www.schwiebus.pl

:: Ulice wczoraj i dzi
Artyku dodany przez: schwiebu (2005-03-26 16:44:20)


Ulice wczoraj i dzi
Nazwy 鈍iebodzi雟kich ulic
Ulica - Dra磧iwy temat
Chc zmienia nazwy ulic
Witos za Chrobrego
Szperanie w archiwach
Emocje przy rondach
Czas zmian ju by
Ho責 dla papie瘸
Nic nie robi, tylko zmienia
Ulice bandyt闚
"Nowy" Plac, nowe ulice
Bohaterowie naszych ulic
Zmieni tabliczki
Rondo Solidarno軼i
Ulice do poprawki
Kreatywni inaczej

Ulice wczoraj i dzi






Z ca陰 pewno軼i pomoce naukowe nie przeszkodz w zobywaniu informacji o nazwach ulic przedwojennego Schwiebus'a. A dalej to ju linkowisko u這穎nych w porz康ku alfabetycznym nazw ulic - przedwojennych w pierwszej kolejno軼i, a nast瘼nie polskich. Ulice posiadaj帷e swoj prezentacj na kartach pocztowych zaopatrzy貫m w linki. Obowi您uj takie same zasady poruszania si po poszczeg鏊nych stronach katalogu jak w starej wersji strony (przynajmniej na razie :). Na stronie Urz璠u Miejskiego znajduje si bardzo dobrze opracowana mapka 安iebodzina wraz z aktualnym wykazem ulic miasta.

