[Radio Zach鏚 - us造szysz nas zawsze na 103 i 106 FM]
Google
szukaj:
Home > Zebrane  

2006-07-30 13:41
Temat postu: Wo造 naszych przodk闚
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/wstep.htm

Na rok 2003 przypada 60-ta rocznica ludob鎩stwa dokonanego na ludno軼i polskiej Wo造nia przez nacjonalist闚 ukrai雟kich, w tym przede wszystkim przez OUN (Organizacj Ukrai雟kich Nacjonalist闚) i UPA (Ukrai雟k Powsta鎍z Armi).
Rok 1943 to najwi瘯sze nasilenie zbrodniczych napad闚 na polskie osiedla i na Polak闚 篡j帷ych w ukrai雟kich wsiach i koloniach. Mordowana by豉 g堯wnie ludno嗆 wiejska, bowiem w miastach sta造 za這gi niemieckie, kt鏎e na napastnik闚 dzia豉造 powstrzymuj帷o. Niszczono wszelkie 郵ady polsko軼i, jak domostwa, niekt鏎e obiekty u篡tku og鏊nego, w tym ko軼io造, sady, ogrody itp. Rzezie wo造雟kie wywo豉造 ucieczki ludno軼i, najpierw do bezpieczniejszych miast i miasteczek, a nast瘼nie do Generalnego Gubernatorstwa. Ogromna rzesza uchod嬈闚 zosta豉 zagarni皻a przez Niemc闚 i wywieziona na roboty do Niemiec. Z wsi wo造雟kiej Polacy zostali usuni璚i, a ci, kt鏎zy uszli z 篡ciem, w 1944 r. byli zgromadzeni w miastach i jedenastu o鈔odkach samoobrony. Wkr鏒ce po zaj璚iu Wo造nia przez Sowiet闚, pod naciskiem w豉dz i nacjonalist闚 ukrai雟kich zmuszeni zostali do wyjazdu do Polski. W wyniku ludob鎩czych akcji zgin窸o 50-60 tysi璚y Polak闚.
Nosz帷 w sercach do dzi te tragiczne wydarzenia, wspominaj帷 utraconych bliskich, przyjaci馧, znajomych, koleg闚, s御iad闚, kt鏎zy zgin瘭i tylko dlatego, 瞠 byli Polakami, postanowili鄉y uczci ich pami耩, pokazuj帷 Wo造, w kt鏎ym 篡li nasi przodkowie i my sami, zanim dosz這 do masowych zbrodni. Ta cz窷 wystawy nosi nazw 印ADAMI 玆CIA.
R闚nolegle przedstawiamy materia造 dokumentuj帷e i obrazuj帷e zbrodnie ludob鎩stwa, a tak瞠 miejsca, w kt鏎ych - mimo r騜nych trudno軼i - uda這 si upami皻ni pomordowanych, cho bez podania okoliczno軼i zbrodni. Cz窷 ta zosta豉 okre郵ona jako CZAS ZAGxDY.
Prezentowane eksponaty - fotografie, poczt闚ki, nieliczne dokumenty i inne materia造 - to g堯wnie pami徠ki osobiste, kt鏎e uda這 si zachowa by造m mieszka鎍om Wo造nia, mimo niesprzyjaj帷ych okoliczno軼i. S te fotografie wsp馧czesne m闚i帷e o 郵adach polskiej obecno軼i na Wo造niu i otoczeniu, w kt鏎ym 篡li Polacy.
Eksponaty pochodz ze zbior闚 rodzinnych cz這nk闚 i sympatyk闚 Towarzystwa Mi這郾ik闚 Wo造nia i Polesia, Towarzystwa Mi這郾ik闚 Krzemie鎍a i Ziemi Krzemienieckiej, Towarzystwa Przyjaci馧 Krzemie鎍a i Ziemi Wo造雟ko-Podolskiej, Stowarzyszenia Upami皻niania Polak闚 Pomordowanych na Wo造niu.

Towarzystwo Mi這郾ik闚 Wo造nia i Polesia

--
C
U
S
2006-07-30 13:43
Temat postu: O Wo造niu
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/index.htm

Wojew鏚ztwo wo造雟kie w granicach II Rzeczypospolitej by這 jednym z sze軼iu wojew鏚ztw pasa wschodniego zwanego potocznie "Kresami wschodnimi". Graniczy這 ono od zachodu z wojew鏚ztwem lubelskim, na p馧nocy z wojew鏚ztwem poleskim, wschodni jego granic stanowi豉 granica pa雟twowa z ZSRR (Zwi您kiem Socjalistycznych Republik Radzieckich), na po逝dniu za le瘸這 wojew鏚ztwo tarnopolskie.
Powierzchnia wojew鏚ztwa wynosi豉 35.754 km2 z ludno軼i licz帷 2.085,6 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), daj帷 鈔edni wska幡ik zamieszkania 58 os鏏 na 1 km2 (鈔ednia krajowa - 83 osoby na 1 km2). Tereny wojew鏚ztwa w wi瘯szo軼i zamieszkiwa豉 ludno嗆 ukrai雟ka w liczbie 1.418,3 tys. (68,0%); w miastach 40,6 tys., na wsi 1.377,7 tys.). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 346,6 tys. (16,6%); w miastach 69,5 tys., na wsi 277,1 tys. Reszta to 砰dzi (9,9%) i inne niewielkie grupy narodowo軼iowe.
Na terenie wojew鏚ztwa by這 11 powiat闚, 22 miasta, 103 gminy wiejskie oraz 2.743 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie wojew鏚ztwa wo造雟kiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y co najmniej 30.000 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to zaledwie oko這 45% og鏊nej liczby Polak闚 wymordowanych na Wo造niu. Liczb t ocenia si na 60-70 tys. os鏏.

Powiat dubie雟ki zajmowa po逝dniow cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: na zachodzie z powiatem horochowskim, od p馧nocy z powiatem 逝ckim, od wschodu z powiatem r闚ie雟kim i zdo豚unowskim, od po逝dnia z powiatem krzemienieckim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 3.275 km2, a ludno嗆 - 226,7 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), daj帷 wska幡ik zamieszkania 69 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 158,3 tys. (69,8%). Drug narodowo軼i - pod wzgl璠em liczebno軼i - byli tam Polacy w liczbie 34,0 tys. os鏏, reszta to 砰dzi, Czesi i inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 dwa miasta (Dubno, Radziwi陶闚 ), 12 gmin wiejskich, 354 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu dubie雟kiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 1.900 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to oko這 25% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w pow. dubie雟kim. Og鏊n liczb polskich ofiar w tym powiecie ocenia si na 6.800 os鏏.

Powiat horochowski zajmowa po逝dniowo-zachodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: na zachodzie z powiatem w這dzimierskim i sokalskim (wojew鏚ztwo lwowskie), od p馧nocy z powiatem kowelskim, od wschodu z powiatem 逝ckim, od po逝dnia z powiatem radziechowskim (wojew鏚ztwo tarnopolskie).
Powierzchnia powiatu wynosi豉 1257 km2, a ludno嗆 122,1 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), daj帷 wska幡ik zamieszkania 69 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 84,3 tys. (69,0%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 21,1 tys. os鏏. Reszta to 砰dzi i inne, nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 2 miasta (Horoch闚, Beresteczko), 7 gmin wiejskich, 181 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu horochowskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 2.400 os鏏. Wed逝g naszych ocen stanowi to oko這 60% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie horochowskim, kt鏎 ocenia si na 4.200 os鏏.

Powiat kostopolski zajmowa 鈔odkowo-wschodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: na zachodzie z powiatem 逝ckim, na p馧nocy z powiatem sarne雟kim, na wschodzie wzd逝 granicy z ZSRR oraz na po逝dniu z powiatem r闚ie雟kim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 3.496 km2, a ludno嗆 - 159,6 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), daj帷 wska幡ik zamieszkania 46 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszka造 by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 105,5 tys. (66,1%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 35,0 tys. os鏏. Reszta to 砰dzi, Niemcy i inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 2 miasta (Kostopol, Bere幡e), 6 gmin wiejskich, 233 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu kostopolskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 4.400 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to oko這 60% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie kostopolskim, kt鏎 ocenia si na 7.000 os鏏.

Powiat kowelski zajmowa 鈔odkowo-p馧nocn cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z powiatem lubomelskim, od p馧nocy z wojew鏚ztwem poleskim (powiaty koszyrski i brzeski), od wschodu z powiatem sarne雟kim oraz od po逝dnia z powiatami: 逝ckim, horochowskim i w這dzimierskim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 5.682 km2 i stawia豉 go w rz璠zie najwi瘯szych powiat闚 w Polsce, by te najwi瘯szym powierzchniowo powiatem na terenie wojew鏚ztwa wo造雟kiego. Ludno嗆 powiatu wynosi豉 255,1 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zaludnienia 45 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 185,4 tys. (72,7%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy licz帷y 36,7 tys. os鏏. Reszta to g堯wnie: 砰dzi oraz Niemcy, Czesi, Rosjanie i inni.
Na terenie powiatu usytuowane by造 dwa miasta (Kowel, Ratno), 15 gmin wiejskich, 314 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu kowelskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y og馧em 3.350 os鏏. Wed逝g naszych ocen stanowi to oko這 45% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w pow. kowelskim. Liczb ofiar polskich w tym powiecie ocenia si na 7.300 os鏏.

Powiat krzemieniecki zajmowa po逝dniow cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z wojew鏚ztwem tarnopolskim (powiaty: brodzki, zborowski), od p馧nocy z powiatem dubie雟kim i zdo豚unowskim, od wschodu wzd逝 granicy ZSRR oraz od po逝dnia znowu z wojew鏚ztwem tarnopolskim (powiat zborowski).
Powierzchnia powiatu wynosi豉 2.700 km2, a ludno嗆 243,0 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zamieszkania 46 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 196,2 tys. os鏏 (80,7%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 25,8 tys. os鏏. Pozostali to 砰dzi i inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by這 tylko 1 miasto (Krzemieniec), 12 gmin wiejskich, 253 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu krzemienieckiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 3.000 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to 60% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie krzemienieckim, kt鏎 ocenia si na 5.100 os鏏.

