www.schwiebus.pl

:: Ko軼i馧 pw. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-12-02 19:26:44)


Historia ko軼io豉 pw. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski w 安iebodzinie

W roku 1517 Marcin Luter przybi na drzwiach ko軼io豉 w Wittenberdze 95 tez. Rozpocz掖 w ten spos鏏 roz豉m w Ko軼iele, kt鏎y istnieje po dzie dzisiejszy. Od roku 1520 jego nauki ogarn窸y kraje niemieckie i zyska造 szereg zwolennik闚 w ca貫j Europie. Habsburski 安iebodzin, nale膨cy administracyjnie do 奸御ka, otoczony przez ziemie brandenburskie i granicz帷y z Wielkopolsk, pocz徠kowo skutecznie opiera si reformacyjnej fali. W latach 30-tych XVI stulecia luteranizm zosta wprowadzony w Brandenburgii, co r闚nie mia這 wp造w na stosunki religijne w 闚czesnym 安iebodzinie. W roku 1541 w豉軼iciel 安iebodzina Sebastian von Knobelsdorff sprowadzi do grodu pastora ze Szcza鎍a, Martina Wechnera. Wspomniany pastor pochodzi ze 安iebodzina a studia uko鎍zy w Wittenberdze. Wi瘯szo嗆 mieszka鎍闚 安iebodzina szybko przesz豉 na luteranizm i rozpocz窸a otwart walk z katolikami. Sukces luteranizmu na tutejszych ziemiach mo積a te 陰czy z po瘸rem, kt鏎y dotkn掖 w tym czasie miasto, jak r闚nie z rygorystyczn postaw niekt鏎ych duchownych, domagaj帷ych si od swoich wiernych konkretnych czyn闚 i postaw.

Pierwsze nabo瞠雟twa luteran闚 odbywa造 si na zamku w 安iebodzinie. Kolejni pastorzy 安iebodzina: Jacob Wechner (1543-1545), Jacob Schickfuss (1545-1552) i Valentin Lecker (1552-1565), na tyle wzmocnili pozycj luteran闚, 瞠 ju w 1548 roku rozpocz瘭i przebudow ko軼io豉 katolickiego na potrzeby swojego kultu. Prastara 鈍i徠ynia, teraz jako zb鏎, zosta豉 oddana do u篡tku w roku 1555. By豉 to w闚czas niewielka budowla, posiadaj帷a stosunkowo wysok wie輳 z czterema dzwonami i pi瘯nym zegarem. Luteranie z kr鏒kimi przerwami utrzymuj ko軼i馧 w swoich r瘯ach - lata 1570-79, 1616-29 oraz 1639-51. Po wojnie 30-letniej katoliccy Habsburgowie przywr鏂ili religi rzymsko-katolick. Na luteran闚 pad cie niech璚i i pojawi造 si represje.

14 sierpnia 1686 r., na mocy uk豉d闚 sukcesyjnych, 安iebodzin dosta si pod panowanie protestanckiej Brandenburgii. Protestanci z entuzjazmem przyj瘭i ten fakt. Teraz mieli szeroki dost瘼 do w豉dzy. Mogli obejmowa g堯wne urz璠y w mie軼ie i decydowa o jego infrastrukturze. 30 czerwca 1691 r. po這穎no kamie w璕ielny pod nowy zb鏎. Ustawienie wie篡 mia這 miejsce 15 czerwca 1694 r., a po鈍i璚enie zboru im. Fryderyka 18 sierpnia 1694 r. To imi zosta這 nadane przez Luteran闚 dla wyra瞠nia rado軼i z otrzymanej wolno軼i religijnej i wdzi璚zno軼i wobec Wielkiego Elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma (1640-1688).

Rado嗆 Luteran闚 nie trwa豉 jednak d逝go. 20 grudnia 1694 r. podpisano kolejny uk豉d, na mocy kt鏎ego w styczniu 1695 r. 安iebodzin powr鏂i do 奸御ka. Cho Luteranie zostali poddani kolejnym represjom, sam zb鏎 wci捫 by centrum protestanckiej enklawy 安iebodzina. Kiedy do w豉dz w mie軼ie powr鏂ili katolicy, w roku 1701 zamkn瘭i zb鏎, a pastora 安iebodzina Piotra Liviusa zawiesili w czynno軼iach. Wybudowany po酥iesznie zb鏎 okaza si budowl nietrwa陰. 31 sierpnia 1712 r., po uderzeniu pioruna w wie輳, budowla ulega cz窷ciowemu zniszczeniu.