Am Bahnhof - Plac Dworcowy
Adolf Hitler Stra絽 (Breitestra絽) - ul. J霩efa Pi連udskiego
Am Damm - ul. Za Gobl
Am Schie腠tand - ul. Strzelecka
Am Stadtrand - ul. Skrajna
An der evangelischen Kirche - ul. Parkowa
An der Reitbahn - ul. Kawaleryjska
An der Schwemme - ul. Grzybowa, B這nia i Aleja 700 lecia
An der Stadtmauer - ul. Okr篹na
Angerstra絽 - ul. 3 Maja
Baderstra絽 (Gustav Zerndt Stra絽) - ul. Bartosza G這wackiego
Bahnhofstra絽 - ul. Kolejowa
Bergstra絽 - ul. G鏎na
Bismarckstra絽 - ul. Stanis豉wa Konarskiego
Br酹zerstra絽 - ul. Pozna雟ka
Brauhausplatz - Plac Browarniany
Breitestra絽 (Adolf Hitlerstra絽) - ul. J霩efa Pi連udskiego
Doktorstra絽 - ul. Juliusza S這wackiego
Feldstra絽 - ul. Stanis豉wa Moniuszki
Frankfurter Stra絽 - ul. Micha豉 Roli 砰mierskiego
Friedrich Ebert Stra絽 (Gustav Seidlitz Stra絽) - ul. Tadeusza Ko軼iuszki
Frotschers Gang - brak polskiego odpowiednika
Gartenstra絽 - ul. Ogrodowa
Genossenschaftestra絽 - ul. Zwi您kowa
Gerberstra絽 - ul. Garbarska
Glogauerstra絽 - ul. G這gowska
Goethe Stra絽 - ul. Adama Mickiewicza
Gr輐itzer Damm - ul. M造雟ka
Gr輐itzerstra絽 - ul. Partyzancka
Grner Hain - ul. Zielona
Gustav Seidlitz Stra絽 (Friedrich Ebert Stra絽) - ul. Tadeusza Ko軼iuszki
Gustav Zerndt Stra絽 (Baderstra絽) - ul. Bartosza G這wackiego
Halbestadt - ul. Wa這wa
Herrenstra絽 - ul. Jana Kili雟kiego
Hindenburgstra絽 - ul. Kazimierza Pu豉skiego
Hofestadt - ul. Dworska
Kanonenweg - ul. Wodoci庵owa
Kirchhofgasse - ul. Marynarska
Kirchstra絽 - ul. Ko軼ielna
Klein Angerstra絽 - ul. Ma豉
Klein Kirchgasse - ul. Parkowa
Klein Mhlenstra絽 - ul. Ma這m造雟ka
Kreisgut Burglehn - ul. Kupiecka
Kreuzstra絽 - ul. 1 Maja
Krossener Stra絽 - ul. W豉dys豉wa Sikorskiego
Krossener Vorstadt - ul. Jana III Sobieskiego
Krummestra絽 - ul. Kr皻a
Kurzestra絽 - ul. Kr鏒ka
Kutschlauer Sieldung - ul. ㄆ篡cka
Kutschlauer Stra絽 - ul. ㄆ篡cka
Landhausstra絽 - ul. Wiejska
Leo Schlageter Stra絽 (Poststra絽) - ul. 30 Stycznia
Lessingstra絽 - ul. Zygmunta Krasi雟kiego
Lindenplatz - Plac Wolno軼i
Lugauer Stra絽 - ul. 璕owska
Markt Osten - Plac im. Jana Paw豉 II - strona wschodnia
Markt Westen - Plac im. Jana Paw豉 II - strona zachodnia
Merzdorferstra絽 - ul. S這neczna
Meseritzerstra絽 - ul. Wojska Polskiego
Mittelstra絽 - ul. 字ednia
Mhlbocker Chaussee - ul. Jana III Sobieskiego
Mhlbocker Stra絽 - ul. Jana III Sobieskiego
Mhlenstra絽 - ul. M造雟ka
Mhlenweg - ul. 畝k闚
Neue Stra絽 - ul. 30 Stycznia
Ostmarkenstra絽 - ul. Ignacego Paderewskiego
Poststra絽 (Leo Schlageter Stra絽) - ul. 30 Stycznia
Probsteistra絽 - ul. Szpitalna
Ringstra絽 - ul. Poprzeczna
Rohrbachstra絽 - ul. Stanis豉wa Konarskiego
Rohrbachstra絽 - ul. Topolowa
Salkauer Ausbau - Bismarckturm - Osiedle Widok i Wie瘸 Bismarcka
Salkauer Ausbau - I Weinberg - Osiedle Widok i Winnica I
Salkauer Stra絽 - ul. Karola 安ierczewskiego
Schillerstra絽 - ul. Jana Matejki
Schlo腠tra絽 - ul. Zamkowa
Schlo腛iesenstra絽 - ul. ㄠki Zamkowe
Schulstra絽 - ul. Rynkowa
Schwemmeweg - B這nia 安iebodzi雟kie
Seestra絽 - ul. Jeziorowa
Stadtpark - Park Fryderyka Chopina
Stockhausgasse - brak polskiego odpowiednika
Studentenstra絽 - ul. Studencka
Torgasse - ul. Bramkowa
Tragsheimstra絽 - ul. Polna
Vollmarstra絽 - ul. Artura Grottgera
Wilkauer Chaussee - ul. Karola 安ierczewskiego
Zerrwinkel - ul. Walki M這dych
Ziegeleiweg - ul. Cegielniana
Zllichauer Chaussee - ul. Sulechowska
Zllichauer Siedlung - ul. Sulechowska
Zllichauer Stra絽 - ul. Sulechowska
II Weinberg - Winna G鏎a

Johannisthal - kiedy tam by Zajazd Europa przed Rzeczyc
Nieschlitz See und Stadtforst - Jezioro Nies造sz i okolice
Rohrbach See - Jezioro Trzcinno
Sandvilla - dzi okolice zjazdu z Pozna雟kiej na Lubinicko
Schlo See - Jezioro Zamecko
Sk豉danki
Nierozpoznane miejsca
Luftbild - Zdj璚ia lotnicze
Karty korespondencyjne

Kolejno嗆 alfabetyczna polskich nazw ulic (ulice tylko z poczt闚kami).