Powiat lubomelski zajmowa p馧nocno-zachodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z wojew鏚ztwem lubelskim, wzd逝 rzeki Bug (powiaty w這dawski i che軛ski), od p馧nocy z wojew鏚ztwem poleskim (powiat brzeski), od wschodu z powiatem kowelskim oraz od po逝dnia z powiatem w這dzimierskim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 2.054 km2, a ludno嗆 85,5 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zamieszkania 42 osoby na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 66,0 tys. os鏏 (72,2%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli Polacy w liczbie 12,1 tys. os鏏, pozostali to 砰dzi i inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by這 tylko 1 miasto (Luboml), 7 gmin wiejskich oraz 102 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu lubomelskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y og馧em 1.856 os鏏. Wed逝g naszych ocen jest to pe軟a (100%) liczba ofiar polskich w powiecie lubomelskim.

Powiat 逝cki zajmowa centraln cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z powiatem kowelskim i horochowskim, od p馧nocy z powiatem sarne雟kim, od wschodu z powiatem kostopolskim i r闚ie雟kim, od po逝dnia z powiatem dubie雟kim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 4.767 km2, a ludno嗆 - 290,8 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zamieszkania 61 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 172,1 tys. os鏏 (59,2%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em ilo軼iowym byli tam Polacy w liczbie 56,4 tys. os鏏, poza tym to 砰dzi i inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 3 miasta (ㄆck, O造ka, Ro篡szcze), 13 gmin wiejskich, 448 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu 逝ckiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y og馧em oko這 4.000 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to oko這 35% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie 逝ckim. Liczb t ocenia si na 11.300 os鏏.

Powiat r闚ie雟ki zajmowa 鈔odkowo-wschodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z powiatami dubie雟kim i 逝ckim, od p馧nocy z powiatem kostopolskim, od wschodu wzd逝 granicy z ZSRR, za od po逝dnia graniczy z powiatem zdo豚unowskim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 2.898 km2, a ludno嗆 252,8 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 stosunkowo du篡 wska幡ik g瘰to軼i zamieszkania, bo 87 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkiwa豉 ludno嗆 ukrai雟ka licz帷a 160,6 tys. os鏏 (63,5%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 37,0 tys. os鏏. Reszta to g堯wnie 砰dzi oraz Niemcy i Czesi.
Na terenie powiatu usytuowane by造 2 miasta (R闚ne, Korzec), 9 gmin wiejskich, 308 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu r闚ie雟kiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y og馧em oko這 1.000 os鏏. Wed逝g naszej oceny, stanowi to niewiele ponad 10% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie r闚ie雟kim, kt鏎 ocenia si na 7.400 os鏏.

Powiat sarne雟ki zajmowa p馧nocno-wschodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z powiatami kowelskim i 逝ckim, od p馧nocy z wojew鏚ztwem poleskim (powiaty pi雟ki i stoli雟ki), od wschodu granica jego przebiega豉 wzd逝 granicy pa雟twowej Polska-ZSRR, za od po逝dnia graniczy z powiatem kostopolskim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 5.478 km2, a ludno嗆 181,3 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zamieszkania 33 osoby na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 129,8 tys. os鏏 (71,6%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli Polacy w liczbie 30,4 tys. os鏏. Pozostali to 砰dzi oraz inne nieliczne grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 3 miasta (D帳rowica, Rokitno, Sarny), 9 gmin wiejskich oraz 172 gromady wiejskie (so貫ctwa). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu sarne雟kiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 1.400 os鏏. Wed逝g naszych ocen stanowi to oko這 20% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie sarne雟kim. Liczb t ocenia si na 6.100 os鏏.

Powiat w這dzimierski zajmowa po逝dniowo-zachodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z wojew鏚ztwem lubelskim (powiat hrubieszowski), od p馧nocy z powiatem lubomelskim, od wschodu cz窷ciowo z powiatem kowelskim, cz窷ciowo za z horochowskim, od po逝dnia z wojew鏚ztwem lwowskim (powiat sokalski).
Powierzchnia powiatu wynosi豉 2.208 km2, za ludno嗆 okre郵a豉 si liczb 150,4 tys. os鏏 (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik zaludnienia 68 os鏏 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 88,2 tys. os鏏 (58,6%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i by豉 ludno嗆 polska licz帷a 40,2 tys. (26,7%), reszta to g堯wnie 砰dzi i Czesi.
Na terenie powiatu usytuowane by造 2 miasta (W這dzimierz, U軼i逝g), 7 gmin wiejskich, 249 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu w這dzimierskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 6.500 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to oko這 80% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie w這dzimierskim, kt鏎 ocenia si na 8.000 os鏏.

Powiat zdo豚unowski zajmowa po逝dniowo-wschodni cz窷 wojew鏚ztwa wo造雟kiego i graniczy: od zachodu z powiatem dubie雟kim, od p馧nocy z powiatem r闚ie雟kim, od wschodu wzd逝 granicy z ZSRR oraz od po逝dnia z powiatem krzemienieckim.
Powierzchnia powiatu wynosi豉 1.309 km2 z ludno軼i 118,3 tys. (wed逝g spisu z 1931 r.), a wi璚 dawa豉 wska幡ik g瘰to軼i zamieszkania 88 na 1 km2.
Powiat w wi瘯szo軼i zamieszkany by przez ludno嗆 ukrai雟k licz帷 81,8 tys. os鏏 (69,1%). Drug narodowo軼i pod wzgl璠em liczebno軼i byli tam Polacy w liczbie 17,9 tys. os鏏, reszta to 砰dzi i inne niewielkie grupy narodowo軼iowe.
Na terenie powiatu usytuowane by造 2 miasta (Zdo豚un闚, Ostr鏬), 6 gmin wiejskich, 129 gromad wiejskich (so貫ctw). Do dzi zdo豉no ustali, 瞠 na terenie powiatu zdo豚unowskiego rzezie ludno軼i polskiej dokonane w latach 1939-1944 przez nacjonalist闚 ukrai雟kich poch這n窸y oko這 500 os鏏. Wed逝g naszych ocen, stanowi to nieco ponad 10% og鏊nej liczby wymordowanych Polak闚 w powiecie zdo豚unowskim, kt鏎 ocenia si na 3.600 os鏏.

(Dane geograficzne i demograficzne wg spisu z 1931 r.)

毒鏚這 danych:
J霩ef Turowski, W豉dys豉w Siemaszko
"Zbrodnie nacjonalist闚 ukrai雟kich
dokonane na ludno軼i polskiej na Wo造niu w latach 1939-1945"

Opublikowano w Internecie za zgod autor闚.

--
C
U
S
2006-07-30 13:45
Temat postu: Najwa積iejsze wydarzenia na Wo造niu
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/index.htm

Koniec X w.
Ksi瘰two w這dzimiersko-wo造雟kie, jedno z po逝dniowo-zachodnich ksi捫徠 ruskich, podleg貫 ksi捫皻om kijowskim.
1154
Uniezale積ienie si ksi瘰twa w這dzimiersko-wo造雟kiego od Kijowa.
1199
Po陰czenie ksi瘰twa w這dzimiersko-wo造雟kiego z ksi瘰twem halickim - powstanie Rusi Halicko-Wo造雟kiej.
Trzy 10-lecia
XIII w.
Rozpad Rusi Halicko-Wo造雟kiej na drobne ksi瘰twa, rywalizacje o ziemie Rusi i interwencje Polski i W璕ier.
1229
Zjednoczenie Wo造nia przez ks. Daniela Halickiego, nast瘼nie opanowanie Kijowa.
1240
Najazd mongolski - zniszczenie Wo造nia.
1245
Zwyci瘰two ks. Daniela nad wojskami polsko-w璕ierskimi pod Jaros豉wiem i zjednoczenie Rusi Halicko-Wo造雟kiej.
1264
Rozpad Rusi Halicko-Wo造雟kiej na drobne ksi瘰twa.
Lata 40. XIII w.
Zagarni璚ie Rusi Halicko-Wo造雟kiej przez ksi璚ia litewskiego Lubarta, walki o Ru mi璠zy Polsk i Litw.
1352-1366
Podzia Rusi Halicko-Wo造雟kiej mi璠zy Polsk i Litw. Zaj璚ie przez Polsk ziemi halickiej, ziemi be透kiej i che軛skiej, ziemi w這dzimierskiej i cz窷ci Podola; przy陰czenie do Litwy reszty Wo造nia i Podola.
1335-1385
Rz康y ks. Lubarta w ㄆcku.
1387-1430
Wo造 pod rz康ami wielkiego ksi璚ia Witolda. Nap造w osadnik闚 z Polski i Niemiec oraz osadnictwo 砰d闚, Ormian, Karaim闚 i Tatar闚.
1429
Zjazd monarch闚 w ㄆcku.
1430-1569
Rz康y ostatniego udzielnego ksi璚ia na Wo造niu Swidrygie陶y; w陰czenie Wo造nia do Litwy.
1569
Unia polsko-litewska w Lublinie i w陰czenie Wo造nia do Korony Polskiej jako wojew鏚ztwa wo造雟kiego.
XVII w.
Najazdy tatarskie i wojny kozackie (Chmielnicczyzna 1648-1651) - zniszczenia, spalenia, rabunki i rzezie.
1772
Pierwszy rozbi鏎 Polski.
1782
Oderwanie od Wo造nia i przy陰czenie do Austrii po逝dniowego skrawka ze Zbara瞠m, Za這嬈ami i Podkamieniem.
1793
Drugi rozbi鏎 Polski. Oderwanie i przy陰czenie do Rosji wschodniej cz窷ci Wo造nia.
1795
Trzeci rozbi鏎 Polski. Zagarni璚ie przez Rosj reszty wojew鏚ztwa wo造雟kiego oraz cz窷ci ziemi che軛skiej. Utworzenie guberni wo造雟kiej ze stolic w 砰tomierzu.
XVII-XVIII w.
Polonizowanie si szlachty ruskiej na Wo造niu.
1803
Zorganizowanie przez Tadeusza Czackiego Gimnazjum Wo造雟kiego, przeorganizowanego w Liceum Krzemienieckie w 1819 r.
1830-1831
Powstanie Listopadowe. Walki korpusu gen. J霩efa Dwernickiego na Wo造niu.
Lata 30. XIX w.
Zamkni璚ie Liceum Krzemienieckiego i innych szk馧 polskich, konfiskata d鏏r magnat闚 uczestnicz帷ych w Powstaniu, kasata klasztor闚 i ko軼io堯w, zniesienie unii.
1863 i lata nast瘼ne
Powstanie Styczniowe, represje carskie przeciw Polakom - kasata pozosta造ch klasztor闚, konfiskata maj徠k闚 szlachty, zakaz sprzedawania ziemi Polakom, parcelowanie skonfiskowanych maj徠k闚 mi璠zy Niemc闚 i Czech闚 - kurczenie si polskiego stanu posiadania.
1915-1916
Walki austriacko-niemiecko-rosyjskie. Zniszczenia wojenne.
1918
Traktat w Brze軼iu Litewskim, wycofanie si wojsk austriackich i okupacja niemiecka. Zaj璚ie wschodniej cz窷ci Wo造nia przez bolszewik闚.
1919
Walki polsko-ukrai雟kie, wyparcie wojsk ukrai雟kich.
1920
Wojna polsko-bolszewicka.
1921
Traktat Ryski. Wo造 w granicach II RP bez wschodniej cz窷ci (Zwiahel, Starokonstantyn闚, Zas豉w).
1921-1939
Rozw鎩 gospodarczy i kulturalny Wo造nia. Reaktywowanie Liceum Krzemienieckiego.
1939
Agresja sowiecka na Polsk i przy陰czenie Wo造nia do Zwi您ku Sowieckiego.
1939-1941
Represje sowieckie: aresztowania, deportacje, egzekucje - dokonywane przez NKWD.
1941
Agresja niemiecka na Zwi您ek Sowiecki. Zaj璚ie Wo造nia przez Niemc闚.
1942
Zag豉da wo造雟kich 砰d闚 dokonana przez Niemc闚 przy wsp馧udziale nacjonalist闚 ukrai雟kich.
1943-1944
Ludob鎩stwo dokonane na ludno軼i polskiej Wo造nia przez nacjonalist闚 ukrai雟kich, g堯wnie OUN-UPA. Wymordowanie, pocz患szy od 1939 roku, 50-60 tys. Polak闚.
1944-1945
Ekspatriacja do Polski z Wo造nia pozosta造ch przy 篡ciu Polak闚.

