Zmarych pod pomnikiem zatrzymyway si cae rodziny. Zapalano symboliczne znicze. Wiele osb niecierpliwie odczytywao kolumny nazw, szukajc miejsc bliskich ich pamici. Przekazywali karteczki z miejscowociami, ktrych na tablicach jeszcze nie ma.

Dzie za Dniem

- Taka koncepcja pomnika bdzie suy jako ywa lekcja historii dla modego pokolenia - twierdzi Ludwik Zalewski, prezes Stowarzyszenia Kresowian. - Ju wiem, e kilku nauczycieli jest zainteresowanych przyprowadzaniem tutaj uczniw w ramach lekcji.

Dodajmy, e wzorem ubiegego roku na cmentarzu przeprowadzono kwest na rzecz pomnika.

wruz

Ocali od zapomnienia

wiebodzin.com
7 maja 2006

Teren cmentarza komunalnego w wiebodzinie oraz wiele znajdujcych si tam obiektw, grobowce, nagrobki s obiektami zabytkowymi posiadajcymi wysokie walory zabytkowe, artystyczne i historyczne, w szczeglnoci mur cmentarny z grobowcami rodzinnymi, ktry jest na naszym terenie obiektem unikatowym.

Stanowisko takie wyrazi ju osiemnacie lat temu Wojewdzki Konserwator Zabytkw w Zielonej Grze. Kiedy w roku 1998 instytucja ta dokonywaa ogldzin muru i grobowcw z pocztku XX wieku stwierdzono, i znajduj si one w bardzo zym stanie technicznym. Stan taki utrzymuje si do dzisiaj.
Trudno obecnie rozdziera szaty za to co stao si po II wojnie wiatowej, kiedy to przybyli tu osadnicy wraz z radzieckimi wojskami okupacyjnymi rozgrabili co cenniejsze tablice nagrobne i inne artefakty, lub zniszczyli to czego zabra si dao.

Obecny stan spowodowany jest rwnie brakiem jakichkolwiek, nawet doranych dziaa remontowych, porzdkowych czy konserwatorskich od kilkudziesiciu lat.
Wacicielem cmentarza jest gmina wiebodzin. Ju w latach dziewidziesitych konserwator zabytkw alarmowa, e wiele obiektw jest w stanie bliskim katastrofy budowlanej, stanowic zagroenie dla ludzi. Naruszona jest stabilno muru, ktry w wielu miejscach jest niebezpiecznie pochylony.

Zdaniem wspomnianej instytucji ju wtedy konieczne byo podjcie przez waciciela szybkich dziaa zabezpieczajcych najbardziej zagroonych, a take najozdobniejszych obiektw, ktre zachoway swj zabytkowy wystrj.
Miasto oczywicie jak zawsze nie ma pienidzy na takie cele wic musimy chyba pogodzi si z tym, e ju wkrtce kolejne fragmenty muru znikn na zawsze. Pozostaje jedynie mie nadziej, e nie dojdzie do adnej tragedii.

Czy wiesz, e:

Pierwszy udokumentowany cmentarz jaki miasto zbudowao na swj koszt powsta w 1604 roku. 4 czerwca tego roku Walenty Heine przekaza gminie ewangelickiej winnice z przeznaczeniem na nekropoli.

[wiebodzin] poza miastem ma rwnie pikny, nowy cmentarz w stylu lipskim, z alejkami i wieloma rnymi grobowcami dookoa (S. G. Knispel, Geschichte der Stadt Schwiebus, von ihrem Ursprung an, bis auf das Jahr 1763, Zllichau 1765, s. 311-312; tumaczenie Wodzimierz Zarzycki)

Przed rokiem 1780 istniay jeszcze co najmniej dwa cmentarze: cmentarz dla ubogich i cmentarz katolicki.

19 lipca 1811 zamknito "cmentarz przy kociele" i podjto decyzj o zaoeniu nowego we wsi kw, ktry nazwano cmentarzem Luizy (kw wczono do miasta w 1900 roku).

27 czerwca 1841 roku powstaje nowy cmentarz przy starym cmentarzu Luizy. Obecnie znany jako Cmentarz Komunalny.

Redakcja wiebodzin.com

Zieleniec z irgami

Gazeta Lubuska
5 wrzenia 2006 r.

Teren dawnego cmentarza poniemieckiego przy ul. ochowskiej stanie si parkiem. Prace rusz w padzierniku.