W roku 1740 kr鏊 pruski, ksi捫 Fryderyk Wilhelm II (+1782) rozpocz掖 wojn sukcesyjn o zaj璚ie 奸御ka. 13 marca 1741 r., nie broniony przez Austriak闚 安iebodzin, zosta zaj皻y przez pruski pu趾 Geslera. By這 to wa積e wydarzenie w historii 鈍iebodzi雟kiej enklawy, gdy miasto pozosta這 na d逝go w granicach Niemiec - a do 1945 roku. Ostateczna zmiana sytuacji politycznej 安iebodzina spowodowa豉 r闚nie istotne zmiany religijne. Protestantyzm, jako religia panuj帷a w Prusach, zepchn掖 katolik闚 skupionych wok馧 parafii 鈍. Micha豉 do roli drugorz璠nej, co trwa這 do roku 1945. Prusacy rozpocz瘭i walk z polsko軼i i katolicyzmem. Tylko protestanci mogli pe軟i funkcje publiczne: burmistrza czy radnych miejskich.

W roku 1746 rozpocz皻o budow drugiego zboru im. Fryderyka, kt鏎y oddano do u篡tku w roku 1750. Zb鏎 usytuowano w miejscu poprzedniej budowli tj. w po逝dniowo-wschodniej cz窷ci miasta, w pobli簑 tzw. baszty Floriana. Wykonano go z cegie i drewna (konstrukcja szachulcowa, tzw. pruski mur) i mia wysok wie輳. W drugiej po這wie XVIII wieku du瞠 znaczenie dla wyznawc闚 protestantyzmu mia豉 dzia豉lno嗆 pastora 安iebodzina i historyka zarazem, Samuela Gotthilfa Knispela autora kroniki miasta. Knispel zdecydowanie reprezentowa pro-pruskie stanowisko w kwestiach politycznych i kulturalnych.

Na prze這mie XVIII i XIX w. miasto znakomicie rozwija這 si pod wzgl璠em gospodarczym. Panowa wtedy duch tolerancji religijnej. Oko這 roku 1870 zburzono wie輳 zboru i dokonano drobnej przebudowy obiektu. Stan techniczny budynku uleg znacznemu pogorszeniu, co wymusza這 potrzeb gromadzenia 鈔odk闚 na budow nowego zboru.

Z pocz徠kiem lat 90-tych XIX w. mistrz murarski C. Lochel przedstawi plan trzeciego ju zboru im. Fryderyka w 安iebodzinie. Zarz康 gminy protestanckiej zwr鏂i si do konsystorza dworu brandenburskiego w Berlinie o pomoc finansow. W styczniu l898 r. wysoki ochmistrz dworu, ksi捫 von Mirbach przej掖 spraw budowy w swoje r璚e i poinformowa o planach budowy nowego zboru cesarza Wilhelma II. Cesarz przekaza na nowy zb鏎 60 000 marek i obj掖 nad nim protektorat. Planowanie i kierownictwo nad budow powierzono nadwornemu radcy budowlanemu G. L. Mochelowi z Bobernau w Meklemburgii. Na pocz徠ku wrze郾ia 1898 r., po zburzeniu starego zboru, rozpocz皻o intensywne prace budowlane. W grudniu 1898 r. uko鎍zono fundamenty, a 4 maja 1899 r. z這穎no kamie w璕ielny. W tej uroczysto軼i wzi窸o udzia wielu przedstawicieli miejscowych w豉dz i dworu brandenburskiego. Prace szybko post瘼owa造. Do ko鎍a roku 1899, pod kierownictwem architekta Hagedorna podci庵ni皻o budynek do poziomu dachu, a na pocz徠ku roku 1900 uko鎍zono dach. 11 sierpnia 1900 r. oz這cono szczyt wie篡. Zb鏎 zosta wybudowany w stylu wczesno-gotyckim, z zastosowaniem ceg造 glazurowanej. D逝go嗆 zboru z zachodu na wsch鏚 wynosi 47,5 metra, przy najwi瘯szej szeroko軼i 23,5 metra.

