www.schwiebus.pl

:: 安iebodzin 1945. Materialne warunki 篡cia ludno軼i II
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-10-25 23:29:54)

Okolice Najbli窺ze
Wydanie Nr 10 [104] pa寮ziernik 2005

安iebodzin 1945 - Materialne warunki 篡cia ludno軼i II

Wyst瘼uj帷e braki w handlu i us逝gach powodowa造 nadmierny wzrost cen i powstanie czarnego rynku. W celu zapobiegania rozwojowi tych niebezpiecznych dla 篡cia gospodarczego tendencji 21 czerwca 1945 roku powsta Zwi您ek Zawodowy Kupc闚 i Rzemie郵nik闚. W Ratuszu zebra這 si 60 przedstawicieli r騜nych cech闚. W wyniku g這sowania w zarz康zie zwi您ku zasiedli Bogdan Szyd這wski - prezes, Edward Wojciechowski - wiceprezes i Pawe Babs - sekretarz. Dom zwi您kowy mie軼i si przy ul. Studenckiej 4 (obecnie PUP).

Jak ju wspomniano pierwsz plac闚k na u篡tek publiczny, a raczej wojskowy, by豉 czynna od 6 marca stacja kolejowa obs逝giwana przez 20 polskich pracownik闚 PKP. Drug plac闚k by uruchomiony 5 kwietnia Urz康 Obwodowy Poczty i Telegrafu, zorganizowany przez Zygmunta Sobczaka. Kierownikiem by W豉dys豉w Piszcza豉, kt鏎y z grup 10 pracownik闚 zosta przys豉ny z Poznania. Cz窷 tej grupy rozdzieli豉 si i wyjecha豉 do Sul璚ina, Rzepina i O郾a Lubuskiego, aby tam tworzy polsk poczt. 安iebodzi雟ka poczta rozwija豉 si szybko. Ju 13 kwietnia uruchomiono 20 numerow central telefoniczn, od 22 maja mi璠zy Poznaniem a 安iebodzinem kursowa furgon pocztowy, 13 czerwca uzyskano po陰czenie mi璠zymiastowe ze Zb御zynkiem, a l grudnia po陰czono Starostwo z Zarz康ami Gmin. Pewn pomoc w uruchomieniu poczty wykaza豉 si komenda wojenna, kt鏎a przekaza豉 115 b瑿n闚 kabla telefonicznego (l b瑿en -150 m).

Jednym z najwa積iejszych zada Wydzia逝 Przemys這wego przy Starostwie by這 uruchomienie elektrowni. Wiele tutaj zale瘸這 od postawy komendantury, kt鏎a zarz康za豉 jedyn w mie軼ie elektrowni fabryczn przy ul. Jeziorowej. Pr鏏y przeprowadzenia linii przemys這wych z Gorzowa i Frankfurtu nie powiod造 si, gdy przewody elektryczne by造 zniszczone. Brakowa這 pieni璠zy, materia堯w i ludzi do ich naprawy. Mimo udost瘼nienia elektrowni, Polakom nie uda這 si jej uruchomi, gdy jej zniszczenie wynosi這 81,6%.

Elektryczno嗆 by豉 niezb璠na te do utrzymania odpowiednich warunk闚 sanitarnych w mie軼ie. Do ko鎍a maja w powiecie zanotowano prawie 200 przypadk闚 tyfusu. Ponadto w mie軼ie ros豉 liczba mieszka鎍闚 i zatrzymanych w getcie. Brak nieska穎nych 廝鏚e wody powodowa inn chorob -dyzenteri. Gro嬌a wybuchu epidemii wymusi豉 konieczno嗆 jak najszybszego uruchomienia stacji pomp wodnych przy ul. Wodoci庵owej. Obiekt by administrowany przez komend wojenn. W dniu 21 lipca w豉dze radzieckie udost瘼ni造 ZM stacj pomp. Natychmiast utworzono Miejskie Zak豉dy Wodoci庵owe, kt鏎ych kierownikiem zosta in. Walenty Durlak. Stacj kierowa J霩ef Tomaszewski. Miasto zaopatrywano w wod z 4 studni artezyjskich. By豉 ona nie filtrowana, bowiem filtr闚 nie mo積a by這 uruchomi z powodu braku pr康u. Oficjalne przej璚ie wodoci庵闚 od komendantury nast徙i這 4 sierpnia. Mimo to, a do 8 grudnia w stacji przebywa tzw. kierownik wojskowy.