Ul. ochowska oddziela czynny cmentarz komunalny od terenw zielonych, bdcych cmentarzem poniemieckim. Na nich ma powsta Park gowski. Miasto tworzy go z myl o mieszkacach osiedli, gwnie przy ul. akw, i majc na wzgldzie potrzeby osb odwiedzajcych pooon naprzeciw nekropoli komunaln.
- Pierwszy projekt parku przy ul. gowskiej powsta w 1999 r., jego autorem by Henryk yak - przypomina wiceburmistrz Krzysztof Tomalak. - Obecnie powstao nowe opracowanie projektu.

Co ze szcztkami?

Zastpca burmistrza przewiduje, e prace w przyszym Parku gowskim rozpoczn si w padzierniku. K. Tomalak nie przypomina sobie jednak, co stao si z nagrobkami istniejcymi na dawnym cmentarzu w latach 70. Dzi jest to tylko „zielone miejsce”. Nic o przeszoci tego miejsca nie wie te zarzdca cmentarza komunalnego Stanisaw Matwiejczyk.
- Cmentarz by tam tylko do II wojny. Jak jestem tu od lat 90., to pamitam, e tam zawsze bya ziele, nie przypominam sobie nagrobkw - stwierdza wiceburmistrz. Na wszelki wypadek zastrzega si: - To, co planujemy, nie bdzie dewastacj byego miejsca pochwkw. Nic tam nie zostanie generalnie zmienione, wybudowane. Po prostu odtworzone zostan cigi komunikacyjne, uzupenione nasadzenia zieleni, stan nietrwae elementy architektury.
Pytani przez nas mieszkacy miasta nie przypominaj sobie ekshumacji szcztkw. Wielu twierdzi te, i cegy z muru cmentarnego, jak te marmury z nagrobkw mona by dzi znale w cianach okolicznych garaw, domkw na ogrdkach dziakowych.

Trzy parkingi

Wedle projektu skarpa od strony ul. wierczewskiego zostanie obsadzona rolinnoci poc, gwnie irgami, za istniejce tu krzewy - wycite. Wzdu ul. ochowskiej powstan dodatkowe miejsca parkingowe. - Poniewa podczas wita Zmarych trudno jest w okolicy zaparkowa - wyjania K. Tomalak. Przebudowany ponadto bdzie istniejcy parking, za trzeci, may, powstanie przy drugiej bramie cmentarnej, jako wysunity najdalej na pnoc.
Poniewa teren parkowy ma by miejscem wypoczynku, pomylano o dzieciach i modziey. W miejscu, gdzie dzi zwykle chopcy kopi w pik, powstanie plac zabaw.
- Wzdu cigw komunikacyjnych, a bd to chodniki z kostki granitowej dobranej specjalnie ze wzgldu na moliwo poruszania si niepenosprawnych na wzkach, zostan posadzone, a waciwie dosadzone podstawowe gatunki drzew: lipa, brzoza, klon, db - wymienia zastpca burmistrza.
W miejscu, gdzie bd si schodziy trzy alejki, przewidziano pozostawienie placyku, na ktrym w przyszoci co stanie. Jeszcze nie wiadomo co, moe fontanna, moe jaka rzeba lub pomnik. A zatem moe warto by upamitni tutaj dawny cmentarz?
Cay teren parkowy, liczcy 2,66 ha, bdzie owietlony stylizowanymi lampami, pojawi si te aweczki, kosze, maa architektura ogrodowa. Warto prac, ktre powinny zakoczy si jeszcze w tym roku, ma wynie ok. 900 tys. z.

Eugeniusz Kurzawa
0683248854
teren@gazetalubuska.pl

Granitowe alejki

Gazeta Lubuska
12 wrzenia 2006 r.

Teren dawnej nekropolii poniemieckiej przy ul. gowskiej stanie si parkiem. Prace rusz w padzierniku.

Ulica oddziela czynny cmentarz komunalny od terenw zielonych, na ktrym kiedy bya poniemiecka nekropolia. Na nich ma powsta Park gowski. Miasto tworzy go z myl o mieszkacach osiedli, gwnie przy ul. akw, i majc na wzgldzie potrzeby osb odwiedzajcych pooony naprzeciw cmentarz komunalny.

Skarpa od strony ul. wierczewskiego zostanie obsadzona rolinnoci poc, gwnie irgami, za istniejce krzewy - wycite. Wzdu ul. gowskiej powstan dodatkowe miejsca postojowe, gdy podczas Wszystkich witych trudno jest w okolicy zaparkowa. Przebudowany bdzie istniejcy parking, za trzeci, may, powstanie przy drugiej bramie cmentarnej.