Oprac. Ewa Siemaszko

--
C
U
S
2006-07-30 22:15
Temat postu: Lekarze i sanitariuszki 27 Wo造雟kiej Dywizji Piechoty AK
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/inne/sanitariuszki.htm

Lekarze i sanitariuszki 27 Wo造雟kiej Dywizji Piechoty AK

27 Wo造雟ka Dywizja Piechoty AK by豉 najliczniejsz formacj wojskow Polski Podziemnej na terenie kraju w latach II wojny 鈍iatowej. Liczy豉 7 tysi璚y ludzi pod broni i pozostawa豉 pod jednym dow鏚ztwem, przemieszcza豉 si i przeprowadza豉 akcje zbrojne wszystkimi si豉mi w spos鏏, jak to czyni造 regularne jednostki wojskowe.
Przez okres jednego miesi帷a prowadzi豉 z Niemcami walki frontowe na odcinku ponad 50 km w tr鎩k帷ie Kowel - W這dzimierz - Luboml, wi捫帷 znaczne si造 niemieckie w tym rejonie. Trzykrotnie okr捫ona przerywa豉 pier軼ie wojsk nieprzyjacielskich i wychodzi豉 zwyci瘰ko z "kot堯w". Walczy豉 tak瞠 na Polesiu i p馧nocnej Lubelszczy幡ie a do chwili podst瘼nego rozbrojenia przez armi sowieck i NKWD pod Skrobowem k. Lubartowa 25.07.1944 r. Na ca造m szlaku walk, licz帷ym ponad 500 km, straci豉 ponad 1000 poleg造ch i wielu zaginionych bez wie軼i.
27 WDP AK powsta豉 z samodzielnie operuj帷ych na Wo造niu oddzia堯w partyzanckich i plac闚ek samoobrony, ratuj帷ych ludno嗆 polsk przed krwawymi napadami ukrai雟kich szowinist闚, dokonuj帷ych straszliwej "czystki etnicznej" na kresach po逝dniowo-wschodnich 闚czesnej Rzeczypospolitej. W drugiej po這wie stycznia 1944 r. na rozkaz dow鏚cy Okr璕u Wo造 p趾. "Lubonia" - Kazimierza B帳i雟kiego przyst徙iono do realizacji planu "Burza" na ty豉ch armii niemieckiej i tworzenia ze wspomnianych oddzia堯w jednej du瞠j formacji wojskowej. Miejscem koncentracji by rejon Zasmyk i Kupiczowa na po逝dnie od Kowla, dok康 pospieszy造 samodzielne dot康 oddzia造. Tak powsta豉 27 WDP AK. W drugiej po這wie lutego tego roku by造 ju zorganizowane kompanie, bataliony i pu趾i. W miesi帷 p騧niej Dywizja wyruszy豉 na front przeciwko si這m niemieckim.
Obok r騜nych s逝瘺 pomocniczych, jak 陰czno嗆, kwatermistrzostwo, duszpasterstwo, kompania saper闚 i in., mia豉 27 Dywizja AK tak瞠 w豉sn s逝瘺 zdrowia, kt鏎a chlubnie zapisa豉 si w jej dziejach.
Oficjalnego okre郵enia "s逝瘺a zdrowia" w 闚czesnej sytuacji partyzanckiej i le郾ej nie u篡wa這 si. M闚i這 si po prostu o lekarzach i sanitariuszkach (nie "piel璕niarkach"), do kt鏎ych mo積a by這 zwraca si z ka盥 dolegliwo軼i, nie m闚i帷 o ranach.
Lekarze byli wcze郾iej pracownikami szpitali, g堯wnie w Kowlu i W這dzimierzu Wo., ale np. dr "Gryf" - Grzegorz Fedorowski przyjecha na Wo造 z Warszawy. Wszyscy jako cz這nkowie konspiracji, gdy powstawa豉 27 Wo造雟ka Dywizja, otrzymali od w豉dz Polski Podziemnej rozkaz wst徙ienia w jej szeregi.
Podobnie sanitariuszki: pracowa造 w szpitalach, posiada造 wysokie kwalifikacje zawodowe, teraz w warunkach le郾ych s逝篡造 sprawie polskiej z ca貫go serca dumne, 瞠 to w豉郾ie one zosta造 wezwane przez prze這穎nych do s逝瘺y w szeregach partyzanckich. W warunkach nieustannych walk, ci庵貫go zagro瞠nia, przemarszach, krwawych potyczkach sanitariuszki chyba jeszcze gorliwiej spe軟ia造 swoje samaryta雟kie obowi您ki ni poprzednio w spokojnych miejskich szpitalach.
Si鏀tr z wysokimi kwalifikacjami by這 w Dywizji niewiele, zaledwie kilka, ale wkr鏒ce przysz造 im z pomoc m這de dziewcz皻a, kt鏎e na apel dow鏚ztwa Dywizji pospieszy造 do oddzia堯w, by pod opiek lekarzy, przede wszystkim dra "Gryfa" i do鈍iadczonych starszych kole瘸nek odby kr鏒kie kursy szkoleniowe. Na tyle jednak dok豉dne, 瞠 ju po paru tygodniach skromne adeptki s逝瘺y pomocniczej doskonale dawa造 sobie rad zar闚no w szpitalach polowych, ubogich, prowizorycznych, jak i w czasie bitew. Trzeba za wtedy by這 pod gradem kul udziela pomocy rannym ch這pcom, znosi ich z pola walki, zapewnia le膨cym na noszach lub wozach konnych spok鎩 i nale篡te warunki do czasu, gdy znajd si na sto豉ch operacyjnych, a potem pod fachow opiek lekarzy przez okres rekonwalescencji.
Dow鏚ztwo Dywizji przyj窸o zasad, 瞠 ka盥y batalion b璠zie mia w豉snego lekarza oraz 2-4 sanitariuszek. Opiek nad szpitalem polowym: jednym w kowelskiej "Gromadzie" i drugim w 逝cko-w這dzimierskiej "Osnowie" (kryptonimy pu趾闚), b璠 sprawowali osobni lekarze z odpowiedni liczb sanitariuszek.
Naczelnym lekarzem dywizyjnym zosta mianowany dr Jan Matulewicz - "S瘼". Niekt鏎e bataliony, z braku wykwalifikowanych lekarzy, musia造 zadowoli si felczerami. Gdy zachodzi豉 potrzeba, lekarze batalionowi pomagali sobie nawzajem, zw豉szcza po wi瘯szych bitwach, kiedy w niekt鏎ych jednostkach liczba rannych by豉 szczeg鏊nie du瘸.
Do po這wy marca 1944 r. g堯wny szpital "Gromady" znajdowa si w Kupiczowie, osadzie zamieszka貫j w przewa瘸j帷ej mierze przez ludno嗆 czesk, bardzo 篡czliw Polakom. "Osnowa" mia豉 sw鎩 szpital w miejscowo軼i Tur闚ka i Sieliski ko這 W這dzimierza. Potem w wyniku zaci皻ych walk i natarcia niemieckich wojsk pancernych, obydwa szpitale zosta造 umieszczone na wozach i jecha造 za przemieszczaj帷ymi si z miejsca na miejsce batalionami, prowadz帷ymi nieustanne krwawe zmagania z wrogiem. Rannych zacz窸o gwa速ownie przybywa. Lekarze i sanitariuszki dwoili si i troili, by sprosta nie豉twym zadaniom zapewnienia rannym niezb璠nej opieki.
Tymi kr鏒kimi wspomnieniami pragn z這篡 ho責 nale積y 闚czesnym wo造雟kim lekarzom, a szczeg鏊nie siostrom za ich nadludzk chwilami prac, za ich po鈍i璚enie, ca趾owite oddanie si s逝瘺ie cierpi帷ym 穎軟ierzom.