Uk豉d zboru jest trzynawowy, nakryty dachem g堯wnym a od g堯wnego gzymsu opadaj帷ymi dachami jednospadowymi. Od zachodu przystaje wie瘸, wysoka na 60 metr闚, kt鏎a w swych 5 kondygnacjach zawiera wej軼ia, pomieszczenia organowe i miechowe z bocznymi schodami, dzwonnic i pomieszczeniami zegarowymi. Od g鏎y wie瘸 jest zako鎍zona he軛em pokrytym miedzi. Ku wschodowi wychodzi prostok徠ne prezbiterium z przylegaj帷 od p馧nocy zakrysti. Od po逝dnia usytuowano sal konfirmant闚, wzgl璠nie sal zebra. W podziemiach ko軼io豉 umieszczono kot這wni i sk豉d w璕lowy. Wej軼ie do wn皻rza zboru poprzedza podw鎩ny portal. Pozosta貫 portale s zaopatrzone w przedsionki. Pomieszczenia zboru pokry這 sklepieniami krzy穎wymi. Sklepienia nawy g堯wnej i naw bocznych s oparte na 8 granitowych filarach. D逝go嗆 pierwszych wynosi 13,5 metra, przy odst瘼ach 11,75 metra. W zborze umieszczono empory boczne i jedn organow. Mo積a si do nich dosta z zewn徠rz przez drzwi i schody (dzi nie u篡wane). Zb鏎 posiada w nawie g堯wnej 999 miejsc siedz帷ych i na emporach 478. Razem jest 1477 miejsc siedz帷ych. Koszt budowy wyni鏀 ostatecznie 230 000 marek. Budowa zboru by豉 du篡m wydarzeniem religijnym dla 鈍iebodzi雟kich protestant闚, jak i w ca貫j Brandenburgii.

Wiele rodzin ze 安iebodzina fundowa這 poszczeg鏊ne elementy bogatego wyposa瞠nia wn皻rza. O速arz zosta sfinansowany przez protestanck gmin. Chrzcielnic ufundowali pa雟two Susmanowie i Hubciowie. Dwa okna obrazowe ufundowa Albert Skarl. Cztery kolejne okna (po strome po逝dniowej) sfinansowali dr Mglich, Hugon Blacke i Eliza Mller. Okna po stronie p馧nocnej ufundowali Paula Bottcher, Emil Margraff, Karol Jander i Willi Mller.

Zb鏎 otrzyma r闚nie wielkie organy, 42-g這sowe. S one dzie貫m nadwornego organmistrza Sauera z Frankfurtu n./Odr. Na ozdob organ闚 cesarzowa Niemiec wydatkowa豉 sum a 5 000 marek. W wzniesionym obiekcie zastosowano wiele nowoczesnych (jak na owe czasy) rozwi您a technicznych: ogrzewanie powietrzem i o鈍ietlenie gazowe (w latach 20-tyeh XX wieku zastosowano o鈍ietlenie elektryczne). W wie篡 zboru znajdowa si zegar na 8-dniowy czas biegu, a tak瞠 dzwony: dwa stare i jeden nowy. Ten ostatni zosta odlany przez ludwisarza Schillinga w Apoldzie. I tak, 11 grudnia 1900 r. odby這 si uroczyste po鈍i璚enie trzeciego ju zboru im. Fryderyka. By豉 to wielka uroczysto嗆. Przybyli na ni go軼ie z ca造ch Niemiec. Od 1900 do 1945 r., zb鏎 im. Fryderyka by znanym centrum protestanckim na ziemi 鈍iebodzi雟kiej. Do 1945 r. mia造 tu miejsce drobne przebudowy wn皻rza i otoczenia, kt鏎e jednak nie zmieni造 architektury obiektu.