Poniewa teren ma by miejscem wypoczynku, pomylano o dzieciach i modziey. W miejscu, gdzie dzi zwykle chopcy kopi w pik, powstanie plac zabaw. Wzdu cigw komunikacyjnych, a bd to chodniki z kostki granitowej dobranej specjalnie ze wzgldu na moliwo poruszania si niepenosprawnych na wzkach, zostan posadzone, a waciwie dosadzone podstawowe gatunki drzew: lipa, brzoza, klon, db. W miejscu, gdzie bd si schodziy trzy alejki, przewidziano pozostawienie placyku, na ktrym w przyszoci co stanie. Jeszcze nie wiadomo co, moe fontanna, moe jaka rzeba lub pomnik.

Cay teren parkowy, liczcy 2,66 ha, bdzie owietlony stylizowanymi lampami, pojawi si aweczki, kosze, maa architektura ogrodowa. Warto prac, ktre powinny zakoczy si jeszcze w tym roku, ma wynie ok. 900 tys. z.

(kurz)

Prace przy pomniku

Dzie za Dniem
Wydanie 34 [247] z dnia 30 sierpnia 2006 r.
Zwizek Kresowian oczekuje na propozycje

Nadszed kolejny, ostatni etap prac przy Pomniku Nekropolii Kresowych. Do wykoczenia zosta murek wok pomnika, ktry oboony zostanie pytami granitowymi z napisami miejscowoci, gdzie za granic pozostay prochy Polakw.

- Miejsce na urny bdzie przed pyt czoow - zapewnia prezes Zwizku Kresowian Ludwik Zalewski. Zostanie zamontowanych kolejnych sze pyt. Puste bd natomiast zabrane i opisane. - Jest jeszcze miejsce na 40 nazw - dodaje Zalewski. - Jeli s osoby, ktre maj pochwki za granicami kraju, niech si do nas zgosz.

- Robimy wszystko bardzo oszczdnie - zastrzega prezes. - Bardzo liczymy na kwest w Dzie Wszystkich witych.

Komitet budowy pomnika rozwaa jeszcze jedna koncepcj. Ot jest jeszcze miejsce na dwch pytach, gdzie mona by zamieci na przykad tekst historyczny. Wszelkie uwagi i pomysy naley kierowa do prezesa zwizku.

wruz

Spychaczem po grobach

wiebodzin.com
10 padziernika 2006

Wedug zapowiedzi w kadej chwili powinny ruszy prace przy zagospodarowaniu Parku gowskiego. Wedug planw magistratu teren ten ma suy w szczeglnoci mieszkacom pobliskiego osiedla akw. Cze pooona od strony ulicy wierczewskiego zostanie obsadzona irgami. Istniejc rolinno wykarczuje si.

Od strony ulicy gowskiej planowana jest rozbudowa istniejcego parkingu, oraz wykonanie nowych miejsc postojowych przy samej bramie. W zaoeniach miejsce to ma by terenem odpoczynku i rekreacji. Ma tutaj powsta plac zabaw. Pojawi si chodniki z kostki granitowej i cigi umoliwiajce poruszanie si osobom niepenosprawnym. Cay teren, to jest okoo 2,66 hektara, zostanie obsadzony lipami, brzozami, klonami i dbami. Alejki zostan owietlone stylowymi latarniami. W parku pojawi si awki i architektura ogrodowa. W jego sercu wykonany zostanie placyk, na ktrym by moe stanie kiedy fontanna.

Jeszcze jakie czterdzieci lat temu w miejscu tym znajdoway si pozostaoci cmentarza zwanego Cmentarzem Luizy. Powsta on w roku 1811. I cho trzydzieci lat pniej zaczto dokonywa pierwszych pochwkw na nowym cmentarzu (obecny Cmentarz Komunalny), nic nie wskazuje, e przesta on wtedy funkcjonowa.
W niemal nienaruszonym stanie przetrwa II Wojn wiatow i dopiero w latach siedemdziesitych XX wieku na teren ten wkroczyli ludzie na swych spychaczach. Wszystkie lady po cmentarzu zlikwidowano a groby zrwnano z ziemi. Nie dokonano ekshumacji a wiadkowie twierdz, e widzieli walajce si ludzkie koci. - Nie pamitam momentu likwidacji tego cmentarza - mwi Stanisaw Matwiejczyk. - Ale pracownicy, ktrzy tu byli potwierdzaj, e zburzono wtedy tylko mur grobowcowy a ekipy weszy ze sprztem i wykonano obecne tarasy. O adnej ekshumacji nie byo mowy. - Podczas wykopw naruszony by wity spokj tych zmarych - dodaje kierownik Cmentarza Komunalnego. Modsze pokolenie pamita, e jeszcze w poowie lat osiemdziesitych pod cienk warstw ziemi mona byo znale czaszki, koci i fragmenty grobw.