B這nia 安iebodzi雟kie - Schwemmeweg
Osiedle Widok i Wie瘸 Bismarcka - Salkauer Ausbau - Bismarckturm
Osiedle Widok i Winnica I - Salkauer Ausbau - I Weinberg
Plac Browarniany - Brauhausplatz
Plac Dworcowy - Am Bahnhof
Park Fryderyka Chopina - Stadtpark
Plac im. Jana Paw豉 II - strona wschodnia - Markt Osten
Plac im. Jana Paw豉 II - strona zachodnia - Markt Westen
Plac Wolno軼i - Lindenplatz
ul. 1 Maja - Kreuzstra絽
ul. 30 Stycznia od Poczty - Poststra絽
ul. 30 Stycznia - Neue Stra絽
ul. Artura Grottgera - Vollmarstra絽
ul. Cegielniana - Ziegeleiweg
ul. Garbarska - Gerberstra絽
ul. G這gowska - Glogauerstra絽
ul. Grzybowa, B這nia i Aleja 700 lecia - An der Schwemme
ul. G鏎na - Bergstra絽
ul. Jana Kili雟kiego - Herrenstra絽
ul. Jeziorowa - Seestra絽
ul. J霩efa Pi連udskiego - Adolf Hitler Stra絽 (Breitestra絽)
ul. Karola 安ierczewskiego - Salkauer Stra絽
ul. Kawaleryjska - An der Reitbahn
ul. Kazimierza Pu豉skiego - Hindenburgstra絽
ul. Kolejowa - Bahnhofstra絽
ul. Ko軼ielna - Kirchstra絽
ul. ㄠki Zamkowe - Schlo腛iesenstra絽
ul. 璕owska - Lugauer Stra絽
ul. ㄆ篡cka - Kutschlauer Stra絽
ul. Micha豉 Roli 砰mierskiego - Frankfurter Stra絽
ul. M造雟ka - Mhlenstra絽
ul. Okr篹na - An der Stadtmauer
ul. Pozna雟ka - Br酹zerstra絽
ul. Stanis豉wa Konarskiego - Rohrbachstra絽
ul. Stanis豉wa Moniuszki - Feldstra絽
ul. Studencka - Studentenstra絽
ul. Sulechowska - Zllichauer Stra絽
ul. Szpitalna - Probsteistra絽
ul. Topolowa - Rohrbachstra絽
ul. Wa這wa - Halbestadt
ul. Wiejska - Landhausstra絽
ul. W豉dys豉wa Sikorskiego - Krossener Stra絽
ul. Wodoci庵owa - Kanonenweg
ul. Zamkowa - Schlo腠tra絽
Winna G鏎a - II Weinberg






Nazwy 鈍iebodzi雟kich ulic

Powstanie i historyczny rozw鎩 miasta spowodowa zastosowanie nazewnictwa ulic i plac闚. Pocz徠kowo by造 to nazwy rzeczowe, najcz窷ciej topograficzne lub zawodowe: na starym sztychu miasta z 1618 roku autorstwa J. Brauna odnajdujemy uliczki – Czarny Zau貫k, Zamkow, Ko軼ieln, Krzy穎w, ζziebn, Okr篹n i Wa這w.

Rozw鎩 miasta wykraczaj帷y poza mury obronne mno篡 nazwy wskazuj帷e na specjalno嗆 rzemie郵nicz mieszka鎍闚, typu: uliczka Szewska, Garbarska, M造雟ka, Cegielniana, Dworska, S這dowa; pojawiaj si tak瞠 nazwy topograficzne zwi您ane z kierunkami szlak闚 handlowych, maj帷e te zwi您ek z bramami wyjazdowymi z miasta. St康 wyst瘼owanie takich nazw, jak uliczka Kro郾ie雟ka, G這gowska, Frankfurcka, Nowa (niemieckie Zum newen Thor), Rynkowa, Strzelecka, Kawaleryjska, 草趾owska, Do Ostrowia (niemieckie Zum Werder - odcinek dzisiejszej ulicy 砰mierskiego w kierunku Ratusza).