Le瘸貫m wtedy z potrzaskan r瘯 na jednym z woz闚, a 瞠 nogi mia貫m zdrowe, mog貫m od czasu do czasu odwiedza rannych koleg闚 na s御iednich wozach, czasem komu pom鏂, us逝篡, a przede wszystkim obserwowa prac dywizyjnej s逝瘺y zdrowia. Trudno by這 niekiedy uwierzy, 瞠 m這dziutkie kole瘸nki z niedawnej szkolnej 豉wy, po bardzo kr鏒kim przeszkoleniu, potrafi z tak umiej皻no軼i, precyzj, piel璕nowa rannych i tak wytrwale, prawie bez snu, bez chwili prawdziwego odpoczynku by nieustannie na posterunku, krz徠a si oko這 le膨cych, j璚z帷ych, obola造ch.
Wozy w liczbie oko這 300 sta造 w lesie pod go造m niebem, a by kwiecie. Dni by造 pogodne, ale i pada 郾ieg, deszcz, w nocy przymrozki. Ranni marzli, wo豉li o pomoc, o przykrycie, poprawienie poduszki, zmian banda篡. Dziewcz皻a bez przerwy biega造 od kra鎍a po kraniec szpitalnego obozowiska i bez szemrania, bez cienia skargi lub niech璚i spe軟ia造 pos逝gi z i軼ie anielsk cierpliwo軼i, trosk i u鄉iechem na twarzy. Pokrzepia造 cierpi帷ych, wykonywa造 bez szemrania ka盥 pro軸, zawsze pogodne, pe軟e szczerej 篡czliwo軼i. Wszystko to wymaga這 ogromnego hartu, odporno軼i psychicznej i fizycznej, samaryta雟kiego serca i niecodziennej dobroci.
Gdy raz spyta貫m jedn z kole瘸nek filigranowej budowy czy nie za ci篹ka to dla niej praca, us造sza貫m kr鏒k odpowied: "A ci co le膨 i j璚z z b鏊u, maj l瞠j? Lepiej?" Taka by豉 postawa owych dzielnych wo造雟kich piel璕niarek, kt鏎e s逝瘺 rannym i chorym rozumia造 nie tylko jako 鈍i皻y obowi您ek, lecz tak瞠 zwyk陰 powinno嗆 Polki, dumnej z faktu przyj璚ia jej do Dywizji i obdarzenia zaufaniem, skoro powierzono jej opiek nad ci篹ko cierpi帷ymi.
Mimo niebezpiecze雟twa, blisko軼i frontu, mimo przelatuj帷ych ci庵le nad lasem pocisk闚 artyleryjskich, niekiedy rozrywaj帷ych si w pobli簑, mimo cz瘰tokro g這du, ch這du, dziewcz皻a trwa造 na swoich plac闚kach niczym prawdziwi liniowi 穎軟ierze.
Kiedy 20 kwietnia 1944 r. Dywizja zosta豉 okr捫ona przez si造 niemieckie, a po up造wie doby zdo豉豉 wydrze si z "kot豉", nast瘼nie poni鏀連zy znaczne straty przedosta si na Polesie, nast徙i造 dla ca貫go wojska jeszcze trudniejsze dni. W ka盥ej wsi plac闚ki niemieckie, nieustanne krwawe potyczki i zmiany miejsca postoju. Szpital na wozach pozosta w lesie, zaj皻y potem przez W璕r闚. Ranni wymagali transportu na noszach. Przemarsze po pas, a bywa這, 瞠 i po szyj w poleskich bagnach. W dodatku przy doskwieraj帷ym g這dzie. Nasze sanitariuszki i lekarze wykazali wi瘯szy zas鏏 si psychicznych i odporno軼i fizycznej, ni mo積a by這 oczekiwa.
Cz瘰to po ca這nocnym przedzieraniu si po przepastnych moczarach rano plutony i kompanie, wyczerpane do ostateczno軼i, uk豉da造 si w g瘰twinach le郾ych i z miejsca zapada造 w kamienny sen. Dziewcz皻a tym czasem spieszy造 do rannych, niesionych przez koleg闚, by opatrzy obola貫 miejsca, zmieni zamoczone banda瞠, nakarmi resztkami suchego chleba. Dopiero wtedy, wykonawszy piel璕niarski obowi您ek, uk豉da造 si na suchszych miejscach na zas逝穎ny odpoczynek. Zdarza這 si i tak, 瞠 zaledwie owa wolna chwila nadesz豉, podrywa wojsko alarm i zanurzano si znowu w podmok貫 poleskie knieje. Bywa這 r闚nie, 瞠 kr鏒ki sen przerywa造 dziewczynom wo豉nia rannych, potrzebuj帷ych pomocy. W tych warunkach s逝瘺a naszych sanitariuszek by豉 przyk豉dem prawdziwego heroizmu, trudnego dzi do wyobra瞠nia. A to s niepodwa瘸lne fakty.
By貫m raz 鈍iadkiem nast瘼uj帷ego przypadku. Nasz patrol natrafi gdzie w zaro郵ach na kilkunastu rannych sowieckich 穎軟ierzy, od kilku dni le膨cych w bagnie o g這dzie i bez pomocy lekarskiej. Przetransportowano ich do naszego szpitala. Rano zwr鏂i貫m uwag na jaki dziwny ruch przy cz窷ci woz闚 na skraju obozowiska. Postanowi貫m podej嗆 tam. By貫m ju niedaleko, gdy poczu貫m dochodz帷 stamt康 okropn wo. Nasze dziewcz皻a rozcina造 mundury klej帷e si od b這ta, wodorost闚 i ropy zmieszanej z zakrzep陰 krwi, niesamowicie wprost cuchn帷e. Rzuca造 na kup cz窷ci uniform闚, my造 rany, banda穎wa造, owija造 穎軟ierzy w koce i uk豉da造 na wymoszczonych s這m wozach. Ranni patrzyli na swe wybawicielki z niemym uwielbieniem. Nie potrafi貫m zrozumie, jak m這de dziewcz皻a potrafi造 wytrwa w takim powietrzu oko這 2 godzin. Gdy zako鎍zy造 opatrunki, zakopano cuchn帷 odzie, podszed貫m do jednego z woz闚 i spyta貫m, dlaczego doprowadzili si do takiego stanu? "To naszy druzija brosili nas w bo這to i paszli k'czortu!" - odpowiedzia zapytany. Polskie sanitariuszki jeszcze uros造 w naszych oczach.
Zdarzy這 si kilka razy, 瞠 chorych, ci篹ko rannych nie mo積a by這 dalej transportowa. Grozi這 to im 鄉ierci. Zostawiano w闚czas takiego 穎軟ierza w jakim zamieszka造m chutorze, a kt鏎a z sanitariuszek zg豉sza豉 si na ochotnika zosta z nim jako opiekunka, Po鈍i璚enie takiej dziewczyny nie da si wyrazi s這wami. Wsz璠zie Niemcy nie maj帷y dla Polak闚 瘸dnych wzgl璠闚. Okre郵ali ich jednym s這wem "banditen" i likwidowali bez namys逝. Kr璚ili si ukrai雟cy banderowcy. Byli jeszcze gorsi od Niemc闚. Nie brakowa這 szajek rabunkowych. Dow鏚cy wr璚zali Poleszukom dolary, czasem carskie 5-rubl闚ki w z這cie za przechowanie i 篡wienie. Lecz i za tak cen trudno by這 o kawa貫k chleba czy lada kartofel. Pozostawione sanitariuszki dokonywa造 cud闚 m瘰twa i ratowa造 swoich podopiecznych. A za to niejedna pojecha豉 "na bia貫 nied德iedzie", gdy tereny te zaj瘭i sowieci. Uznali je za "szpion闚", "agentki obcego wywiadu" i bez s康u skazywali bohaterskie dziewczyny na deportacje.
Dzi 鈔odowiska 27 Wo造雟kiej Dywizji AK funduj swoim zas逝穎nym dziewczynom tablice pami徠kowe, wspominaj je w r騜nych publikacjach, lecz niewiele to znaczy w por闚naniu do ogromu po鈍i璚e okazanych niegdy przez m這dociane wo造雟kie Polki. Og馧 naszego spo貫cze雟twa niewiele o nich wie. Wolimy podkre郵a "zas逝gi" nie-Polak闚.