W miejscu Cmentarza Luizy powstanie wic park i plac zabaw. Aby nieco przytpi nasze poczucie pamici o zmarych uywa si dodatku do nazwy w postaci "cmentarz poniemiecki". O ile takie okrelenia jak cmentarz katolicki, ydowski, protestancki czy komunalny s jasne i nie sugeruj nic poza to, e w miejscu tym pochowane s osoby rnych wyzna lub wszystkie razem, tak nazwa "poniemiecki" zmusza do zastanowienia. Dlaczego nie mwi si: “chrzecijaskie miejsce pochwku” lub tak jak byo faktycznie "cmentarz ewangelicki"?
Co prawda jest i w Polsce i cmentarz poradziecki, ale wadze Bornego Sulinowa ogrodziy teren i zadbay o niego i ani myl robi tam place zabaw.
Pozostaje faktem, e w tym czasie w wiebodzinie mieszkali Polacy. I czy nie jest troch dziwnie y ze wiadomoci, e bawimy si w miejscu gdzie mog lee szcztki naszych rodakw? A jeli nawet nie...

- Uwaam, e kada dewastacja obiektw historycznych jest zjawiskiem bardzo negatywnym, poniewa po wejciu do Europy musimy dba, zarwno o dziedzictwo polskie, jak i niemieckie. Wie si to z histori tych ziem a jednoczenie moliwoci pojednania, ktre po roku 2004 odgrywa bardzo du rol - powiedzia w wywiadzie dla jednego z tygodnikw Radny Tomasz Moejko. - Nie chodzi tylko o pojednanie na oficjalnych imprezach a pojednanie waciwe, czyli chodzi o miejsca jak cmentarze, zabytki a nawet odtworzenie nie istniejcych ju pomnikw bytnoci niemieckiej na tym terenie, poniewa naley uwzgldni prawd historyczn.
Jak bymy si czuli gdyby na grobie naszych dziadkw czy rodzicw kto parkowa auto a jego dzieci bawiy si na mogiach naszych krewnych?
- Generalnie jestem przeciwny by urzdza takie rzeczy na miejscach po cmentarzach - mwi Stanisaw Matwiejczyk. - Tam s ludzkie szcztki. Dzieci musz si gdzie bawi, ale czy akurat tu?

Przechodzc przez Park gowski pamitajmy wic po kim stpamy.

Redakcja wiebodzin.com

Odsonicie pomnika nekropolii kresowych

Dzie za Dniem
Wydanie 42 [255] z dnia 25 padziewrnika 2006 r.
Uroczyste naboestwo

Pierwszego listopada na cmentarzu komunalnym odbdzie si uroczysto odsonicia Pomnika Nekropolii Kresowych. Przypomnijmy, e pomnik powsta dziki ogromnym staraniom wiebodziskiego Zwizku Kresowian.

W wito Zmarych, przed godz. 12.00 ruszy procesja od bramy cmentarza pod pomnik, gdzie odprawione zostanie naboestwo. W programie uroczystoci jest przewidziany apel zmarych, polegych i zamordowanych mieszkacw Kresw, ktrych znane, bd ukryte miejsca pochwku s rozsiane po caym wiecie. Nastpi take zoenie urn z ziemi przywiezion z kresowych cmentarzy.

Ponadto uroczysto uwietni zmiana warty pod pomnikiem, a take wystpi chr kocielny dziaajcy przy kociele pw. Michaa Archanioa.

Organizatorzy gorco zapraszaj wiebodzinian do wzicia udziau w tym jake historycznym wydarzeniu.

wruz

Powicenie pomnika

Okolice Najblisze
Wydanie 10(115) padziernik 2006 r.

wiebodziski Zwizek Kresowian informuje, e w chwili obecnej trwa kocowy etap budowy Pomnika Nekropolii Kresowych na cmentarzu komunalnym w wiebodzinie.

Uroczyste naboestwo, poczone z powiceniem pomnika odbdzie si l listopada (Wszystkich witych). W zwizku z tym apelujemy do wszystkich mieszkacw naszego miasta i powiatu o udzia w tej uroczystoci.

Bdzie to szczeglne wydarzenie dla najbliszych osb, ktrych nazwy miejsc pochwku i strace s umieszczone na tablicach umiejscowionych na pomniku.

„Jeeli zapomn o nich, ty Boe na niebie zapomnij o mnie.”