Uk豉d przestrzenny grodu 鈔edniowiecznego
Uk豉d przestrzenny grodu 鈔edniowiecznego na podstawie : "Przegl康u Zachodniego" nr 9/10, 1951 r. - "Geneza miasta 安iebodzina", stan po wybiciu Bramy Nowej, zwanej versus occidentium (rok 1586)

P騧niejsza rozbudowa osad pracuj帷ych na rzecz grodu (w przypadku 安iebodzina trzech wsi: Malutkiej, Mehrena i 草趾owa), sytuowanie nowych uliczek w okolicznym terenie sprzyja這 nadawaniu im nazw kojarz帷ych si z ich wygl康em lub po這瞠niem: uliczki i place – B這nie (niemieckie Angerplatz), Jeziorowa i ㄠki Zamkowe, Plac Lipowy (niemieckie Am Lindenplatz), G鏎na, Grzybowa, Kr皻a, Kr鏒ka, ㄠkowa, Ogrodowa, Ostr闚 Jab趾owy (niemieckie Apfelweder przy obecnej ulicy M造雟kiej), P馧nocna, Polna, Poprzeczna, S這neczna, Topolowa, 字ednia, Parkowa, Szpitalna, Wodoci庵owa, za Grobl, Zacisze – otrzyma造 swoje nazwy w wyniku typowych zabieg闚 nazewniczych. Te najstarsze nazwy s jednocze郾ie najbardziej trwa貫!

Zmianom podlega造 najcz窷ciej nazwy osobowe i historyczne. W ka盥ej epoce inne osoby b康 fakty stawa造 si godne upami皻nienia. Pocz徠kowo by造 to imiona 鈍i皻ych chrze軼ija雟kich, mia造 jednak charakter topograficzny wskazuj帷 na po這瞠nie uliczki przy ko軼iele lub innym obiekcie kultu. Dopiero w po這wie ubieg貫go stulecia ulice i obiekty otrzymuj nazwy os鏏 szczeg鏊nie zas逝穎nych. W ten spos鏏 dawna ulica ζziebna otrzyma豉 przed wojn imi Gustawa Zerndta, zas逝穎nego historyka miasta, a po wojnie Bartosza G這wackiego, kosyniera w powstaniu 1794 roku. Analogicznie ulica szeroka, g堯wna arteria miasta, w przy酥ieszonym jednak tempie zmienia豉 co kilkana軼ie lat swoich patron闚. Nazywa豉 si kolejno ulic Adolfa Hitlera, J霩efa Stalina, 22-go Lipca, J霩efa Pi連udskiego.

Zako鎍zenie wojny stworzy這 potrzeb ustalenia na tym terenie oficjalnego polskiego nazewnictwa. Ze zrozumia造ch wzgl璠闚 Komisja Ustalania Nazw Miejscowo軼i i Obiekt闚 Fizjograficznych zaj窸a si reslawizacj nazw miejscowo軼i, pozostawiaj帷 problem nazewnictwa ulic, plac闚 i park闚 miejscowym w豉dzom. Dokonano w闚czas prostego zabiegu – wi瘯szo嗆 nazw topograficznych przet逝maczono dos這wnie (niemieckie Feldstrasse – ulica Polna), natomiast w nazwach odimiennych wymieniono nazwiska. Patronami 鈍iebodzi雟kich park闚, ulic i osiedli stali si Bierut i Chopin, Kopernik i Dzier篡雟ki, G這wacki i 安ierczewski, Grottger i Paderewski, S這wacki i 砰mierski. Dla nowych pokole, kt鏎e wrastaj w te ziemie, owi patroni staj si coraz bardziej nieznani i obcy, podobnie jak nazwy historyczne typu: Armii Czerwonej, 22-go Lipca, Kawaleryjska, Marynarska, Partyzancka, Walki M這dych. Wiele z nich uleg這 zmianie. W nowych nazwach nie uwzgl璠niono jednak zwi您ku z przesz這軼i miasta i tradycj, nie wykorzystano tak瞠 nazwisk wielkich 安iebodzinian, znanych poza granicami kraju a zapomnianych w rodzinnym mie軼ie.