Leon Kar這wicz

"Gazeta Lekarska" - nr 12, 2001.

--
C
U
S
2006-07-30 22:16
Temat postu: Ocali od zapomnienia!
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/inne/ocalic.htm

Ocali od zapomnienia!

Zbli瘸 si 60-ta rocznica tragicznych wydarze (ludob鎩stwa) na Wo造niu. Napisano ju wiele s堯w na ten temat i ja, jako 篡wy 鈍iadek, chc si podzieli z wszystkimi zainteresowanymi swoj tragedi.
Urodzi豉m si 16 grudnia 1936 roku w miejscowo軼i Hurby, gmina Buderarz, powiat Zdo豚un闚, wojew鏚ztwo Wo造. Z domu nazywam si Ostaszewska, c鏎ka Jana i Marii (z domu Zieli雟kiej).
By豉m zbyt ma豉, aby si broni i zbyt du瘸, 瞠by zapomnie tragiczny dzie 2 czerwca 1943 roku. Wieczorem tego krytycznego dnia, mama ca陰 pi徠k dzieci przygotowywa豉 do snu. Byli鄉y w samych koszulkach (dla porz康ku podaj imiona i wiek mojego rodze雟twa: najstarszy brat, Marcel - 12 lat, siostra Lodzia - 10 lat, Irena - 6,5 roku, siostra Stasia - 4 lata, brat Tadzio - 1,5 roku).
Mieszkali鄉y do嗆 daleko od innych gospodarstw i tego dnia kto nas powiadomi, 瞠 wiele dom闚 pali si i 瞠 banderowcy napadli na Hurby. Wtedy ojciec zdecydowa, aby mama z dzie熤i uciek豉 do pobliskiego lasu. Tak te si sta這. Marcel wzi掖 na plecy Stasi, Mama najm這dsze z dzieci na r璚e, ja za trzymaj帷 si sukienki Mamy i Lodzia - ucieka造鄉y. Do陰czy這 do nas wielu s御iad闚, wszyscy biegli w kierunku lasu. Ojciec zosta w domu, aby wynie嗆 cenniejsze rzeczy i troch 篡wno軼i.
Uszli鄉y mo瞠 ze 150 metr闚, kiedy Mama zauwa篡豉 kilku m這dych m篹czyzn wychodz帷ych z lasu. Ka盥y mia w r瘯u siekier. Mama zacz窸a krzycze przera幢iwie, aby鄉y si chowali. Rozbiegli鄉y si wszyscy w zbo瞠 na tyle ju du瞠, 瞠 pozwala這 nam ukry si. Brat Marcel z siostr Stasi odbieg od nas, siostr Lodzi poci庵n窸a za sob jedna z naszych s御iadek, a ja zosta豉m z Mam.
Rozpocz窸a si rze. Banderowcy uderzali na o郵ep siekierami i no瘸mi kogo dopadli. Kilku z nich nadjecha這 na koniach i tratuj帷 w poszukiwaniu ofiar zbo瞠 - mordowali znalezionych. Kilku banderowc闚 podbieg這 do mojej mamy i jeden z nich uderzy j w g這w siekier. Mama upad豉 i wypu軼i豉 z r彗 brata Tadzia, a ja z przera瞠nia krzycza豉m. Na ca造m polu by ogromny wrzask i lament, ludzie b豉gali swoich oprawc闚 o darowanie 篡cia, no bo przecie ich znali. Oprawcy byli jednak bezwzgl璠ni. Mama czo貪aj帷 si, przygarn窸a do siebie p豉cz帷ego Tadzia i zakrwawionemu da豉 pier.
Po nied逝giej chwili banderowcy ponownie dobiegli do mojej Mamy i podci瘭i jej gard這. Jeszcze 篡豉 kiedy zdarli z niej szaty i poodcinali piersi. Ja le瘸豉m przytulona do ziemi, chyba ze strachu nawet nie oddycha豉m. Mama i Tadzio strasznie si m璚zyli, Mama powyrywa豉 sobie d逝gie w這sy z g這wy, by豉 strasznie zmieniona, ba豉m si jej, prosi豉 o wod. Jak troch si uspokoi這 pobieg豉m na nasz ogr鏚 i na listku kapusty przynios豉m troch wody, ale nie poda豉m bo ju nie j璚za豉 i ba豉m si jej. W pewnym momencie zobaczy豉m straszny ogie i wycie zwierz徠, to pali造 si nasze zabudowania, byd這 i konie chodzi造 po ogrodzie, a trzoda i dr鏏 pali造 si razem z budynkami. Przera穎na przesiedzia豉m do rana przy zw這kach Mamy i brata. Zobaczy豉m te inne trupy, bardzo si ba豉m, by這 mi zimno, by豉m tylko w koszulce. Rano postanowi豉m p鎩嗆 do swojej cioci - Marii Terlickiej - my郵帷 w swej naiwno軼i, 瞠 to tylko nas spotka這 takie nieszcz窷cie. Jej budynek, nowy, murowany, kryty blach sta niezniszczony. Na podw鏎ku by這 du穎 koni, ale kiedy us造sza豉m g這郾e rozmowy po ukrai雟ku uciek豉m stamt康 do mojej kole瘸nki, Stasi Materkowskiej. Jej budynek, nowy, te nie by spalony, a na podw鏎ku tak瞠 zobaczy豉m du穎 koni. Wesz豉m na ganek i chcia豉m wej嗆 do mieszkania, gdy nagle us造sza豉m pijackie krzyki, a jeden z Ukrai鎍闚 krzykn掖: ma豉 Laszka! Strylaj! Wybieg豉m do dobrze znanego mi ogr鏚ka i wesz豉m w krzak ja鄉inu. Siedzia豉m cichutko i obserwowa豉m, jak pijani banderowcy wybiegli na podw鏎ko. Nie szukali mnie, powsiadali na konie i ze 酥iewem odjechali.
D逝go siedzia豉m w tym krzaku, p豉ka豉m i bawi豉m si lalk, ga貪ankow, kt鏎 zabra豉m ze sob. By這 bardzo gor帷e po逝dnie co zmusi這 mnie, by wyj嗆 szuka wody i ludzi. Ba豉m si wraca do domu, kt鏎ego ju nie by這. Wysz豉m na drog i w pewnym momencie zauwa篡豉 mnie moja ciocia, Helena Ostaszewska, kt鏎a zaopiekowa豉 si p豉cz帷ym dzieckiem. Opowiedzia豉m jej, co prze篡豉m przez ostatni noc.
Powoli ze zbo瘸 i innych kryj闚ek zacz瘭i wychodzi mieszka鎍y Hurb闚. Znalaz豉 si moja siostra Lodzia, kt鏎a te zosta豉 przygarni皻a przez cioci. Stoj帷 w grupie zauwa篡li鄉y, 瞠 z lasu biegnie jaki m篹czyzna. Zacz瘭i鄉y si chowa - ka盥y my郵a, 瞠 to banderowiec - a to by m鎩 Ojciec. Opowiedzia, jak ca陰 noc ucieka przed banderowcami. Uciek z p這n帷ego domu przez okno i ukry si pod jakim mostkiem w lesie. Bardzo rozpacza na miejscu ka幡i Mamy i brata, niedaleko le瘸 nie篡wy brat Marcel i ci篹ko ranna siostra Stasia. Mia豉 ona dwie dziury w g這wie oraz dwie, k逝te no瞠m, dziury w brzuchu. By這 wida jelita, j璚za豉 i wo豉豉 Mamusi. Pozostali mieszka鎍y Hurb闚 zacz瘭i grzeba zw這ki najbli窺zych w miejscu ich 鄉ierci. Ojciec pogrzeba Mam, dw鏂h braci i s御iada w naszym ogrodzie. M篹czy幡i po豉pali swoje konie, by這 tez kilka woz闚 i bryczek, kt鏎e si nie spali造 i zacz瘭i鄉y si szykowa do ucieczki, do Mizocza. Na naszym du篡m wozie jecha Ojciec, Lodzia, opatulona ranna Stasia, oraz s御iadka Wasylkowska z dzie熤i. Wyjecha這 kilka furmanek w godzinach wczesnego popo逝dnia. Ojciec ci庵le nas uspokaja, aby鄉y nie p豉ka造 bo w lesie mog by banderowcy. Po przebyciu przez nas kilku kilometr闚, le郾 drog zast徙ili banderowcy krzycz帷: "Siuda jidut Lachy". Pad造 strza造, Tatu krzykn掖 aby鄉y ucieka造, lecz sam nie m鏬 zej嗆 z wozu, by chyba ranny. Wszyscy rozbiegli si po lesie, ja te usi這wa豉m biec za siostr Lodzi i innymi lud幟i, ci庵le p豉cz帷 i potykaj帷 si o ga喚zie, kt鏎e by造 zbyt du瞠 (a mo瞠 ja by豉m zbyt ma豉), aby podo豉 w przera瞠niu walce o ocalenie. Zgubi豉m uciekaj帷ych ale w zasi璕u moich oczu by造 wozy z ko闓i, do kt鏎ych zbiegli si banderowcy, i ja pobieg豉m do Tatusia i widzia豉m, jak go strasznie bili, a ja sta豉m przy krzaku i niemi這siernie krzycza豉m. Widzia豉m jak naszej s御iadce Wasylkowskiej odr帳ywali na pie鎥u g這w. M鎩 krzyk by tak przera瘸j帷y, 瞠 jeden z banderowc闚 podbieg do mnie i z rozmachem wbi mi n騜 troszeczk poni瞠j gard豉, a ja dalej krzycza豉m i ze strachu nie mog豉m si ruszy z miejsca.
Banderowcy byli zaj璚i m篹czyznami i dobytkiem, krzyczeli po imieniu do Ojca, Ojciec te po imieniu b豉ga Iwana, aby darowa mu 篡cie. Ja te zna豉m tego Iwana, bo ci庵le przychodzi do naszego Tatusia jako przyjaciel. Ojca bili po g這wie i twarzy, zdarli z niego ubranie, a kiedy mnie po raz drugi ujrzeli, postanowili sko鎍zy ze mn rani帷 praw d這 no瞠m i przebijaj帷 j na wylot, a lew r瘯 rani帷 przed 這kciem dwa razy. Upad豉m. Jeden z banderowc闚 chwyci mnie za sk鏎 na plecach, tak jak si 豉pie kota, i tyle ile mia w gar軼i odci掖 no瞠m, potem jeszcze dwa razy ugodzi mnie no瞠m w 這patki i wrzuci w ogromny kopiec mr闚ek. Chyba straci豉m przytomno嗆, jak si ockn窸am by dzie, bardzo by豉m obola豉, a mr闚ki tak mnie pogryz造, 瞠 by豉m bardzo opuchni皻a a mr闚ki by造 w buzi, w nosie i w tych okropnych ranach. Wyczo貪a豉m si z tego mrowiska, chcia這 mi si pi. Czo貪aj帷 si zrywa豉m zielone jeszcze jagody i tak doczo貪a豉m si do drogi i z przera瞠niem zobaczy豉m obdartego ze sk鏎y, przywi您anego do drzewa cz這wieka, a to by m鎩 Ojciec. Odr帳ana, i le膨ca obok g這wa s御iadki Wasylkowskiej pokryta by豉 mr闚kami. Po jakim czasie us造sza豉m nadje盥瘸j帷e furmanki, ba豉m si, ale nie mia豉m si造 aby si ukry. Le瘸豉m przy drodze. Pami皻am jak podni鏀 mnie 穎軟ierz (niemiecki) a ja prosi豉m, 瞠by mnie nie zabija. Co m闚i, ale nie rozumia豉m. Po chwili zobaczy豉m przy mnie mojego wujka Aleksandra Warnawskiego, kt鏎y t逝maczy Niemcom, 瞠 mnie zna, bo wcze郾iej poznali na drzewie mojego Ojca. Niemcy zaopiekowali si mn uk豉daj帷 na wozie i poj帷 bardzo s這dk kaw, kt鏎ej smak b璠 pami皻a zawsze. Opowiadano mi, 瞠 mieszka鎍y kt鏎zy si uratowali, uciekli do Mizocza i po trzech dniach wraz z wojskiem niemieckim, postanowili pojecha do Hurby aby zobaczy co tam si sta這.
Tak wi璚 si okaza這, 瞠 przele瘸豉m w lesie trzy doby. Na miejscu w Hurbach odnalaz豉 si moja siostra Lodzia, kt鏎ej uda這 si uciec z lasu. Musz doda, 瞠 nikt nie zabiera pomordowanych, nie by這 jak i nie by這 czasu. Niemcy wyznaczyli bardzo ma這 czasu na pobyt w naszej wiosce w obawie przed banderowcami. Zw這ki wielu mieszka鎍闚 Hurb闚 by造 przez Ukrainc闚 ponownie wygrzebane i porozrzucane po polach i ogrodach. Wujek Aleksander Warnawski by m篹em siostry mojego Ojca. Mnie i siostr Lodzi wzi瘭i na wychowanie, ja trafi豉m do niemieckiego szpitala w Mizoczu. D逝go si leczy豉m, rany bardzo ropia造. Mam siedem blizn na ciele, kt鏎e z biegiem lat przesta造 mi przeszkadza, jednak okaleczona psychika daje mi zna o sobie przez ca貫 篡cie. Po wyj軼iu za m捫 zamieszka豉m na Dolnym 奸御ku i mieszkam tu od 1958 roku.
Pisz帷 te trudne dla mnie s這wa chc, aby dotar造 do wszystkich. Nie chc aby zapomniano o tym, co wyrabiali pozbawieni sumienia rizuni ukrai雟cy, kt鏎zy w niewyobra瘸lnym bestialstwie przewy窺zyli stokro GESTAPO i NKWD. Tamci to by造 organizacje pa雟twowe powo豉ne do niszczenia przeciwnik闚, a banderowcy, kt鏎zy dzi m闚i, 瞠 walczyli z Niemcami i Sowietami, w tch鏎zowski spos鏏 "wojowali" z Bogu ducha winn ludno軼i cywiln, to jest ze mn - 篡wym 鈍iadkiem, 6,5-letni dziewczynk, kt鏎 znali i znali jej ojca i ca陰 rodzin. Tylko bandyci i tch鏎ze walcz z dzie熤i i kobietami! Tylko zbocze鎍y rozpruwaj brzuchy i obcinaj piersi, a oni w swoich szko豉ch w Polsce ucz dzieci ukrai雟kie, 瞠 to byli bohaterowie.
By mo瞠, gdyby tak nie k豉mali, to by造by inne stosunki z Ukrai鎍ami, a tak to nie wiem, czy us造sz proste, ale okazuje si za trudne dla nich s這wo: Przepraszam!