T.D.



Pomnik nekropolii kresowych

Okolice Najblisze
Wydanie 11 (116) listopad 2006 r.

W marcu br. miny trzy lata, jak na walnym zebraniu wiebodziskiego Zwizku Kresowian, zatwierdzono decyzj o potrzebie wzniesienia pomnika upamitniajcego Kresowian polegych poza obecnymi granicami Polski. Inicjatywa ta od pocztku spotkaa si z sympati i poparciem lokalnej spoecznoci.



Swj udzia zaznaczyy te wadze miejskie i powiatowe. Tak wic dziki skadkom i hojnym dotacjom, ju w 2004 roku doprowadzono budow do stanu surowego, a 1 listopada tego roku odbya si uroczysto powicenia krzyy i wmurowania aktu erekcyjnego. Prace kontynuowano, a kolejny dzie „Wszystkich witych” by okazj do uroczystego odsonicia tablic z nazwami cmentarzy z mogiami ludzi z „Kresw", z nazwami wizie i miejsc kani, gdzie ginli nasi rodacy. Dzisiaj miao moemy powiedzie e Pomnik Nekropolii Kresowych zosta ukoczony. Fakt ten uczczono podczas tegorocznego Dnia Wszystkich witych. Mimo okropnej pogody na cmentarzu pod pomnikiem zebraa si spora grupa mieszkacw, duchownych i goci. Ceremonii powicenia pomnika dokona (w asycie proboszczw naszych parafii) pochodzcy z Kresw ks. Biskup Edward Dajczak. Wzruszajcym momentem, zwaszcza dla zgromadzonych Kresowian i ich potomkw, byo zoenie u stp postumentu urn z cmentarn ziemi m.in.: z Wilna, Lidy, Grodna, Katynia, czy spod Lenino. Z powag wysuchano Zbigniewa Szumskiego, ktry wezwa do apelu polegych i zamordowanych mieszkacw Kresw, a ktrych groby i bezimienne mogiy rozsiane s po caym wiecie, z miejsc upamitnionych na tablicach pomnika. Na zakoczenie uroczystoci, prezes ZK Ludwik Zalewski, podzikowa wszystkim ktrzy przyczynili si do realizacji projektu, a take tym, ktrzy kierowani pamici i sercem dla swoich przodkw i historii, zebrali si w tym miejscu, aby da dowd przyjcia do serca sw Jana Pawa II: „Jak dugo trwa pami o grobach, tak dugo trwa sia zwizku z ojczyzn".

L.K.

Pospacerujemy latem

Gazeta Lubuska
28 lutego 2007 r.

Ruszya przebudowa Parku gowskiego. Ju w czerwcu bdziemy mogli przej si nowymi alejkami, odpocz na stylizowanych aweczkach.


Przy parku bdzie elegancki parking. Kostk brukow ukadaj Andrzej witaa i Henryk Tobola.

 

O remoncie tej czci miasta mwio si od dawna. Dyskusj prowokowa szczeglnie fatalny wygld okolicy. Park przy cmentarzu komunalnym w rzeczywistoci przypomina mocno zaniedbany las. Spacerowa tamtdy to adna przyjemno. Plac zabaw dla dzieci jest w kiepskim stanie. Obskurne awki nie zachcaj do odpoczynku.

Prace budowlane w parku o wielkoci 2,66 ha ju ruszyy. Alejki zostay wyremontowane i nadano im nowy - przyjty w projekcie wygld. I ju wszystko wyglda lepiej. - Zostaa wybrana firma, ktra zajmie si generaln przebudow parku - informuje wiceburmistrz Krzysztof Tomalak.

Db czerwony i lipa krymska

Wiadomo, e miejsce zostanie wybudowane od nowa. Projekt przygotowa Henryk yak.
Alejki spacerowe bd szersze. Budowniczy postaraj si te, eby byy rwne. Dziki temu przejcie tdy mamy z wzkiem, nie bdzie stanowi problemu.

Zmieniona zostanie parkowa ziele. Nowoci nie omin skarpy - od strony ul. wierczewskiego zostanie ona obsadzona rolinnoci poc, gwnie irgami. Znikn stare i chore drzewa. Na ich miejscu rosn bd nowe, m.in. brzozy brodawkowe, lipa srebrzysta, db czerwony czy lipa krymska.

Magistrat zadba te o otoczenie techniczne. Alejki bd owietlone latarniami stylizowanymi na starodawne. Do tego stylu dopasowane zostan nowe aweczki i kosze na mieci.
Ku uciesze rodzicw wyremontowany bdzie obskurny dzi plac zabaw. Przybdzie w nim nowych i eleganckich oraz uytkowych sprztw. Teren zostanie ogrodzony, eby nie brudziy go psy.