 

安iebodzin na mapach 1302-1992
Wydano nak豉dem 安iebodzi雟kiego Domu Kultury, 安iebodzin 1992
Redakcja i tekst: Wies豉w Zdanowicz

 





Gazeta Lubuska
17 listopada 1993
Ulica - Dra磧iwy temat

Zmiany nazewnictwa ulic budz w鈔鏚 mieszka鎍闚 miast wiele kontrowersji. Jeste鄉y wygodni i konserwatywni, a to sprawia, i na ka盥 zmian patrzymy z niech璚i. W 安iebodzinie w ostatnich latach dokonano pi璚iu zmian: ul. Armii Czerwonej - na ul. Wojska Polskiego, ul. 22-go Lipca - na ul. Pi連udskiego, ul. Dzier篡雟kiego - na ul. 砰mierskiego, Park Bieruta - na Park Dworcowy, ul. Obro鎍闚 Stalingradu - na ul. Wa這w. To tylko wst瘼 do zmian jakie w ostatnim czasie o鄉ioosobowa komisja ds. nazewnictwa ulic dzia豉j帷a przy Radzie Miejskiej wypracowa豉 i zaproponowa豉 do realizacji.

Komisja ds. nazewnictwa ulic powo豉na zosta豉 w styczniu bie膨cego roku. Jej powstanie wynika這 z coraz cz瘰tszych g這s闚 podczas posiedze Rady nawo逝j帷ych do dokonania zmian. Komisji przewodniczy Jerzy Szczepaniak, a jej ostatnie - czwarte posiedzenie, odbyte kilkana軼ie dni temu zako鎍zy這 si wypracowaniem 27 propozycji. Czy i kiedy wejd one w 篡cie zale篡 od akceptacji mieszka鎍闚 安iebodzina oraz uchwa造 Rady Miejskiej. Ju teraz do komisji wp造n窸o wiele protest闚. Co b璠zie, gdy wszyscy mieszka鎍y oficjalnie dowiedz si, 瞠 od pewnego dnia mieszka b璠 na innej ulicy? Autorem wi瘯szo軼i proponowanych zmian jest dyrektor Muzeum Regionalnego w 安iebodzinie Marek Nowacki.

- Wiele dotychczasowych nazw ulic jest przypadkowe, niezgodne z histori miasta oraz jego topografi - m闚i M. Nowacki - S康z, 瞠 najrozs康niej by這by przeprowadzi zmiany stopniowo, pewnymi etapami. Wi捫e si to z kosztami, dlatego te nie nale篡 tego robi pochopnie, ka盥a zmiana powinna by przemy郵ana, rozwa穎na, poddana publicznej dyskusji. Chodzi o to, aby za kilka czy kilkana軼ie lat nieokaza這 si, 瞠 nazwa znowu straci豉 na aktualno軼i, jest nieadekwatna do nowych czas闚. Ka盥a zmiana proponowana przeze mnie ma swoje uzasadnienie - zwi您ek z histori miasta lub jego topografi. Nazwy ulic 安iebodzina, w dzisiejszym swym kszta販ie, s wypadkow kilkakrotnych zmian i przypadkowych trend闚 w ich nadawaniu, i zmienianiu. Wiele nazw jest podw鎩nych np. osiedle S這neczne - ul. S這neczna, osiedle ㄆ篡ckie - ul. ㄆ篡cka, osiedle 畝k闚 - ul. 畝k闚. Sporo nazw jest b喚dnych np. ul. Bramkowa, a powinno by ul. Bramna.