Z problemem elektryczno軼i uporano si w pa寮zierniku. Miasto zosta這 w陰czone do zielonog鏎skiej stacji sieci energetycznej. Utworzono te Zjednoczenie Energetyczne.

Z innych instytucji publicznych funkcjonuj帷ych w 1945 roku mo積a wymieni Wydzia Stanu Cywilnego i Meldunkowy. Powsta on ju 29 marca. Jego kierownikiem by F. Peterek. Jednak 30 kwietnia nazw zmieniono na Urz康 Stanu Cywilnego. Jego szefem by J. Karwi雟ki, a zast瘼c od 14 sierpnia Zenon Godziejewski. Urz康 prowadzi! 鈍ieck rejestracj od chwili za這瞠nia. Pierwszy akt zgonu wydano 30 kwietnia, pierwszy akt urodzenia 5 wrze郾ia, a akt ma鹵e雟ki 23 czerwca. Og馧em w 1945 roku zarejestrowano 119 urodze, 224 zgony, 96 ma鹵e雟tw i 131 zapowiedzi.

 

Milicja przed komend 22 lipca 1947 r.
Milicja przed komend 22 lipca 1947 r.

Zgodnie z zaleceniem Ministerstwa Skarbu l pa寮ziernika zielonog鏎ski oddzia Zak豉du Ubezpiecze Wzajemnych w Poznaniu utworzyli inspektorat powiatowy w 安iebodzinie, kt鏎ym kierowa J. Rozmiarka. Natomiast 7 pa寮ziernika z upowa積ienia oddzia逝 wojew鏚zkiego Komunalnej Kasy Oszcz璠no軼i w Poznaniu starosta R. Tylkowski zorganizowa plac闚k powiatow KKO w 安iebodzinie, kt鏎 zarz康za Karol Sobek.

W mie軼ie funkcjonowa豉 r闚nie Powiatowa Delegatura Tymczasowego Zarz康u Pa雟twowego. W ci庵u roku nazw tego urz璠u zmieniono na Obwodowy Urz康 Likwidacyjny (UL). Podlega on Departamentowi Likwidacyjnemu przy Ministerstwie Ziem Odzyskanych. Zadaniem tej instytucji by zarz康 i sprawowanie opieki nad opuszczonym mieniem niemieckim i kontrola nad terenowymi oddzia豉mi UL. Funkcj kierownika UL w 安iebodzinie sprawowa W豉dys豉w Grzyb - sanacyjny oficer, przed wojn szef kancelarii prezydenta Mo軼ickiego.

O ile rzemios這, handel, us逝gi i ma這 wa積e zak豉dy przemys這we zarz康zane by造 przez administracj polsk, o tyle obiekty przemyski kluczowego w mie軼ie pozostawa造 w r瘯ach radzieckiej w豉dzy wojskowej. W miar up造wu czasu komendy wojenne zacz窸y udost瘼nia niekt鏎e obiekty np. gospodarki komunalnej. Opr鏂z tego zachowa造 si akty z przekazania niekt鏎ych obiekt闚. W tej „uroczysto軼i" zawsze brali udzia in. M Bia造, starszy lejtnant Barchwic i sier瘸nt Kisielew. Dodatkowo 29 wrze郾ia przedstawiciel komendantury N. Sapun przekaza przedstawicielowi Starostwa Kam雟kiemu du膨 liczb sprz皻u rolniczego 149p逝g闚, 143 brony, 85 maszyn do kopania ziemniak闚, 64 m這carki, 55 maszyn do czyszczenia zbo瘸.