Na ca inwestycj gminna kasa wyda ok. 900 tys. z. Park zostanie oddany do uytku w czerwcu.

Zdania s podzielone

Wielka przebudowa wywoaa dyskusj wrd mieszkacw. Cz jest przekonana, e ingerowanie w teren jest bardzo nieeleganckie. - Przecie tu do II wojny wiatowej by niemiecki cmentarz - mwi starszy pan, ktry przyglda si pracom w parku.

Wikszo mieszkacw nie pamita jak wygldaa nekropolia. Wiedz jednak, e tam bya. Nieznany jest te los nagrobkw z parku. Dlatego wanie grupa osb patrzy nieprzychylnie na rozpoczty remont.

Ale nie brakuje te zwolennikw przebudowy. - Od dawna mieszkamy tu przy parku, o cmentarzu wiem, ale przecie groby podobno przeniesiono - mwi pani Krystyna. Mieszkacy okolicy uwag do zmian nie maj. Ciesz si, e okolica wreszcie bdzie adnie wyglda.

Magistrat pamita o miejscu pochwku. W parku zostanie kawaek pustego terenu. - Gdyby jaka organizacja lub instytucja chciaa postawi np. pomnik, to wanie tam znajdzie si dla niego miejsce - mwi K. Tomalak. Gmina sama jednak nie zmierza stawia adnego obelisku.

Piotr Jdzura

Na razie parking

Dzie za Dniem
Wydanie 10 [273] z dnia 07 marca 2007 r.
Ruszyy prace przy odnowie Parku gowskiego

Za kilka miesicy zaniedbany zieleniec koo cmentarza zamieni si w park z prawdziwego zdarzenia.

Dzi ponad dwuhektarowy teren midzy cmentarzem a osiedlami mieszkaniowymi na akw daleki jest od ideau parku, gdzie mona ze spokojem pospacerowa czy odpocz. Zaniedbane i pozarastane alejki, zdewastowana rolinno oraz porozbijane latarnie.

To w dzie. Po zmroku miejsce spotka okolicznych pijaczkw, po ktrych zostaj nie posprztane butelki, puszki i mieci. Po takim obrazie parku pozostan niedugo wspomnienia.

W tym roku zostan zrealizowane plany rewitalizacji. Na teren parku ju weszli robotnicy, ktrzy temu miejscu maj nada nawy charakter. Obecnie kostk brukow wykadany jest parking naprzeciw cmentarza. Na obszarze parku trwaj prace porzdkowe.

Prace bd wykonywane od podstaw wedug specjalnie zamwionego projektu. Odnowa parku bdzie budet miasta kosztowa blisko 900 tysicy zotych.

W Parku gowskim wszystko bdzie nowe. Poczwszy od stylizowanych latarni, a na stylowych i eleganckich aweczkach czy koszach na mieci koczc. Spacerowe alejki stan si szersze i rwniejsze.

Nowa bdzie take ziele parkowa. Niedugo wycite zostan stare drzewa. Ich miejsce zajm nowe gatunki. Cie spacerujcym mieszkacom miasta dadz m.in. lipa krymska, db czerwony czy brzozy oraz lipy srebrzyste.

Skarpa, ktra wznosi si od ulicy wierczewskiego zostanie obsadzona rolinnoci poc.

Maluchy doczekaj si bezpiecznego placu zabaw. Nowy sprzt, jaki bdzie si tam znajdowa, zostanie odgrodzony ze wzgldu na dobro bawicych si tam dzieci.

pzw



Kresowa pami

Dzie za Dniem
Wydanie 23 [286] z dnia 13 czerwca 2007 r.
Urna z ziemi ponarsk w krypcie pod pomnikiem

W sobot 16 czerwca o godz. 17.00 na cmentarzu komunalnym nastpi zoenie w krypcie pod Pomnikiem Nekropolii Kresowych urny z ziemi z Ponar - przedmiecia Wilna, miejsca spoczynku tysicy Polakw, ktrzy suc Ojczynie ponieli tam mier mczesk w latach 1941 - 1944.

Zoenie urny odbdzie si podczas mszy w. celebrowanej przy otarzu na powiconym 1 listopada 2006 roku Pomniku Nekropolii Kresowych, wzniesionym z inicjatywy i staraniem wiebodziskiego Zwizku Kresowian.