31 stycznia 1945 r. 安iebodzin zaj窸y oddzia造 Armii Czerwonej. Rosjanie pozostawili po sobie troch zniszcze. A przy tym zrabowali bardziej cenne przedmioty z wyposa瞠nia ko軼io豉. W marcu 1945 roku do 安iebodzina przybyli pierwsi osadnicy i repatrianci. Pocz徠kowo opiek nad ko軼io貫m 鈍. Micha豉 i zborem Fryderyka sprawowa katolicki proboszcz ksi康z Mller. W po這wie roku 1945 przyby tu - wraz z repatriantami - ksi康z Piotr Janik, pochodz帷y z Brze瘸n. 30 czerwca 1945 r. ksi康z Mller opu軼i 安iebodzin, a ksi康z Piotr Janik obj掖 dwa ko軼io造 miejskie, 7 wiejskich i 3 kaplice na terenie miasta. W dniu 23 wrze郾ia 1945 r. ksi康z Piotr Janik otrzyma nominacj na proboszcza parafii w 安iebodzinie. W latach 1945-1981 poprotestancki zb鏎 nale瘸 do parafii p.w. 安. Micha豉 Archanio豉 w 安iebodzinie i by traktowany jako tzw. ko軼i馧 szkolny. W dniu 29 czerwca 1981 roku, dekretem Kurii Biskupiej w Gorzowie Wielkopolskim, podpisanym przez ks. Bpa Wilhelma Plut ( ) dokonano podzia逝 parafii 安. Micha豉 i utworzono now p.w. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski. Pierwszym proboszczem nowej parafii zosta ks. Sylwester Zawadzki. W latach 1981-1985 staraniem Gospodarza wybudowano Dom Parafialny o powierzchni 1800 m2 i nadano mu tytu Jana Paw豉 II. Mia這 to miejsce w 1987 r. W latach 1981-2000 w parafii pracowali nast瘼uj帷y Ksi篹a wikariusze: ks. Jan Najkowski, ks. Roman Wr鏏el, ks. Ryszard Przew這cki, ks. Krzysztof Skokowski, ks. Edward Urba雟ki, ks. Marek Orpel, ks. Tadeusz Ba豉mut, ks. Przemys豉w Kaminiarz, ks. Miros豉w Mazgu豉, ks. Jan 砰ch, ks. Piotr 真berek, ks. Andrzej Cie郵ak, ks. J霩ef Bia豉sik, ks. Ireneusz ㄆczak, ks. Tadeusz Wielgolaski, ks. Janusz Drgas, ks. S豉womir Kupiec, ks. Krzysztof Maksymowicz, ks. Mariusz Piekoszewski, ks. Roman Malinowski, ks. Dariusz Smierzchalski-Wachocz. Od roku 1987 do roku 1993 w parafii pracowa造 siostry zakonne Mi這sierdzia 安i皻ej Rodziny - Boromeuszki z Trzebnicy: S. Felicja, S. Samuela, S. Beniamina. l wrze郾ia 1999 r. dekretem erekcyjnym Kurii Biskupiej w Zielonej G鏎ze, dokonano nowego podzia逝 administracyjnego parafii 鈍iebodzi雟kich. Obecnie 安iebodzin posiada trzy parafie, na czele kt鏎ych stoj: ks. kanonik Benedykt Pacyga (dziekan dekanatu 鈍iebodzi雟kiego) - parafia p.w. 安. Micha豉 Archanio豉, ks. kanonik Sylwester Zawadzki - parafia p.w. Mi這sierdzia Bo瞠go oraz ks. Zbigniew Matwiej闚 (wicedziekan miejscowego dekanatu) - parafia p.w. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski. Ks. Zbigniew Matwiej闚 obj掖 funkcj proboszcza 24 sierpnia 1999 r. i jest drugim proboszczem w historii parafii utworzonej w latach 80-tych minionego stulecia i ko軼io豉, kt鏎y przed laty by s豉w miejscowych braci luteran. Obecny Proboszcz, podobnie jak jego poprzednik, wnosi w 篡cie parafii i ca貫go miasta sw nadziej i wiar w lepsze jutro, a tak瞠 mi這嗆, prawd i sprawiedliwo嗆, od kt鏎ych zale瞠 b璠zie przysz這嗆 nast瘼nych pokole.





Jubileusz 鈍iebodzi雟kiego zabytku



安iebodzi雟ka Gazeta Powiatowa
Wydanie Nr 09[105] 2000

W鈔鏚 zabytkowych budowli 安iebodzina osobn pozycj zajmuje ko軼i馧 Matki Bo瞠j Kr鏊owej Polski. Sylwetka 鈍i徠yni od stu lat na trwa貫 wpisa豉 si w krajobraz miasta. Usytuowany w s御iedztwie parku, stoi na miejscu dw鏂h wcze郾iejszych zbor闚 protestanckich. Pierwszy z nich zbudowano w 1694 r. i niespe軟a 50 lat p騧niej rozebrano. Drugi ko軼i馧 鈍iebodzi雟cy ewangelicy wznie郵i w latach 1746 - 1750. R闚nie ta budowla z muru pruskiego okaza豉 si nietrwa豉. W ko鎍u XIX w. podj皻o decyzj o wybudowaniu nowego ko軼io豉 murowanego z ceg造. Miejscowa gmina ewangelicka uzyska豉 na ten cel znacz帷e wsparcie finansowe od cesarza. Wilhelma. Pierwsze prace budowlane rozpocz皻o w 1898 r. wg projektu G. L.

Mockela. Architekt pos逝篡 si stylem neogotyckim, nawi您uj帷 cz窷ciowo do wczesnogotyckich budowli niemieckich.

Powsta okaza造 ko軼i馧 trzynawowy, z emporami w nawach bocznych, ca這嗆 nakryto sklepieniem krzy穎wo-瞠browym. Od strony zachodniej monumentalno軼i dodaje wie瘸 wys. 60 m. We wn皻rzu z pierwotnego wyposa瞠nia zachowane s dzi ju unikalne witra瞠. Na kwaterach w prezbiterium przedstawiono Narodziny Chrystusa oraz Zmartwychwstanie - ufundowane przez 闚czesne w豉dze miasta, st康 umieszczony na nich herb 安iebodzina. W nawach bocznych ca這軼i dope軟iaj czterej ewangeli軼i.