Irena Gajowczyk

P.S. Z ca貫j mojej rodziny 篡je nas tylko dwie: Irena, to ja, pisz帷a te s這wa i siostra Leokadia. Nie wiemy co sta這 si z rann siostr Stasi. Zamordowano razem 5 os鏏 z mojej rodziny. D逝go si ba豉m czy to napisa. Wujek Warnawski odradza mi, ale teraz musia豉m to z siebie wyrzuci.

"G這s Kresowian" - nr 11, maj-czerwiec 2003.

--
C
U
S
2006-07-30 22:17
Temat postu: Uratowana z po穎gi
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/inne/uratowana.htm

Uratowana z po穎gi

Fragmenty rozmowy Stanis豉wa Stanika z Kresowiank - Barbar Krawczyk

- Jaka krew decydowa豉 o Pani przemieszczeniach w Polsce?
- Jestem Kresowiank z charakteru, wychowania i upodobania. Moja Matka pracowa豉 jako nauczycielka na Wo造niu. M鎩 pradziadek by Rusinem (grekokatolikiem), a ca豉 rodzina babki zosta豉 na Ukrainie. Ze strony Ojca p造nie we mnie krew czysto polska, no mo瞠 za spraw babci (jego matki) jest cz窷ciowo ormia雟ka.
- Zwykle prze篡cia dzieci雟twa maluj si w pi瘯nych, radosnych barwach. Czy Pani te tak je widzi, maj帷 za sob zas這n przedzielaj帷 trudn przesz這嗆 od dnia dzisiejszego?
- Pami耩 jest selektywna, ale mimo koszmaru prze篡 zwi您anych z wojn, staram si wydobywa z przesz這軼i to, co buduje. Zreszt moje widzenie dzieci雟twa zale篡 cz瘰to od nastroju, w jakim si znajduj.
- Na dzieci雟two Pani, to wiem dobrze, przypad okres rzezi wo造雟kiej w latach 1943-45. Czy Pani by豉 鈍iadkiem tych okrutnych wydarze?
- Powiem tak: do鈍iadczy豉m nie tylko rzezi, ale tak瞠 przyja幡i. Widzia豉m zwa造 trup闚, uczy豉m si nienawi軼i. Ale nie by豉m do tego przygotowana. By豉m dzieckiem, kt鏎e r闚nie dobrze m闚i這 po polsku jak po ukrai雟ku. O zadra積ieniach narodowych nic nie wiedzia豉m, a tu nagle sta這 si co, co by這 dla mnie szokiem. Gdzie w pierwszych miesi帷ach 1943 r. dotar造 do nas bardzo niepokoj帷e wie軼i. Zacz瘭i gin望, uprowadzeni noc z domu Polacy. Na razie pojedynczo. W marcu by這 pewne, 瞠 w lasach zbieraj si wielkie ugrupowania uzbrojonych Ukrai鎍闚-banderowc闚, bulbowc闚, melnykowc闚 - r騜nie ich nazywano. Ludzie m闚ili, 瞠 popi 鈍i璚 w cerkwiach no瞠 do walki o "Samostijn Ukrain" i oczyszczenie jej przysz造ch teren闚 z 砰d闚, komunist闚 i Polak闚. 砰dzi byli ju prawie doszcz皻nie wymordowani, zreszt nie bez udzia逝 ukrai雟kich policjant闚. Komuni軼i w wi瘯szo軼i poszli do partyzantki. Pozostali鄉y tylko my - Polacy, zdziesi徠kowane resztki wielkimi wyw霩kami na Sybir. Codziennie jecha造 szos wozy z lud幟i cudem uratowanymi z rzezi, z resztkami ocalonego dobytku. Komu ca陰 rodzin spalono 篡wcem w p這n帷ej chacie, innemu zabito rodzic闚, jeszcze kto ocala, ale uciek w samej tylko bieli幡ie, trac帷 dorobek ca貫go 篡cia. Pada造 nazwy nieznanych mi dot康, a ju nie istniej帷ych wsi polskich: Dera積o, Dobre, Dermanka... Pozosta貫 po nich pogorzeliska znaczy造 szlak marszu oddzia堯w banderowskich, z dnia na dzie przybli瘸j帷ych si do nas niebezpiecznie.
- Czy mimo okrucie雟twa nacjonalist闚 ukrai雟kich w stosunku do Polak闚, mo瞠my my - Polacy, je郵i nie zapomnie to wybaczy ich winy? Czy te dwa narody mog w przysz這軼i by w przyja幡i, bez roszcze i we wzajemnym zrozumieniu?
- Mog zdecydowanie zbli篡 si do siebie, ale to wymaga spe軟ienia pewnych warunk闚. Polska jest gotowa do ust瘼stw. Ukraina nie. W豉軼iwie na przeszkodzie w porozumieniu stoi jedna trudno嗆: ba豉mutne rozdzielanie prawdy na "polsk" i "ukrai雟k". Trzeba przyzna, 瞠 rze by豉 rzezi. Ukrai鎍y po odzyskaniu niepodleg這軼i znale幢i si faktycznie w k這potliwej sytuacji. Ka盥y nar鏚 buduj帷y pa雟twowo嗆 potrzebuje swoich bohater闚. Ale czy takim bohaterem mo瞠 by np. ten, kt鏎y wydawa rozkaz mordowania bezbronnych, jak np. "K造m Sawur" zwany przez Wo造niak闚 "katem Wo造nia"?
Wincenty Romanowski napisa wspomnienia o Wo造niu w latach wojny i nazwa je "Kainowe dni". I by造 to dni kainowe, kiedy chodzi o dzieci z ma鹵e雟tw mieszanych, polsko-ukrai雟kich, kiedy brat zabija brata.
A sprawa naszego przebaczenia Ukrai鎍om? Sami nie chc przyzna si do winy. Niekt鏎zy z nich m闚i, 瞠 Polak闚 wycinali Rosjanie przebrani za banderowc闚, to zn闚 Niemcy tak samo przebrani, a wi璚 nie mo瞠 doj嗆 nawet do ustalenia prawdy. Co do mnie, to tak si szcz窷liwie z這篡這, 瞠 ja i moja rodzina 篡jemy. Ale wytworzy豉 si taka sytuacja, 瞠 ocala豉m dzi瘯i Ukrai鎍owi, kt鏎y przygarn掖 mnie do siebie, daj帷 chronienie we w豉snej chacie i ostrzeg moich rodzic闚 o planowanym napadzie na szko喚.
Wdzi璚zna mu jestem za to lecz nawet podzi瘯owa mu nie mog, bo zgodnie z has貫m "S逝瘺y Bezpeky" z UPA "za ka盥oho Polaka ho這wa do pniaka". Jest on zatem zdrajc 鈍i皻ej sprawy ukrai雟kiej!
S這wem, m鎩 wybawca, Ukrainiec, nie mo瞠 ujawnia, 瞠 ocali 篡cie Polce - ma貫j dziewczynce, jak wtedy by豉m. Ukrai鎍y s dzi w innej sytuacji ni Polacy w stosunku do 砰d闚, kt鏎ych ocalenie stanowi dzi pow鏚 do dumy. Ocalenie Polak闚 przez Ukrai鎍闚 mo瞠 doprowadzi do porachunk闚 mi璠zy tymi drugimi. 疾by to zmieni, potrzeba czasu, wzajemnego zrozumienia i trudnego, wsp鏊nego odkrywania prawdy o tamtych dniach.

"G這s Kresowian" - nr 11, maj-czerwiec 2003.

--
C
U
S
2006-07-30 22:19
Temat postu: Przesz這嗆, kt鏎a dzieli
ciachu


forum admin
post闚: 823

http://www.idn.org.pl/medykon/wolyn/inne/przeszlosc.htm

Wypowied 27 maja 2003 r. podczas dyskusji panelowej
"Przesz這嗆, kt鏎a dzieli. Eksterminacja ludno軼i polskiej
na Wo造niu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1945",
zorganizowanej przez Instytut Pami璚i Narodowej,
Uniwersytet Wroc豉wski i Kolegium Europy Wschodniej.