Jak informuje Ludwik Zalewski, prezes ZK, wobec szeroko nagonionej zbrodni dokonanej przez nacjonalistw ukraiskich na okoo 100 tysicach mieszkacw wsi na caym obszarze Woynia i Podola, dziwnie jest przemilczana mczeska mier z rk litewskich nacjonalistw w samych Ponarach ponad 100 tysicy mieszkacw Wilna i Wileszczyzny, w tym kilkudziesiciu tysicy Polakw.

Najboleniejsz strat dla spoeczestwa polskiego bya mier tysicy modziey. Wielotysiczn rzesz stanowili czonkowie organizacji bojowych oraz bardzo licznych na Wileczynie organizacji patriotycznych. O tych ludziach, ich czynach i bohaterskiej mierci w Ponarach nard polski ma obowizek wiedzie i nie ma prawa o nich zapomnie.

- Powinnimy ze wzgldw politycznych, gospodarczych, kulturalnych y w poprawnej zgodzie, a nawet opartej na chrzecijaskich wartociach i przesaniach ojca witego Jana Pawa II przyjani ze wszystkimi narodami pastw ociennych - uwaaj Kresowiacy. - Jednak z pamici naszej i historii nie wolno wykreli krzywdy, jak ich wymierajce ju pokolenie wyrzdzio narodowi polskiemu.

Dodajmy, e wrd 360 umieszczonych na granitowych tablicach Pomnika nazw miejscowoci symbolizujcych kresowe cywilne i wojskowe cmentarze, jawne i ukryte miejsca strace oraz inne miejsca pochwku naszych bliskich poza obecnymi granicami Polski, Ponary s wyrnione na rwni z Katyniem, Monte Cassino, Miednoje, Lenino, Buzuukiem, Hut Pieniack, Koym i innymi miejscami braterskiej i mczeskiej mierci naszych przodkw.

Urna z ziemi ponarsk zostaa dostarczona przez Helen Pasierbsk, prezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska.

Sobotni uroczysto uwietni koncert pieni religijnych i patriotycznych w wykonaniu chru "Biay Orze" Stowarzyszenia Kresowian im. Jana Pawa II w Sulcinie.

wruz



Szkatuka pamici

Gazeta Lubuska
18 czerwca 2007 r.

W sobot ziemia dostarczona z Ponar na przedmieciach Wilna zostaa wmurowana w Pomnik Nekropolii Kresowych.

 

Ponary znajduj si na przedmieciach Wilna. W 1939 r. Armia Czerwona wybudowaa tam baz paliwow dla samolotw, ale z powodu wojny nie dokoczono kopania dow na zbiorniki. Jamy w ziemi wykorzystali Niemcy w makabryczny sposb... Pierwsi w Ponarach zginli jecy wojenni. Rozstrzelano ich ponad 7 tys. Potem rozstrzeliwano cywili. Wrd nich byli Polacy: uczniowie gimnazjw z Wilna, czonkowie Zwizku Modych Polakw, profesorowie Uniwersytetu Stefana Batorego oraz onierze. W lesie ponarskim zgino ok. 20 tys. Polakw, niemal 50. tys. ydw. Ale dokadna liczba zamordowanych nie jest znana.
Mordw dokonywa litewski Oddzia Specjalny, ktry powsta z czonkw Zwizku Strzelcw Litewskich. Dowodzi nimi Niemiec Martin Weiss.
Z chwil pierwszych niepowodze Niemcy zaczli zaciera lady bestialstwa w Ponarach. Niewolnicy musieli wykopywa ciaa rozstrzelanych, ukada je w wielkie stosy i pali. Jeden taki stos pali si ponad tydzie.

Pukownik w stanie spoczynku, uczestniczka II wojny wiatowej Nina Wolanin oglda szkatuk z ziemi z Ponar, ktr pokazuje jej Jerzy Hawran.

(fot. Ryszard Poprawski)
(fot. Ryszard Poprawski)

Na cmentarzu komunalnym mamy kolejny kawaek pamici o rodakach, ktrych prochy le za granicami kraju. Ziemia z Ponar przyjechaa do wiebodzina zamknita w srebrnej szkatuce.

Przed pomnikiem zebrali si czonkowie i sympatycy wiebodziskiego Zwizku Kresowian. Przyszli te ci, ktrych rodziny zostay na kresach, s pochowane na tamtejszych cmentarzach. - Chcemy i musimy o nich pamita - mwi Jerzy Hawran, czonek zarzdu ZK.

Szkatuka zostaa wmurowana w obelisk. - Jest w niej ziemia z Ponar, miejsca kani tysicy Polakw i nie tylko - informuje prezes ZK Ludwik Zalewski.