Przetrwa造 r闚nie i nadal s逝膨 oryginalne 42-g這sowe organy - dzie這 mistrza Sauera z Frankfurtu n. Odr Ko軼i馧 starannie zaprojektowano, nadaj帷 wn皻rzu i stronie zewn皻rznej sp鎩ny stylowo charakter. Elementy wyposa瞠nia r闚nie nawi您ywa造 do form neogotyckich: organy oraz nieistniej帷e ju o速arz i ambona.

Prace budowlane zako鎍zono w ko鎍u 1900 r. Do 1945 r. budynek s逝篡 jako zb鏎 protestancki. Po wojnie za zosta przystosowany do potrzeb przyby貫j tu polskiej ludno軼i katolickiej. Funkcjonowa najpierw jako ko軼i馧 pomocniczy, a po generalnym remoncie w latach 80-tych, ustanowiono tu now parafi p.w. Matki Bo瞠j Kr鏊owej Polski.

W tym roku 鈍i徠ynia obchodzi 100-lecie istnienia. Jest jednym z tych miejsc gdzie w spos鏏 szczeg鏊ny splata si historia. Sp鎩no嗆 estetyczna i stylowa s warto軼i tej budowli, b璠帷ej 鈍iadectwem swojej epoki - reprezentuje jeden z najpopularniejszych styl闚 architektonicznych ko軼io堯w XIX w. Stuletnia perspektywa czasowa nakazuje nam z szacunkiem podchodzi do tego zabytku, ochrania go i zachowywa dla przysz造ch pokole.

Danuta Miliszewska




100-lecie ko軼io豉 pw. N.M.P. Kr鏊owej Polski w 安iebodzinie



安iebodzi雟ka Gazeta Powiatowa
Wydanie Nr 06[114] 2001

Na barki ksi璠za Zbigniewa Matwiej闚a, proboszcza od dw鏂h lat parafii pw. NMP Kr鏊owej Polski spad造 obchody 100-lecia ko軼io豉, pierwotnie nosz帷ego imi Fryderyka (zb鏎 Fryderyka) i b璠帷ego od r. 1901 do r. 1945 鈍i徠yni protestanck (by to ju trzeci zb鏎).

Dzieje tego ko軼io豉 s r闚nie burzliwe, co dzieje samej enklawy 鈍iebodzi雟kiej (zainteresowanych odsy豉my do broszurki wydanej z okazji 100-lecia ko軼io豉, kt鏎 mo積a naby w ko軼iele lub w budynku parafii w Parku Chopina).

Ksi康z Zbigniew Matwiej闚 jest bardzo dobrym gospodarzem, co wida cho熲y po pi瘯nie odremontowanej plebanii i super wyposa穎nej kot這wni gazowej - ale gdyby nie Jego parafianie i w og鏊e kr庵 ludzi dobrej woli, otaczaj帷ych Go i pomagaj帷ych w przygotowaniach do obchod闚 - ci篹ar by豚y nie do ud德igni璚ia.

Ksi康z Zbigniew wi璚, na 豉mach "Gazety Powiatowej" dzi瘯uje: firmie "Okno" Romana Gwizda, PPU "Lech" Pana Pietrasika, "Skiold Pasz" w Radoszynie - Braciom W.S. Zawadzkim, WBK w 安iebodzinie, BG w 安iebodzinie, PKO BP SA w 安iebodzinie, Kancelarii "Leg Artis" Jaros豉wa Dziewy i Eugeniusza ㄊszczyka, firmie "Per-fekt" - Piekut i Partnerzy s.c., PZU, "Warta" w 安iebodzinie, PPHU "Okland" w 安iebodzinie, Agencji Ochrony "Care Trans" w 安iebodzinie.

WSZYSTKIM - B鏬 zap豉.

Osobne, serdeczne podzi瘯owania ksi康z proboszcz Matwiej闚 pragnie z這篡 pracownikom Domu Kultury, a zw豉szcza dyrektorowi - Panu Zbigniewowi Szumi雟kiemu, Pani Danusi So-boci雟kiej i Pani Beatce Mechow-skiej (wschodz帷ej gwie寮zie w spikerowaniu). kt鏎zy z takim sercem i zaanga穎waniem pomagali we wszelkich sprawach organizacyjnych, 陰cznie z nag這郾ieniem.