Spo鈔鏚 przekazanych obiekt闚 w 1945 r. uruchomiono 4. M.in. fabryk gumy i zak豉d elektrotechniczny „Siemens". Przy czym zmieniono im profil produkcji. Fabryka gumy od czasu przekazania podlega豉 Powiatowej Delegaturze Tymczasowego Zarz康u Pa雟twowego. Trwa這 to do 14 grudnia kiedy kierownik DPTZP W. Grzyb przekaza budynki fabryczne dla Zjednoczenia Przemys逝 Drzewnego na Okr璕 Zachodni w Poznaniu. Jego reprezentantem by Roman ζpi雟ki. Fabryka by豉 bardzo mocno zniszczona dlatego postanowiono, 瞠 powstanie Fabryka Mebli Stylowych. Jej organizacj zaj窸a si 8 osobowa grupa z Ko軼ia雟kiej Fabryki Mebli. Dyrektorem FMS by R ζpi雟ki. Do ko鎍a roku zorganizowano komplet mebli biurowych, r騜nego rodzaju narz璠zi stolarskich, a nawet 2 karoserie samochodowe i kilka wrak闚 traktor闚. W lutym 1946 r. odby這 si otwarcie Pa雟twowej Fabryki Mebli Stylowych. W tym czasie fabryka zatrudnia豉 20 ludzi. Zak豉d boryka si z wieloma trudno軼iami, dlatego po rozmowach w komendzie wojennej otrzymano tarcic, klej stolarski i r騜ne narz璠zia.

 

Ratusz
Ratusz

W zak豉dzie "Siemens" utworzono w lipcu Powiatow Powszechn Sp馧dzielni Spo篡wc闚. Jej za這篡cielem byli Eugeniusz Ka豉wro, Franciszek S豉wi雟ki, Mieczys豉w Siemak i Rudolf Krzy. Sp馧dzielnia mia豉 zwi瘯szy potencja gospodarczy miasta: 鈍iadczy豉 us逝gi przemys這we, zapewnia豉 miejsca pracy, zaopatrywa豉 ludno嗆 w 篡wno嗆, opa i 鈔odki czysto軼i. Wkr鏒ce powsta造 inne sp馧dzielnie m. in. l pa寮ziernika Nauczycielska Sp馧dzielnia Spo篡wc闚 „Przysz這嗆" oraz Zwi您ek Samopomocy Ch這pskiej.

Opiek socjaln i zdrowotn sprawowa Referat Zdrowia, Miejska Opieka Spo貫czna, Opieka Spo貫czna, Lekarz Weterynaryjny oraz PCK. Ju w pierwszych dniach zabezpieczono 鈔odki lecznicze i sprz皻 lekarski, kt鏎y przej窸y 2 szpitale miejskie przy ul. M造雟kiej i ㄠki Zamkowe. Ponadto miasto oczyszczono z trup闚 i padliny, co i tak nie uchroni這 ludzi przed przypadkami tyfusu i dyzenterii. Aby zapobiec epidemii pe軟omocnik oddzia逝 PCK mgr Piaskowski, kt鏎y rozpocz掖 prac 4 maja, w porozumieniu z lekarzem powiatowym zacz掖 szczepienia antytyfusowe.

Miejska Opieka Spo貫czna funkcjonowa豉 od 9 maja. Jej zadaniem by這 niesienie wszelkiej pomocy potrzebuj帷ym: udzielano pomocy lekarskiej, pochowano 163 osoby, zarejestrowano osoby poszkodowane prze wojn, kt鏎ym wyp豉cono odszkodowanie, zarejestrowano sieroty, kt鏎e umieszczono w sieroci鎍u lub rodzinach zast瘼czych, wyp豉cono zasi趾i rodzinom wojskowym, rodzinom repatriant闚, osobom ubogim na leczenie oraz by造m wi篥niom obozu koncentracyjnego. Op豉cono w PCK leczenie chorych. Ubocznym zaj璚iem MOS by這 odszukiwanie grob闚 wojennych na terenie miasta i opieka nad cmentarzem.

 

Waldemar Wachowski
Fotografie ze zbior闚 Muzeum Regionalnego w 安iebodzinie.



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=108