W pierwszym etapie propozycja M. Nowackiego skierowana do Komisji obejmuje zmian nazw nieadekwatnych, nieaktualnych np. ul. 安ierczewskiego, ul. 1-go Maja, ul. 30-go Stycznia (data wyzwolenia przez Annie Radzieck). W drugiej kolejno軼i zmieniono by nazwy podw鎩ne, natomiast w trzecim etapie - nazwy b喚dne lub bez uzasadnienia historycznego.

Kiedy i w jaki spos鏏 b璠zie przebiega豉 zmiana nazewnictwa, dzi jeszcze nie mo積a nic powiedzie. Najprawdopodobniej nast徙i to po majowych wyborach do lokalnych samorz康闚. Proponuje si, aby w pierwszym okresie obok przekre郵onej tablicy wisia szyld z now nazw. Jaki b璠zie koszt zmian - dzi te nikt nie jest w stanie mniej lub bardziej konkretnie odpowiedzie.

 

Pawe Schreitner

Oto lista proponowanych zmian wypracowanych przez komisj ds. nazewnictwa ulic (t逝stym drukiem dotychczasowa nazwa):

1. ul. Bramowa - na ul. Bramn (nazwa historyczna),
2. ul. G這wackiego - uzupe軟i: ul. Bartosza G這wackiego,
3. ul. Grzybowa - na ul. Nad Strug (nazwa historyczna),
4. ul. Kili雟kiego (a do Placu Browarnianego) - na ul. Pa雟k (nazwa historyczna),
5. ul. Kolejowa (od ul. Pi連udskiego) - na ul. Sulechowsk (odcinek przy mo軼ie pozostawiaj帷 jako ul. Kolejowa), przy butikach zmiana na ul. Kupieck,
6. ul. Konarskiego - uzupe軟i: ul. Stanis豉wa Konarskiego (uzupe軟ienie imienia),
7. ul. ㄆ篡cka - na ul. Kro郾ie雟k (nazwa historyczna),
8. ul. 1-go Maja - na ul. Krzy穎w (nazwa historyczna),
9. ul. Marynarska - na ul. Podg鏎n,
10. ul. Partyzancka - na ul. Wschodni,
11. ul. Parkowa - pozostawi tylko na odcinku od kiosku "Ruchu" przy ul. G這gowskiej do ko軼io豉,
12. Plac Obro鎍闚 Pokoju - na Rynek (nazwa historyczna),
13. ul. Sikorskiego - skr鏂enie ulicy do krzy鄴wki,
14. ul. S這neczna - na ul. Po逝dniow,
15. ul. 30-go Stycznia - na ul. Pocztow (nazwa historyczna),
16. ul. Sobieskiego - przed逝篡 do krzy鄴wki (tor闚),
17. ul. 安ierczewskiego - na ul. 草趾owsk (od wsi 草趾闚),
18. ul. Topolowa - cze嗆 asfaltow zmieni na ul. Zachodni,
19. ul. Walki M這dych - na Zau貫k,
20. ul. Wiejska - na ul. dr Lecha Wierusza,
21. ul. 畝k闚 - na ul. ㄆgowsk lub ul. Prost.
22. ul. 砰mierskiego - na ul. Mi璠zyrzeck, D逝g lub Armii Krajowej,
23. ul. Sulechowska - odcinek do ul. ㄆ篡ckiej przy SP-3 nazwa ul. Osiedlow,
24. uporz康kowa numeracje budynk闚 przy ul. 安ierczewskiego (ko這 "Eltermy"),
25. odcinek drogi od ul. Ceglanej do ul. Sobieskiego (przy torach) nazwa ul. Przy Torach,
26. zmiana granic administracyjnych miasta, a co za tym idzie w陰czenie oczyszczalni 軼iek闚 do 安iebodzina, dwa budynki przy ul. M造雟kiej - przy陰czenie do Gordziszcza, budynek na Osiedlu ㄆ篡ckim - przy陰czenie do Chociul,
27. uzupe軟i istniej帷e nazwy ulic o pe軟 nazw.



adres tego artyku逝: www.schwiebus.pl/articles.php?id=10