Plan obchod闚 100-lecia Ko軼io豉 pw. NMP Kr鏊owej Polski w 安iebodzinie

 

28.04.2001 (Sobota)
16.00 Otwarcie wystawy - Historia ko軼io豉
16.45 Wyk豉d - Przesz這嗆 i tera幡iejszo嗆 ko軼io豉 pw. NMP Kr鏊owej Polski - mgr Tomasz Mo瞠jko
18.00 Msza 鈍.
29.04.2001 (Niedziela)
12.00 Uroczysta Suma inauguruj帷a obchody jubileuszu - po Mszy 鈍. - koncert
17.00 Nabo瞠雟two Ekumeniczne
30.04.2001 (Poniedzia貫k)
09.00 Msza 鈍. z kazaniem okoliczno軼iowym
18.00 Msza 鈍. z kazaniem okoliczno軼iowym. Po Mszy 鈍. - Koncert organowy
01.05.2001 (Wtorek)
09.00 Msza 鈍. z udzia貫m ksi篹y pracuj帷ych w Parafii w latach 1981-2000
14.00 Festyn Parafialny
17.30 Nabo瞠雟two Majowe
21.00 Apel Jasnog鏎ski
02.05.2001 (字oda)
09.00 Msza 鈍. z kazaniem okoliczno軼iowym. Po Mszy 鈍. - Koncert organowy
18.00 Msza 鈍. z kazaniem okoliczno軼iowym
19.00 Adoracja Naj鈍i皻szego Sakramentu
21.00 Apel Jasnog鏎ski
03.05.2001 (Czwartek)
12.00 Uroczysta Suma Odpustowa. Po Mszy 鈍. - Uroczysto嗆 Patriotyczna przed pomnikiem Niepodleg這軼i
17.00 Nabo瞠雟two Majowe i Procesja Eucharystyczna z racji Odpustu
21.00 Apel Jasnog鏎ski

 

Bo瞠na Sieciechowicz




Remontuj dach



Dzie za Dniem
Wydanie Nr 27[190] z dnia 13 lipca 2005 r.

Konieczny objazd ulicy Parkowej. Remontuj dach.

Zamkni皻a na kilka dni ulica Parkowa wymaga豉 cierpliwo軼i ze strony kierowc闚, zmuszaj帷 ich do objazdu przez ulic G這gowsk. Szczeg鏊n trudno嗆 sprawia這 to jad帷ym w kierunku LORO oraz kieruj帷ym si do wyjazdu z miasta przez ulic M造雟k. Trudno嗆 nastr璚za fakt, 瞠 niemal wszystkie ulice wok馧 s jednokierunkowe. Wi瘯szo嗆 zmotoryzowanych przyj窸a jednak t niedogodno嗆 ze zrozumieniem. Ruch pieszych odbywa si normalnie, nie nastr璚zaj帷 wi瘯szych problem闚. Uwagi dotyczy造 braku znak闚 informuj帷ych wcze郾iej o obje寮zie. Cz窷 kieruj帷ych musia豉 zawraca w stron ul. Kili雟kiego, by dosta si na ul. G這gowsk. Wyja郾ijmy, 瞠 ul. Parkow zamkni皻o ze wzgl璠u na konieczno嗆 przeprowadzenia prac renowacyjnych na dachu Ko軼io豉 Matki Bo瞠j Kr鏊owej Polski.

aj




Parkowa zablokowana. Fryderyk w remoncie



www.swiebodzin.com.pl
24 lipca 2005 r.

Od 1900 do 1945 r., zb鏎 im. Fryderyka by znanym centrum protestanckim na ziemi 鈍iebodzi雟kiej. Do 1945 r. mia造 tu miejsce drobne przebudowy wn皻rza i otoczenia, kt鏎e jednak nie zmieni造 architektury obiektu. Od kilkunastu ju dni trwa remont dachu. Zmieni si nie tylko jego jako嗆, ale r闚nie i kolor. Z tego wzgl璠u utrudnienia w przeje盥zie przez centrum miasta potrwaj najprawdopodobniej do ko鎍a tego tygodnia.

Po 105 latach od wybudowania obiektu przez niemieckiego architekta Hagedorna, dzi ko軼i馧 pw. Naj鈍ietszej Marii Panny Kr鏊owej Polski stoi w obliczu kapitalnego remontu... dachu.