Ziemi dostarczya Helena Pasierbska, prezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska z Gdaska. Znalaza ona informacje o wiebodziskim obelisku, skontaktowaa si ze zwizkiem i zaproponowaa dostarczenie ziemi. - Bardzo nas to ucieszyo, taka wanie ma by rola tego pomnika - mwi prezes Zalewski.

Stawiajc pomnik kresowanie ze wiebodzina nawet nie sdzili, e bdzie o nim sycha poza miastem. - Sta si te jedynym i najwikszym takim obeliskiem w kraju - dodaje prezes Zalewski.

Pomnik Nekropolii Kresowych upamitnia wszystkie cmentarze i miejsca kani na wiecie, na ktrych spoczywaj Polacy. - Nie chodzi nam tylko o kresy, nasi rodacy le w rnych czciach wiata - mwi Zalewski.

W obelisku znajduje si ju ziemia z cmentarza w Zaleszczykach - przywiz j tu J. Hawran mieszkajcy w Lubrzy. - Teraz mam czstk moich najbliszych blisko domu - przyznaje.

J. Hawran zwraca si z prob do osb odwiedzajcych cmentarze. - Przywiecie troch ziemi z Monte Cassino czy z Katynia, trafi ona do naszego pomnika - apeluje.

Zwizek Kresowian w wiebodzinie liczy ok. 350 osb. Jest najwiksz tego typu organizacj w powiecie i jedn z wikszych w wojewdztwie. - Jest nas tutaj wielu, pamitamy i dziaamy - zapewnia prezes Zalewski.

Piotr Jdzura

Ziemia z Ponar na wiebodziskim cmentarzu

www.okolicenajblizsze.pl
19 czerwca 2007 r.

W minion sobot (16 czerwca) na wiebodziskim cmentarzu komunalnym, miaa miejsce wzruszajca uroczysto. W krypcie pod Pomnikiem Nekropolii Kresowych, zoono urn z ziemi z Ponar- przedmiecia Wilna, miejsca spoczynku tysicy Polakw, ktrzy ponieli tam mczesk mier w latach 1941-1944. Zoenie urny odbyo si podczas mszy w. celebrowanej przez proboszczw naszych parafii: ks. Benedykta Pacyg i ks. Zbigniewa Matwiejowa. W ceremonii udzia wzili czonkowie Zwizku Kresowian, Stowarzyszenia Repatriantw, AK-owcy, starzy onierze innych wojskowych formacji wraz z rodzinami, samorzdowcy. W kazaniu ks. Matwiejw przybliy zebranym fakty.

Powszechnie znane i szeroko nagonione s zbrodnie nacjonalistw ukraiskich dokonane na mieszkacach Podola i Woynia, jednak o zbrodni w samych Ponarach uparcie i wstydliwie przemilczano. Powodem by pewnie fakt, e mczesk mier ponad 100 tysicy mieszkacw Wilna i Wileszczyzny ponioso nie z rk niemieckich wrogw, lecz krajanw- litewskich nacjonalistw. Wrd pomordowanych byo kilkadziesit tysicy Polakw. Najboleniejsz strat dla spoeczestwa polskiego bya mier modych ludzi. Chopcy i dziewczta, czsto jeszcze uczniowie, wraz z innymi stanowili wielotysiczn rzesz organizacji bojowych i licznych na Wileszczynie organizacji patriotycznych. O tych ludziach, ich czynach i mczeskiej mierci w Ponarach nard polski, a zwaszcza modzie ma obowizek wiedzie i pamita. Zebrani, zwaszcza ci starsi, ze wzruszeniem suchali duchownego, wspominajc swoje niejednokrotnie gorzkie przeycia z Wileszczyzny. Wrd 360 umieszczonych na granitowych tablicach nazw miejscowoci symbolizujcych kresowe cywilne i wojskowe cmentarze, jawne i ukryte miejsca strace naszych bliskich, Ponary s wyrnione na rwni z Katyniem, Monte Casino, Miednoje, Lenino, Koym i innymi miejscami bohaterskiej i mczeskiej mierci naszych przodkw. Urn dostarczon przez Helen Pasierbsk- Prezesa Stowarzyszenia Rodzina Ponarska, zoono w krypcie obok innych urn z ziemi przesiknit polsk krwi. Uroczysto uwietni koncert pieni religijnych i patriotycznych, w wykonaniu chru „Biay Orze”, Stowarzyszenia Kresowian z Sulcina.

LK



adres tego artykuu: www.schwiebus.pl/articles.php?id=136