W wyst徙ieniu moim zajm si g堯wnie faktami dot. ludob鎩stwa na Polakach Wo造nia. S one wynikiem analizy ponad 2.600 r騜nych 廝鏚e, na kt鏎e sk豉daj si dokumenty wykorzystane przy opracowywaniu mojej i mego ojca pracy "Ludob鎩stwo..." (2.500 廝鏚e), nast瘼nie: nades豉ne nam relacje po jej ukazaniu si, opublikowane dokumenty Komitetu Ziem Wschodnich SN przez dr Lucyn Kuli雟k z Krakowa w dwu tomach w 2001 i 2002 oraz Archiwum A. Bienia przez Jana Brzeskiego i Adama Roli雟kiego w 2001, a tak瞠 szereg niepublikowanych dokument闚 archiwalnych Delegatury Rz康u RP.
Odno郾ie zbrodniczej dzia豉lno軼i nacjonalist闚 ukrai雟kich w latach 1939-1945 wymierzonej przeciw ludno軼i polskiej na Wo造niu mo積a wyr騜ni dwa g堯wne okresy:
I okres - to czas od wrze郾ia 1939 do pa寮ziernika 1942, z dwoma podokresami wrzesie-listopad 1939 oraz czerwiec 1941-pa寮ziernik 1942. W tym okresie nacjonali軼i ukrai雟cy dokonali mordu ok. 1500 os鏏, przy czym wi瘯szo嗆, ok. 1100 os鏏 przypada na rok 1939 i ponad 200 akt闚 terroru bez ofiar 鄉iertelnych, w tym rabunki, podpalenia, pr鏏y zab鎩stw i napad闚.
Z opublikowanych dokument闚 wynika, 瞠 w Ma這polsce Wschodniej rozmiary tych zbrodni w tym okresie by造 wielokrotnie wi瘯sze i w zwi您ku z tym w sumie wysoko嗆 strat polskich oceniamy na 4-5 tys. ofiar.
Doda do tego trzeba, 瞠 w tym I okresie latem 1941 by造 dokonywane przez Ukrai鎍闚 masowe mordy ponad 2000 砰d闚 pod has貫m "dni Petlury" we Lwowie, a tak瞠 kilkuset 砰d闚 w Krzemie鎍u oraz w kilkudziesi璚iu mniejszych miejscowo軼iach. Na ten temat istnieje ju powa積a literatura izraelska i niemiecka (Shmul Spector, Dieter Pohl, Tomas Held).
II okres - czas nieust瘼liwego i bezwzgl璠nego biologicznego niszczenia Polak闚 (tak瞠 砰d闚, kt鏎zy uratowali si podczas likwidacji gett) - obejmuj帷y ostatni kwarta 1942 r. i lata 1943-1945 a do zako鎍zenia ekspatriacji Polak闚.
Liczbowe wyra瞠nie zbrodni pope軟ionych przez OUN-UPA w stosunku do Polak闚 na Wo造niu w okresie II jest nast瘼uj帷e:

* niepe軟a liczba zamordowanych Polak闚 w znanych miejscach, czasie i okoliczno軼iach w latach 1942-1945 wynosi ok. 35.500,
* z tego niemal 33.500 zamordowanych Polak闚 przypada na sam rok 1943, kiedy to usi這wano unicestwi wszystkich dost瘼nych,
* podczas apogeum zbrodni 1943 r. w lipcu i sierpniu zamordowanych zosta這: co najmniej 10.500 os鏏 w lipcu w co najmniej 530 miejscowo軼iach i co najmniej 8.300 w sierpniu w 300 miejscowo軼iach
* w 17 miejscowo軼iach zamordowano ponad 200 os鏏,
* w sumie w latach 1939-1945 na Wo造niu zamordowano w ustalonych miejscach, czasie i okoliczno軼iach oko這 36.650 Polak闚, w co najmniej 1.721 miejscowo軼iach, a os鏏 znanych z nazwiska - w zaokr庵leniu 19.400.

S to liczby cytowane z naszej pracy "Ludob鎩stwo...", ale w przysz這軼i ulegn one podwy窺zeniu, bowiem wci捫 wp造waj od 鈍iadk闚 uzupe軟ienia, odkrywane s nieznane wcze郾iej dokumenty i w 鈍ietle tych nowych materia堯w powi瘯sza si liczba zamordowanych w znanych miejscach, czasie i okoliczno軼iach. Dalej wzrasta liczba miejscowo軼i, w kt鏎ych mordy mia造 miejsce na pewno, oraz ro郾ie liczba zamordowanych os鏏 znanych z nazwiska.
Szacowana w naszej pracy "Ludob鎩stwo..." liczba zamordowanych Polak闚 w latach 1939-1945 zosta豉 okre郵ona na 50-60 tysi璚y. Obecnie szacunek ten podnosimy do 60 tysi璚y, opieraj帷 si na wa積ym dokumencie archiwalnym, odnalezionym przez mego ojca, z kt鏎ego wynika, 瞠 ordynariusz diecezji 逝ckiej bp Adolf Szel捫ek w sprawozdaniu z 1944 r. dla Stolicy Apostolskiej, okre郵a liczb zamordowanych na nie mniej ni 60 tysi璚y na podstawie informacji przekazanych mu przez ksi篹y.
Na tle powy窺zych liczb ilustruj帷ych zbrodnie OUN-UPA polska odpowied na nie przedstawia豉 si nast瘼uj帷o:
Walki obronne prowadzone przez samoobrony oraz oddzia造 partyzanckie AK, kt鏎e powsta造 po apogeum zbrodni w lipcu 1943 r., mia造 miejsce w 148 miejscowo軼iach.
W 23 miejscowo軼iach polska strona podj窸a walki ofensywne, kt鏎ych celem by這 zapobie瞠nie napadom i usuni璚ie z rejonu skupiska Polak闚 鄉iertelnego zagro瞠nia lub uprzedzenie napa軼i. Podczas walk zgin窸o co najmniej 311 Ukrai鎍闚, cz這nk闚 nacjonalistycznych boj闚ek.
W 44 miejscowo軼iach Polacy dokonali odwet闚, w kt鏎ych zgin窸o co najmniej 113 Ukrai鎍闚.
Liczby dotycz帷e walk i odwet闚, podobnie jak i pozosta貫, nie s liczbami pe軟ymi. Jednak瞠 pi璚iokrotnie wy窺ze liczby podane ostatnio przez dra Grzegorza Motyk w artykule w "Rzeczpospolitej" z 24-25.05. br. w 鈍ietle naszych bada s zawy穎ne i wymaga造by szczeg馧owego uzasadnienia. Uwaga ta tyczy si r闚nie szacunku ok. 2.000 Ukrai鎍闚 podanego przed laty przez J. Turowskiego, sk康 by mo瞠 zosta豉 przej皻a przez dra Motyk.
Cz瘰to wyst瘼uj帷ym nadu篡ciem, jest zestawianie liczby zamordowanych Polak闚 na Wo造niu w wysoko軼i 50-60 tys., lub og鏊niej okre郵anych na kilkadziesi徠 tysi璚y, z szacowanymi stratami ukrai雟kimi rz璠u 15-20 tysi璚y odno郾ie wszystkich teren闚, na kt鏎ych one wyst徙i造 w latach 1939-1947 (a wi璚 z Ma這polsk Wschodni do po這wy 1945 r. i obszarem le膨cym w granicach Polski powojennej do po這wy 1947 r.), w dodatku bez rozr騜nienia na ofiary walk z jednej strony i ofiary odwet闚 z drugiej strony. Zabiegi te, przewa積ie stosowane przez media, tworz nieprawdziwy obraz wydarze na Wo造niu, w kt鏎ym 1/3 ofiar polskich stanowi造by ofiary ukrai雟kie. To zafa連zowanie proporcji mi璠zy ofiarami strony polskiej i ukrai雟kiej prowadzi do nieprawdziwych twierdze o walkach bratob鎩czych na Wo造niu, wojnie domowej itd.
Jest spraw w dodatku powszechnie znan, cho nie poruszan w publikacjach IPN, 瞠 terror S逝瘺y Bezpeky OUN by w stosunku do w豉snych rodak闚 olbrzymi i wed逝g oceny dra hab. W. Poliszczuka, wynosi ok. 50 tys. ludzi. Historycy ukrai雟cy problemu tego nie zauwa瘸j. S逝sznie zatem przypomnia o tym W. Hercu w "Trybunie" z 14.05. br.
Je郵i chodzi o liczbowe okre郵enie ofiar zbrodni w Ma這polsce Wschodniej, to uwa瘸m, 瞠 podawane szacunki s przedwczesne, bowiem do tej pory brak podobnego zinwentaryzowania zbrodni, jak dla Wo造nia. Jak dot康 nie s造cha, by takie inwentarze powstawa造 w IPN dla wojew鏚ztw tarnopolskiego, stanis豉wowskiego i lwowskiego.
Obecnie przejd do kwalifikacji zbrodni wo造雟kiej.
Okres I, tj. lata 1939-1942, w kt鏎ych w por闚naniu z okresem II (lata 1942-1945 je郵i chodzi o Wo造), nale篡 okre郵i jako fazy pregonocydalne. Jest to poj璚ie wy這nione w socjologicznych badaniach nad genocydem. Akty zaliczane do faz pregenocydalnych to stosowane wobec cz這nk闚 grupy akty terroru, zastraszanie, bicie, rabunek i niszczenie mienia, r騜nego rodzaju szykany, tak瞠 zab鎩stwa, nieraz skrytob鎩cze, pojedyncze lub grupowe, ale jeszcze nie kojarzone z motywem narodowo軼iowym, etnicznym, rasowym czy religijnym. Nale篡 tu tak瞠 wskaza na takie akty, jak agitacja, literatura i utwory muzyczne zach璚aj帷e do zbrodni na tle narodowo軼iowym (lub innym wymienionym w Konwencji o zwalczaniu i karaniu zbrodni ludob鎩stwa z 9.XII.1948), tworz帷e w豉軼iwy dla nich klimat i inicjuj帷e je. Na Wo造niu jeszcze przed wojn pojawia造 si od czasu do czasu ulotki "r積望 Lach闚", nie traktowane w闚czas powa積ie, o czym wspomina bp Szel捫ek. Pocz徠ek wi璚 faz pregenocydalnych mo瞠 by cofni皻y przed 1939 rok. Wszystkie te wymienione czyny mia造 miejsce w stosunku do Polak闚 zanim dosz這 do w豉軼iwego ludob鎩stwa lat 1942-1945 i, jak si p騧niej okaza這, do niego w豉郾ie prowadzi造.
Zbrodnie okresu II, koniec 1942-1945, w 鈍ietle Konwencji o zwalczaniu i karaniu zbrodni ludob鎩stwa z 1948, kt鏎ej artyku II wymienia czyny przeciwko 篡ciu i zdrowiu dokonywane w celu zniszczenia w ca這軼i lub cz窷ci grupy narodowo軼iowej, etnicznej, rasowej i religijnej, s zbrodniami ludob鎩stwa, poniewa Polacy byli mordowani przez nacjonalistyczne boj闚ki dlatego, 瞠 byli Polakami. Zosta這 to udokumentowane w naszej pracy "Ludob鎩stwo..." odno郾ie Wo造nia. R闚nie zbrodnie w Ma這polsce Wschodniej s zbrodniami ludob鎩stwa, jak wynika jednoznacznie nawet tylko z dokument闚 Polskiego Pa雟twa Podziemnego. Nie zmieniaj tej kwalifikacji wydawane przez OUN-UPA tu i 闚dzie w Ma這polsce (ale podkre郵am nie na Wo造niu), bezprawne nakazy opuszczenia gospodarstw i przeniesienia si za San.
Odno郾ie twierdzenia dra Motyki z "Rzeczpospolitej" z 24-25.05. br., gdzie pisze, 瞠 nies逝sznie prof. Ryszard Szaw這wski i Ewa Siemaszko krytykuj takie terminy, jak "konflikt" czy "akcje antypolskie" u篡wane zamiast terminu "ludob鎩stwo", oraz odno郾ie dalszych zwi您anych z tym jego rozwa瘸, pragn przekaza w imieniu prof. Szaw這wskiego, 瞠 nie wykaza tu jakiejkolwiek znajomo軼i olbrzymiej ju dzi literatury w dziedzinie ludob鎩stwa w j瞛ykach zachodnich, w zwi您ku z czym nie orientuje si, 瞠 termin ludob鎩stwo (genocyd) na Zachodzie jest u篡wany nie tylko w prawie, ale r闚nie w socjologii, gdzie funkcjonuj definicje ludob鎩stwa socjologiczne, w naukach politycznych, pomijaj帷 ju cz瘰te stosowanie tego terminu w pracach historycznych.
Cechy charakterystyczne zbrodni na Wo造niu zosta造 wskazane w syntezie wydarze wo造雟kich, zawartej w przedmowie do naszego "Ludob鎩stwa..." prof. prawa mi璠zynarodowego i nauk politycznych R. Szaw這wskiego, kt鏎y, o ile wiem, jest obecnie jedynym naukowcem w Polsce zajmuj帷ym si ludob鎩stwem jako zagadnieniem prawnym i socjologicznym oraz w wymiarze komparatystycznym. Przy okazji, jego praca na ten temat uka瞠 si jeszcze w tym roku.
Wskazuje on na nast瘼uj帷e charakterystyczne cechy tych zbrodni, kt鏎e w 鈍ietle zgromadzonego materia逝 faktograficznego trudno podwa篡 i z kt鏎ymi w pe軟i si zgadzam:

1. Na Wo造niu d捫ono do ca趾owitego unicestwienia spo貫czno軼i polskiej w wymiarze tak totalnym, jak to czynili Niemcy w stosunku do 砰d闚 (tzw. holocaust), od niemowl徠 po starc闚. Polacy, podobnie jak 砰dzi, byli przez Ukrai鎍闚 tropieni, wy豉pywani, zabijani podst瘼nie pojedynczo i zbiorowo. W豉郾ie ta uporczywo嗆 w eksterminacji, starania by zamordowa, kogo da si dosi璕n望, 鈍iadczy o ludob鎩stwie totalnym, tym, czym by holocaust 砰d闚. Mordowani byli tak瞠 Polacy wyznania prawos豉wnego oraz nie u篡waj帷y j瞛yka polskiego w mowie.
Nieco inaczej by這 w Ma這polsce Wschodniej, gdzie obok ludob鎩stwa totalnego, zdarza這 si r闚nie ludob鎩stwo selektywne, np. mordowanie wy陰cznie m篹czyzn.
2. Ludob鎩stwo by這 dokonywane z okrucie雟twem, nierzadko wr璚z sadystycznym, nawet w stosunku do os鏏, kt鏎e sprawcy oceniali jako ludzi dobrych lub wobec kt鏎ych mieli d逝gi wdzi璚zno軼i. Okrucie雟twa nie oszcz璠zano nawet dzieciom. Przewija si ono w przer騜nych 廝鏚豉ch, r闚nie w sprawozdaniu dla Stolicy Apostolskiej bpa Szel捫ka.
3. Zaanga穎wanie w zbrodnie szerokich kr璕闚 spo貫czno軼i wo造雟kiej, bowiem obok boj闚ek OUN-UPA i tzw. podleg造ch im Samooboronnych Kuszczowych Widdi堯w, czyli ch這p闚 pozostaj帷ych w gospodarstwach, ale stawiaj帷ych si do akcji w razie potrzeby, uczestniczy造, je郵i nie w samym zabijaniu, to w dobijaniu, podpalaniu, czy rabunku, osoby "niezrzeszone", w tym kobiety, wyrostki czy prawie dzieci.
Dodam jeszcze, 瞠 czynny udzia w ludob鎩stwie w formie agitacji, a nawet zab鎩stwach, bra豉 cz窷 duchownych prawos豉wnych na Wo造niu, oraz duchownych grekokatolickich w Ma這polsce Wschodniej, a na Wo造niu, gdzie by這 ich niewielu, np. zbrodnicz agitacj odznaczy si - wedle s堯w bpa Szel捫ka - unicki zakon redemptoryst闚 w Kowlu. Niew徠pliwie cz窷 duchowie雟twa czyni豉 to pod przymusem OUN-UPA, ale pozostali z wewn皻rznego przekonania. Wg Konwencji z 1948 r. w art. III czyny te okre郵ane s jako pod瞠ganie i traktowane jako przest瘼stwa ludob鎩stwa.
4. Eksterminacji - w ca這軼i lub cz窷ci polskiej - podlega造 rodziny mieszane, jako rodziny, w kt鏎ych zepsuta zosta豉 ukrai雟ka krew. Zab鎩stw dokonywa造 albo boj闚ki OUN-UPA, albo ukrai雟ki cz這nek rodziny - z w豉snej woli, gdy dostrzeg "kardynalny b陰d 篡ciowy", albo pod terrorem. St康 zab鎩stwa 穎ny i dzieci przez m篹a, ojca przez dzieci, a nawet zab鎩stwa przez brata siostry, kt鏎a chcia豉 wyj嗆 za m捫 za Polaka.
5. Mordercami byli wsp馧obywatele i s御iedzi, cz瘰to pozostaj帷y przez ca貫 generacje w dobrych stosunkach, a nie okupanci i obcy.
6. Unicestwieniu biologicznemu ludno軼i polskiej towarzyszy這 niszczenie 郵ad闚 jej obecno軼i.

W III okresie, tj. po dokonaniu ludob鎩stwa, interesuj帷e s zachowania spo貫cze雟tw, kt鏎ych grupy dokonywa造 tej zbrodni. Sprawa ta jest dla nas Polak闚 aktualna po dzi dzie, a szczeg鏊nie w latach 60. rocznicy apogeum zbrodni wo造雟kiej i ma這polskiej i gdy polskie w豉dze czyni zabiegi, by pa雟two ukrai雟kie r闚nie odnios這 si do tej rocznicy.
W 鈔odowisku politycznym Ukrainy zwraca uwag g這s szefa administracji prezydenta Ukrainy Wiktora Medwedczuka z kwietnia br., kt鏎y wypowiada ocen tamtych wydarze blisk stanowisku polskiemu. Medwedczuk stwierdza m.in., 瞠 zbrodnie te winny by pot瘼ione oraz 瞠 - i tu cytat - "organizatorzy rzezi wo造雟kiej, przelewaj帷 krew niewinnej ludno軼i cywilnej, splamili 鈍i皻 dla milion闚 Ukrai鎍闚 ide walki o niezale積e pa雟two ukrai雟kie". Zaznacza te, 瞠 - cytuj - "si造 polityczne, kt鏎e wci庵n窸y Wo造 (a potem i Galicj) w anarchi i pogromy, ani ich nast瘼cy i ideowi spadkobiercy po dzi dzie nie znale幢i w sobie odwagi, by wzi望 na siebie moraln odpowiedzialno嗆 za wo造雟k tragedi". Jest to jedyna znana mi, o tej wymowie, wypowied publiczna tego szczebla na Ukrainie.
Bulwersuj natomiast, 鈍iadcz帷e o g喚boko zakorzenionym zak豉maniu i braku podstawowych norm moralnych, takie zjawiska, jak plakat przeciw pot瘼ieniu zbrodni ludob鎩stwa rozwieszany w miastach wo造雟kich, gdzie czytamy m.in. 瞠 jeszcze przed wojn Polacy na Wo造niu wymordowali ponad 100 tys. Ukrai鎍闚, czy te apel 33 deputowanych do Rady Najwy窺zej Ukrainy opublikowany przez "Ho這s Ukrainy" 16 maja br.
Je郵i chodzi o 鈔odowiska historyk闚 ukrai雟kich, to jak do tej pory, r闚nolegle z pojedynczymi g這sami wskazuj帷ymi na potrzeb pot瘼ienia zbrodni, mamy do czynienia przede wszystkim z przekr璚aniem fakt闚 w celu przynajmniej pomniejszenia zbrodni, przedstawianie jej jako walki dw鏂h r闚norz璠nych si, ograniczenia odpowiedzialno軼i lub te przeniesienia jej na Polak闚, oraz usprawiedliwienia pod r騜nymi pretekstami.
Warto te powiedzie, 瞠 ukrai雟ka spo貫czno嗆 Wo造nia, w pewnym stopniu b璠帷 pod presj 篡j帷ych jeszcze cz這nk闚 OUN-UPA, a tak瞠 ich spadkobierc闚 ideowych, nie przejawia obecnie postaw wskazuj帷ych na za瞠nowanie czy poczucie winy. Dla zobrazowania stylu my郵enia "wo造雟kiego", przytocz tu przyk豉d sprzed kilku dni, gdy 鈍iadek tamtych wydarze p. Aniela D瑿ska, b璠帷 w Kisielinie, gdzie ocala豉 tam z napadu na ko軼i馧, otoczona zosta豉 przez swe dawne kole瘸nki szkolne nale膨ce wtedy do UPA i najpierw us造sza豉 wspomnienia o dobrych s御iadach Polakach, o wspania造ch jej te軼iach, kt鏎ych UPA zamordowa豉, a gdy zapyta豉 "To po co軼ie nas mordowali", pad豉 odpowied: "Trzeba by這, takie by造 czasy". I to jest dok豉dnie to samo, co s造szeli Polacy od swych dobrych s御iad闚 60 lat temu "Teraz wam trzeba umiera".

Ewa Siemaszko

"G這s Kresowian" - nr 11, maj-czerwiec 2003.

--
C
U
S



emotikonki














Adresy stron internetowych jak i adresy e-mail zostan automatycznie zamienione na linki. Dodatkowo mo瞠sz u篡wa kilku znacznik闚:
[b]...[/b] - pogrubienie
[i]...[/i] - pochylenie
[u]...[/u] - podkre郵enie
[url]...[/url] - link
[cytat]...[/cytat]
[code]...[/code] - kod, np. HTML

dok豉dny opis
imi
e-mail
tytu
tre嗆
wpisz imi nie篡j帷ego polskiego prezydenta:

 

Logowanie
Login has這 Nie masz jeszcze konta? Mo瞠sz sobie za這篡!

© 2001-2012 by Robert Ziach C&Co. A.G.™ ® 2012 by Schwiebus.pl
Wszelkie prawa zastrze穎ne.

0.117 | powered by jPORTAL 2