Z kart historii

Zb鏎 zosta wybudowany w stylu wczesno-gotyckim, z zastosowaniem ceg造 glazurowanej. D逝go嗆 zboru z zachodu na wsch鏚 wynosi 47,5 metra, przy najwi瘯szej szeroko軼i 23,5 metra. Uk豉d zboru jest trzynawowy, nakryty dachem g堯wnym a od g堯wnego gzymsu opadaj帷ymi dachami jednospadowymi. Od zachodu przystaje wie瘸, wysoka na 60 metr闚, kt鏎a w swych 5 kondygnacjach zawiera wej軼ia, pomieszczenia organowe i miechowe z bocznymi schodami, dzwonnic i pomieszczeniami zegarowymi. Od g鏎y wie瘸 jest zako鎍zona he軛em pokrytym miedzi. Ku wschodowi wychodzi prostok徠ne prezbiterium z przylegaj帷 od p馧nocy zakrysti. Od po逝dnia usytuowano sal konfirmant闚, wzgl璠nie sal zebra. W podziemiach ko軼io豉 umieszczono kot這wni i sk豉d w璕lowy. Wej軼ie do wn皻rza zboru poprzedza podw鎩ny portal. Pozosta貫 portale s zaopatrzone w przedsionki. Pomieszczenia zboru pokry這 sklepieniami krzy穎wymi. Sklepienia nawy g堯wnej i naw bocznych s oparte na 8 granitowych filarach. D逝go嗆 pierwszych wynosi 13,5 metra, przy odst瘼ach 11,75 metra. W zborze umieszczono empory boczne i jedn organow. Mo積a si do nich dosta z zewn徠rz przez drzwi i schody (dzi nie u篡wane). Zb鏎 posiada w nawie g堯wnej 999 miejsc siedz帷ych i na emporach 478. Razem jest 1477 miejsc siedz帷ych. Koszt budowy wyni鏀 ostatecznie 230 000 marek. Budowa zboru by豉 du篡m wydarzeniem religijnym dla 鈍iebodzi雟kich protestant闚, jak i w ca貫j Brandenburgii. Wiele rodzin ze 安iebodzina fundowa這 poszczeg鏊ne elementy bogatego wyposa瞠nia wn皻rza. O速arz zosta sfinansowany przez protestanck gmin. Chrzcielnic ufundowali pa雟two Susmanowie i Hubciowie. Dwa okna obrazowe ufundowa Albert Skarl. Cztery kolejne okna (po strome po逝dniowej) sfinansowali dr Mglich, Hugon Blacke i Eliza Mller. Okna po stronie p馧nocnej ufundowali Paula Bottcher, Emil Margraff, Karol Jander i Willi Mller. Zb鏎 otrzyma r闚nie wielkie organy, 42-g這sowe. S one dzie貫m nadwornego organmistrza Sauera z Frankfurtu n./Odr. Na ozdob organ闚 cesarzowa Niemiec wydatkowa豉 sum a 5 000 marek. W wzniesionym obiekcie zastosowano wiele nowoczesnych (jak na owe czasy) rozwi您a technicznych: ogrzewanie powietrzem i o鈍ietlenie gazowe (w latach 20-tyeh XX wieku zastosowano o鈍ietlenie elektryczne). W wie篡 zboru znajdowa si zegar na 8-dniowy czas biegu, a tak瞠 dzwony: dwa stare i jeden nowy. Ten ostatni zosta odlany przez ludwisarza Schillinga w Apoldzie. I tak, 11. grudnia 1900 r. odby這 si uroczyste po鈍i璚enie trzeciego ju zboru im. Fryderyka. By豉 to wielka uroczysto嗆. Przybyli na ni go軼ie z ca造ch Niemiec. Od 1900 do 1945 r., zb鏎 im. Fryderyka by znanym centrum protestanckim na ziemi 鈍iebodzi雟kiej. Do 1945 r. mia造 tu miejsce drobne przebudowy wn皻rza i otoczenia, kt鏎e jednak nie zmieni造 architektury obiektu.

Jak to by這

31. stycznia 1945 r. 安iebodzin zaj窸y oddzia造 Armii Czerwonej. Rosjanie pozostawili po sobie troch zniszcze. A przy tym zrabowali bardziej cenne przedmioty z wyposa瞠nia ko軼io豉. W marcu 1945 roku do 安iebodzina przybyli pierwsi osadnicy i repatrianci. Pocz徠kowo opiek nad ko軼io貫m 鈍. Micha豉 i zborem Fryderyka sprawowa katolicki proboszcz ksi康z Mller. W po這wie roku 1945 przyby tu - wraz z repatriantami - ksi康z Piotr Janik, pochodz帷y z Brze瘸n. 30. czerwca 1945 r. ksi康z Mller opu軼i 安iebodzin, a ksi康z Piotr Janik obj掖 dwa ko軼io造 miejskie, 7 wiejskich i 3 kaplice na terenie miasta. W dniu 23. wrze郾ia 1945 r. ksi康z Piotr Janik otrzyma nominacj na proboszcza parafii w 安iebodzinie. W latach 1945-1981 poprotestancki zb鏎 nale瘸 do parafii p.w. 安. Micha豉 Archanio豉 w 安iebodzinie i by traktowany jako tzw. ko軼i馧 szkolny. W dniu 29. czerwca 1981 roku, dekretem Kurii Biskupiej w Gorzowie Wielkopolskim, podpisanym przez ks. Bpa Wilhelma Plut ( ) dokonano podzia逝 parafii 安. Micha豉 i utworzono now p.w. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski. Pierwszym proboszczem nowej parafii zosta ks. Sylwester Zawadzki. W latach 1981-1985 staraniem Gospodarza wybudowano Dom Parafialny o powierzchni 1800 m2 i nadano mu tytu Jana Paw豉 II. Mia這 to miejsce w 1987 r. W latach 1981-2000 w parafii pracowali nast瘼uj帷y Ksi篹a wikariusze: ks. Jan Najkowski, ks. Roman Wr鏏el, ks. Ryszard Przew這cki, ks. Krzysztof Skokowski, ks. Edward Urba雟ki, ks. Marek Orpel, ks. Tadeusz Ba豉mut, ks. Przemys豉w Kaminiarz, ks. Miros豉w Mazgu豉, ks. Jan 砰ch, ks. Piotr 真berek, ks. Andrzej Cie郵ak, ks. J霩ef Bia豉sik, ks. Ireneusz ㄆczak, ks. Tadeusz Wielgolaski, ks. Janusz Drgas, ks. S豉womir Kupiec, ks. Krzysztof Maksymowicz, ks. Mariusz Piekoszewski, ks. Roman Malinowski, ks. Dariusz Smierzchalski-Wachocz. Od roku 1987 do roku 1993 w parafii pracowa造 siostry zakonne Mi這sierdzia 安i皻ej Rodziny - Boromeuszki z Trzebnicy: S. Felicja, S. Samuela, S. Beniamina. l. wrze郾ia 1999 r. dekretem erekcyjnym Kurii Biskupiej w Zielonej G鏎ze, dokonano nowego podzia逝 administracyjnego parafii 鈍iebodzi雟kich. Obecnie 安iebodzin posiada trzy parafie, na czele kt鏎ych stoj: ks. kanonik Benedykt Pacyga (dziekan dekanatu 鈍iebodzi雟kiego) - parafia p.w. 安. Micha豉 Archanio豉, ks. kanonik Sylwester Zawadzki - parafia p.w. Mi這sierdzia Bo瞠go oraz ks. Zbigniew Matwiej闚 (wicedziekan miejscowego dekanatu) - parafia p.w. Naj鈍i皻szej Marii Panny Kr鏊owej Polski. Ks. Zbigniew Matwiej闚 obj掖 funkcj proboszcza 24. sierpnia 1999 r. i jest drugim proboszczem w historii parafii utworzonej w latach 80-tych minionego stulecia i ko軼io豉, kt鏎y przed laty by s豉w miejscowych braci luteran. Obecny Proboszcz, podobnie jak jego poprzednik, wnosi w 篡cie parafii i ca貫go miasta sw nadziej i wiar w lepsze jutro, a tak瞠 mi這嗆, prawd i sprawiedliwo嗆, od kt鏎ych zale瞠 b璠zie przysz這嗆 nast瘼nych pokole.

Tu i teraz

Od kilkunastu dni kosci馧 pw. NMPKP przechodzi staranny remont dachu. Renowacja wymaga豉 zamkni璚ia cz窷ci ulicy Parkowej, poprzez kt鏎 odbywa sie ruch ko這wy w kierunku Placu Browarnianego i dalej do Zamkowej. Teraz wielu kierowc闚 wygl康a na zdezorientowanych, bo do niedawna ulica jedno- zmieni豉 si na dwukierunkow, a przynajmniej od i do pewnego miejsca.


Strona po逝dniowa - prace ostatecznie zako鎍zone

Prace na dachu 鈍iebodz雟kiego ko軼io豉 odbywaj si ju od kilkunastu miesi璚y. Wcze郾iej remontowano po逝dniow stron, obecnie pracownicy zajmuj si stron p馧nocn.


Strona p馧nocna - prace w toku

Teraz wszystko wskazuje na to, 瞠 kolejny remont dachu zgodnie z przyj皻ym harmonogramem prac b璠zie mia miejsce dopiero w 2105 roku. No c騜, wi瘯oszo嗆 z nas tych chwil z pewno軼i ju nie doczeka.

Tomasz Doma雟ki



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=130